کاهش ریسک جرقه و قطع برق با استفاده از پوشش‌های نانو سیلیکونی
طبق گزارش ایسنا و به نقل از ستاد نانو، انباشت گرد و غبار و آلودگی بر روی تجهیزات شبکه برق، به ویژه مقره‌های خطوط انتقال و توزیع، می‌تواند به طور جدی بر عملکرد عایق آنها تاثیر بگذارد و منجر به قطعی برق و آسیب‌رسانی به تجهیزات گردد. اهمیت این مسئله در مناطق گرم و مرطوب و همچنین در نواحی آسیب‌دیده از ریزگردها بیشتر به چشم می‌خورد؛ بر همین اساس، اعمال فناوری‌هایی که از تجمع آلاینده‌ها جلوگیری کنند، به عنوان یکی از راهبردهای کلیدی در جهت افزایش پایداری شبکه برق به شمار می‌رود.
شرکت فناوران، یکی از شرکت‌های دانش‌بنیان، با حمایت شرکت توانیر، پوشش‌های سیلیکونی نانویی تحت عنوان RTV را به صورت محلی تولید و به بازار عرضه کرده است. این پوشش‌ها با ایجاد سطح آب‌گریز بر روی مقره‌های سرامیکی و شیشه‌ای، به کاهش اثرات آلودگی و جریان نشتی کمک کرده و به منظور بهبود عملکرد عایقی تجهیزات برق مورد استفاده قرار می‌گیرند. بر اساس اطلاعات منتشره از سوی شرکت سازنده، این محصول با قابلیت اجرا در محل، حدود ۳۰ درصد از نمونه‌های خارجی ارزان‌تر است.
مقره‌ها جزء اساسی شبکه‌های انتقال و توزیع برق به شمار می‌روند و مسئولیت عایق‌کردن هادی‌های برق‌دار از سازه‌های نگه‌دارنده و دیگر تجهیزات را بر عهده دارند. اما نشستن گرد و غبار، نمک و سایر آلاینده‌ها بر روی سطح مقره می‌تواند در شرایط رطوبت، خطوط عبور جریان الکتریکی را ایجاد کند. افزایش جریان نشتی در چنین وضعیت‌هایی ممکن است به تخلیه الکتریکی سطحی، جرقه‌زدن و در موارد حادتر، به ایجاد قوس الکتریکی و اختلال در شبکه منجر شود. این مشکل به ویژه در نواحی جنوبی کشور و مناطقی که آلودگی‌های محیطی بالایی دارند، به دلیل ترکیب گرد و غبار، رطوبت و گرما، اهمیت خاصی پیدا می‌کند. آلودگی سطح مقره در این شرایط می‌تواند احتمال بروز اختلالات در عملکرد تجهیزات را افزایش دهید و از این رو، نیاز به شست‌وشو، پاک‌سازی و نگهداری دوره‌ای را بیشتر کند. بنابراین، راه‌حل‌هایی که توانایی کاهش اثر آلودگی را داشته باشند یا فواصل زمانی بین عملیات نگهداری را افزایش دهند، از جنبه‌های عملیاتی و اقتصادی برای بهره‌برداران شبکه برق حائز اهمیت هستند.
منیره تقوایی، مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان، در مورد کارکرد این محصول توضیح می‌دهد که پوشش‌های سیلیکونی RTV به عنوان پوشش‌های آب‌گریز و ضدآلودگی بر روی تجهیزات صنعت برق اعمال می‌شوند. این پوشش‌ها با کاهش اثرات رطوبت و آلودگی روی سطح مقره‌ها، به جلوگیری از بروز برخی اختلالات ناشی از شرایط محیطی یاری می‌رسانند. وی همچنین اشاره کرده که این فناوری به کمک شرکت توانیر در داخل کشور بومی‌سازی شده است.
او افزود: این پوشش با استفاده از روش پاششی بر روی قطعات سرامیکی و شیشه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد و در دمای محیط خشک یا پس از پخت عمل می‌کند. برای آماده‌سازی این محصول نیازی به استفاده از کوره یا حرارت‌دهی نیست. این ویژگی موجب می‌شود که فرآیند اجرای پوشش ساده‌تر گردد و استفاده از آن در محل نصب تجهیزات به راحتی فراهم شود؛ موضوعی که در شبکه‌های برق، به ویژه برای تجهیزاتی که جابه‌جایی آنها دشوار است، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
از دیگر مزایای ذکر شده این محصول، امکان اعمال آن هم در محل تولید مقره و هم در محل نصب تجهیزات انتقال و توزیع برق است. بنابراین، بهره‌برداران می‌توانند بسته به شرایط عملیاتی، پوشش‌دهی را در مرحله تولید یا حین نگهداری و بهسازی تجهیزات انجام دهند. شرکت سازنده همچنین به ویژگی‌هایی نظیر وزن کم، مقاومت حرارتی و شیمیایی و خواص الکتریکی مناسب این پوشش نیز اشاره کرده است.
خاصیت آب‌گریزی این پوشش موجب می‌شود که آلاینده‌ها کمتر به شکل یک لایه پایدار و مرطوب بر روی سطح مقره باقی بمانند. هدف از این عملکرد کاهش جریان نشتی و محدود کردن احتمال تخلیه‌های الکتریکی سطحی این نوع تخلیه‌ها، در شرایط نامطلوب می‌تواند به آسیب به تجهیزات و حتی آتش‌سوزی منجر شود. البته میزان کاهش خطر به نوع و شدت آلودگی، رطوبت محیط، وضعیت مقره و کیفیت اجرای پوشش بستگی دارد و نمی‌تواند جایگزین بازرسی و نگهداری مناسب با شرایط شبکه گردد.
بازار هدف این فناوری محدود به شرکت‌های برق نبوده و صنایع پتروشیمی، کارخانه‌های فولاد و سیمان و مجموعه‌هایی که با گرد و غبار و آلودگی مواجه‌اند، از دیگر مصرف‌کنندگان این پوشش محسوب می‌شوند. این صنایع نیز با تجهیزات برقی در معرض گرد و غبار، مواد شیمیایی یا شرایط محیطی دشوار مواجه هستند و حفظ عملکرد عایقی آنها برای تداوم فعالیت بسیار کلیدی است.
پیش از بومی‌سازی این محصول، نمونه‌های خارجی در این حوزه مورد استفاده قرار می‌گرفتند. پوشش تولید داخلی از نظر قیمت و ویژگی‌های فنی و کیفیت، توانایی رقابت با محصولات وارداتی را دارد و به طور قابل توجهی حدود ۳۰ درصد ارزان‌تر در مقایسه با نمونه‌های خارجی عرضه می‌شود. همچنین این محصول نیاز به آماده‌سازی خاصی پیش از مصرف ندارد. این ویژگی‌ها می‌توانند هزینه‌های تأمین و پیاده‌سازی پوشش را کاهش دهند؛ با این حال، مقایسه دقیق اقتصادی به دوام پوشش، هزینه‌های اجرایی و نگهداری و کارایی آن تحت شرایط مختلف محیطی نیز ارتباط دارد.
انتهای پیام