آب دریا در انتظار بهره‌برداری؛ سهم ایران از شیرین‌سازی آب چقدر است؟
براساس گزارش ایسنا، در وضعیتی که خشکسالی ادامه دارد و تقاضا برای آب در حال افزایش است، بهره‌برداری از منابع آبی غیرمتعارف و پیشرفت در تکنولوژی‌های شیرین‌سازی آب دریا و آب‌های شور به یکی از استراتژی‌های اساسی تامین آب در مناطق مختلف دنیا تبدیل شده است. با وجود اینکه ایران دارای سواحل طولانی در خلیج فارس، دریای عمان و دریای خزر است، اما هنوز در مقایسه با کشورهای همسایه‌اش، از ظرفیت کمتری در این زمینه بهره‌مند شده است.
آب دریاها و تعدادی از منابع آبی زیرزمینی به خاطر داشتن مقادیر بالای نمک و املاح معدنی، بدون انجام فرآیندهای تصفیه و شیرین‌سازی قابل استفاده برای نوشیدن نیستند. در این راستا، استفاده از دستگاه‌های آب‌شیرین‌کن خانگی و صنعتی در کشورهای مختلف گسترش یافته است تا امکان استفاده از این منابع و تامین بخشی از نیاز آبی جوامع فراهم شود.
شیرین‌سازی آب یک فرایند پیچیده است که شامل استفاده از فن‌آوری‌ها و تجهیزات مکانیکی و حرارتی به همراه روش‌های جداسازی نمک و املاح می‌باشد. اجرای این پروسه نیازمند زیرساخت‌های مناسب و تجهیزات خاص است تا کیفیت آب تولید شده نه تنها با کاهش میزان املاح، بلکه نیز مطابق با استانداردهای جهانی باشد.
طبق اعلام مسئولین، آب تولید شده در این مراکز باید الزامات استانداردهای ملی ۲۰۷۰۵ و ۲۰۷۰۴ ایران را در زمینه پارامترهای میکروبی، فیزیکی و شیمیایی رعایت کند. این استانداردها یک سری الزامات کیفی برای آب تولیدی تعریف کرده و رعایت آنها در تامین آب با کیفیت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
تحلیل وضعیت کشورهای منطقه حاکی از آن است که شیرین‌سازی آب در کشورهای حاشیه خلیج فارس نقش کلیدی در تامین منابع آبی ایفا می‌کند و این کشورها به طور فعالی از این فن‌آوری برای تأمین نیازهای آبی خود بهره‌برداری می‌نمایند. در حالی که با داشتن ۵۰ درصد از طول سواحل خلیج فارس، ایران هنوز بسیار کمتر از دیگر کشورهای این حوزه، به ویژه در منطقه منا و خاورمیانه، آب تولید می‌کند.
به همین جهت، گسترش این تأسیسات و افزایش سهم آب شیرین‌شده در تامین نیازهای آبی کشور، به‌خصوص در استان‌های ساحلی، می‌تواند به کاربری بیشتر از منابع آب غیرمتعارف منجر شود. بر اساس ماده ۳۶ قانون برنامه ششم توسعه، ایران موظف است ۷۰ درصد از تجهیزات مورد نیاز برای سامانه‌های آب‌شیرین‌کن را در داخل کشور تولید و بومی‌سازی نماید. همچنین طبق این ماده، باید ۳۰ درصد از آب مورد نیاز استان‌های ساحلی خلیج فارس، دریای عمان و دریای خزر از منابع آب‌شیرین‌کن تامین شود.
در این زمینه، هاشم امینی- مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کشور اخیراً در خصوص ظرفیت تولید آب‌شیرین‌کن‌ها در ایران اظهار کرد: در حال حاضر ظرفیت تولید این تأسیسات در سطح کشور حدود ۶۰۰ هزار مترمکعب در شبانه‌روز است.
وی تصریح کرد که این تأسیسات به‌ویژه در استان‌های سیستان و بلوچستان، بوشهر، هرمزگان و خوزستان و به‌صورت پراکنده در برخی استان‌های دیگر فعالیت دارند. این آب‌شیرین‌کن‌ها با استفاده از قراردادهای ساخت، بهره‌برداری و واگذاری (BOO) به کمک سرمایه‌گذاری بخش خصوصی راه‌اندازی شده‌اند. در این راستا تدابیری اندیشیده شده است تا خرید تضمینی آب تولیدی آنها از منابع عمومی کشور تأمین گردد تا در تامین آب شرب و بهداشت مردم مناطق ساحلی اختلالی ایجاد نشود.
امینی همچنین به احداث حدود ۳۰ آب‌شیرین‌کن در سطح کشور اشاره کرده و افزود: برنامه‌ریزی شده است که عملیاتی اجرایی حدود پنج مورد از این طرح‌ها تا پایان امسال به پایان برسد و تأسیسات به ساکنان این مناطق تسلیم شود.
توسعه آب‌شیرین‌کن‌ها به‌منظور تنوع‌بخشی به منابع آبی
با توجه به تداوم خشکسالی، افزایش تقاضای آب و فشار به منابع آبی معمولی، گسترش آب‌شیرین‌کن‌ها می‌تواند تأثیر قابل توجهی در تقویت امنیت آبی کشور ایفا کند. بکارگیری فناوری‌های شیرین‌سازی آب دریا و آب‌های شور به ویژه در نواحی ساحلی این امکان را فراهم می‌آورد که از منابعی که با داشتن زیرساخت‌های لازم می‌توانند بخشی از نیاز آبی این نواحی را تامین نمایند، بهره‌برداری شود.
در این راستا، به توسعه زیرساخت‌های صنعت آب در بخش‌های مختلف و حوزه‌های آبریز در کشور، از جمله ساخت سیل‌بندها و سدها، ایجاد خطوط انتقال، کانال‌ها و تصفیه‌خانه‌ها و گسترش شبکه‌های آبرسانی و توزیع، در دستور کار دولت و وزارت نیرو پرداخته شده است.
افزایش مصرف آب و افزایش تقاضا برای منابع آبی در کنار محدودیت موجود در منابع متعارف، ضرورت تنوع‌بخشی به روش‌های تامین آب را بیش از پیش نمایان می‌سازد. به همین دلیل، استفاده از منابع آب غیرمتعارف همچون آب دریا، یکی از محورهای اصلی وزارت نیرو در تامین نیازهای آبی کشور به حساب می‌آید؛ مسیری که تحقق اهداف آن به توسعه زیرساخت‌ها، استفاده از فناوری‌های روز و افزایش ظرفیت تولید آب‌شیرین‌کن‌ها بستگی دارد.
انتهای پیام