تحولات پرندگان، قصه‌ای پر از رازها و شگفتی‌هاست که هر کشف تازه‌ای ابعاد جدیدی از آن را نمایان می‌سازد. در حال حاضر، محققان در چین به نمونه‌ای فسیلی از پرندگان اولیه برخورده‌اند که نه تنها دارای دندان‌هایی شبیه به دایناسورها هستند، بلکه توانایی پرواز را نیز نداشته‌اند. این گونه باستانی که Yuezhuornis yangyuanensis نامیده می‌شود، می‌تواند نمایانگر مسیر تکاملی خاصی باشد که برخی از پرندگان اولیه انتخاب کرده بودند. این دستاورد علمی تصورات قدیمی ما را درباره چگونگی تحول این موجودات دگرگون می‌کند.
پرنده‌ای باستانی و ویژگی‌های دایناسوری
گونه یوزوورنیس یانگ‌یاننسیس (Yuezhuornis yangyuanensis) در دوره ژوراسیک پسین (بین ۱۵۰ تا ۱۴۸ میلیون سال پیش) زندگی می‌کرد و اندازه آن تقریباً به اندازه یک کلاغ نزدیک بوده است. فسیل این موجود توسط پژوهشگران مؤسسه دیرینه‌شناسی مهره‌داران و انسان‌شناسی آکادمی علوم چین (CAS) و مؤسسه علوم زمین‌شناسی فوجیان در منطقه تازه‌استخراج شده ژنگ‌هه در استان فوجیان در جنوب شرقی چین کشف گردید. این پرنده باستانی نشان‌دهنده ترکیبی غیرمعمول از خصوصیات پرندگان و دایناسورها است.
فک‌های این موجود دارای دندان‌های دندان‌دار و نزدیک به هم بودند که به شدت شبیه به دندان‌های دایناسورهای گوشتخوار از خانواده دئینونیکوسور بودند؛ این ویژگی به ندرت با پرندگان اولیه مرتبط است. نکته قابل توجه دیگر، وجود پنجه‌ای خمیده و شبیه به داس بر روی انگشت دوم پای آن است که یادآور دایناسورهای شکارچی از جمله درومائوسوریدها و ترودونتیدها می‌باشد. دکتر مین وانگ، نویسنده اصلی این تحقیق، این مجموعه ویژگی‌ها را بسیار نادر توصیف کرده و به این نکته اشاره دارد که تکامل پرندگان اولیه به مراتب پیچیده‌تر از آن چیزی است که تصور می‌شود.
جایگاه این پرنده عجیب در فرگشت
برای شناخت موقعیت یوزوورنیس یانگ‌یاننسیس در درخت فرگشتی پرندگان و دایناسورها، محققان از دو روش تحلیل حداکثر صرفه‌جویی و تاریخ‌گذاری بیزی بهره بردند. نتایج حاصل از هر دو تکنیک به طور مداوم یوزوورنیس را در گروه Avialae قرار دادند؛ گروهی که شامل پرندگان معاصر و نزدیک‌ترین خویشاوندان منقرض‌شده آن‌ها می‌باشد.
دکتر ژونگ‌هه ژو، یکی از نویسندگان همکار این تحقیق، اشاره کرد که این گونه در Avialae و در موقعیتی نزدیک به Archaeopteryx قرار دارد و خویشاوندی نزدیکی با Zhengheornis دارد. این جایگاه اهمیت خاصی دارد، زیرا آرکئوپتریکس نیز حدود ۱۵۰ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد و یکی از مشهورترین خویشاوندان اولیه پرندگان به شمار می‌آید. این یافته‌ها نشان می‌دهند که یوزوورنیس به یک شاخه اولیه از تحول پرندگان تعلق داشته و به سادگی نمی‌توان آن را به عنوان یک دایناسور گوشتخوار کوچک با ویژگی‌های پرنده قلمداد کرد.
شواهدی از فقدان توانایی پرواز در پرندگان اولیه
پژوهشگران همچنین با بررسی نسبت‌های اسکلتی یوزوورنیس و مقایسه‌های آماری با سایر موجودات، به سبک زندگی این پرنده پرداخته‌اند. نتایج نشان‌دهنده این واقعیت هستند که نسبت اعضای این پرنده شباهتی قابل توجه به پرندگان مدرن زمینی و دایناسورهای پیشاتاریخی نزدیک به پرندگان دارد. این شباهت به وضوح نشان می‌دهد که یوزوورنیس زندگی‌اش را بر روی زمین می‌گذرانده و احتمالا نمی‌توانسته پرواز کند.
این کشف به یک تغییر غیرمنتظره در تاریخ پرندگان اشاره دارد: به جای آنکه فرگشت به سمت توسعه بال‌های قوی‌تر و پرواز بهینه پیش رود، به نظر می‌رسد که برخی نسل‌های اولیه پرندگان به عکس عمل کرده و مطابق با سبک زندگی‌ای پیش رفته‌اند که در آن پرواز دیگر ضرورتی نداشته است. این موضوع فرضیات قدیمی درباره مراحل اولیه فرگشت پرندگان را که عمدتاً ناشی از نیازهای پرواز بود، به چالش می‌کشد. در واقع، پرندگان از ابتدا در حال کشف نقش‌های اکولوژیکی مختلف و گسترش دامنه متنوعی از فرم‌های بدنی بودند. این فسیل نشان می‌دهد که پرندگان اولیه از نظر آناتومی و اکولوژی به مراتب متنوع‌تر از آنچه تصور می‌شد، بوده‌اند و اهمیت بندر ژنگ‌هه به عنوان یک منبع ارزشمند از فسیل‌ها برای درک این دوران دوچندان می‌شود.