نمی‌توان استارلینک را در سرتاسر کشور بی‌تأثیر کرد / به‌جای رویارویی، باید از پتانسیل آن برای پیشرفت بهره گرفت
تینا مزدکی_ امید جهانشاهی، پژوهشگر حوزه ارتباطات، بر این باور است که اقدامات مقابله‌ای با استارلینک تنها در دامنه‌هایی خاص و محدود قابلیت انجام دارد و ادعای اینکه این فناوری را به‌طور کامل در ایران غیرمؤثر خواهیم کرد، به شدت اغراق‌آمیز است. او با تأکید بر سرعت فزاینده گسترش اینترنت ماهواره‌ای در عرصه‌های جهانی، تصریح می‌کند که محدودیت‌ها نمی‌توانند مانع از پیشرفت‌های فناورانه شوند و به‌جای تمرکز بر اقدامات تقابلی، ایران باید بر افزایش ظرفیت‌های ملی، ارتقای آگاهی عمومی و فضاسازی برای گفت‌وگو تأکید نماید.
امکان مقابله با استارلینک تنها به صورت محدود و منطقه‌ای وجود دارد
امید جهانشاهی در واکنش به این پرسش که آیا می‌توان با استارلینک مقابله کرد، بیان می‌کند: «بله، می‌توان با استارلینک به‌طور محدود و جزئی مقابله نمود. با توجه به روابط خوبی که با روسیه داریم، امکان ایجاد اختلال به صورت منطقه‌ای وجود دارد، اما این اقدام نمی‌تواند به طور سراسری و در مقیاس کل کشور انجام شود. ادعاهای مبنی بر این که می‌توان استارلینک را به‌طور کامل در کشور بی‌اثر کرد، کاملاً اغراق‌آمیز است.»
او ادامه می‌دهد که برخی از اظهارات با این مضمون ممکن است جنبه‌های سیاسی داشته باشند و عنوان می‌کند: «گاهی گفته می‌شود که این گونه اظهارات به منظور ایجاد دلگرمی و روحیه دادن به جامعه یا به نوعی در راستای اهداف سیاسی مطرح می‌شوند. هرچند که این موضوع در برخی مواقع ضروری و کارا است، اما ما باید با روندهای فناوری آشنا شویم تا از آثار اجتماعی و سیاسی آن‌ها غافل نمانیم.»
به گفته جهانشاهی، تأثیر فناوری‌هایی مثل استارلینک فقط به عرصه سیاسی محدود نمی‌شود، بلکه این خدمات به طور فزاینده‌ای در عرصه‌های اقتصادی نیز در حال گسترش هستند. او توضیح می‌دهد: «خدمات ماهواره‌ای استارلینک به هزاران کسب‌وکار خدمات می‌دهد و شامل انواع خدمات دریایی و هوانوردی است. به‌طور پیوسته، تعداد هواپیماها و کشتی‌هایی که از این خدمات بهره‌مند می‌شوند، افزایش می‌یابد. این فناوری به شیوه‌ای چشمگیر در میان کسب‌وکارها و ارائه‌دهندگان خدمات در حال گسترش است.»
این پژوهشگر در ادامه به نقش رو به افزایشی که داده در اقتصاد جهانی ایفا می‌کند، اشاره کرده و می‌گوید: «دو دهه پیش، تصور بر این بود که داده، نفت آینده است و اکنون شاهد آن هستیم که درآمد ناشی از داده در سراسر جهان به یک روند صعودی و چشمگیر تبدیل شده است. درآمد ناشی از خدمات ماهواره‌ای استارلینک در سال ۲۰۲۳ حدود ۹۰ درصد افزایش داشته است. این افزایش، رشد انفجاری نامیده می‌شود و نمایانگر یک تحول بنیادین و پارادایمیک در بازارها و صنایع است.»
چرا ایران بیشتر متمرکز بر مقابله با فناوری‌های نوین است؟
جهانشاهی در خصوص دلایل اولویت دادن به روش‌های مقابله‌ای با فناوری‌های نوین به‌جای بهره‌برداری از پتانسیل‌های آن‌ها برای پیشرفت کشور، بیان می‌کند که این رویکرد ریشه در مشکلات ساختاری و مدیریتی و همچنین برخی نگرش‌های فکری مسلط دارد. او معتقد است که برای تغییر این رویکرد، باید به روشن شدن این دیدگاه‌ها پرداخته شود و نسل جدید در حال پیش‌بردن این روند است.
این پژوهشگر با اشاره به دغدغه‌ها پیرامون جنگ نرم در فضای مجازی، اذعان می‌دارد که اعمال محدودیت‌ها به عنوان راهکار مقابله‌ای پاسخگو نیست. او می‌افزاید: «ما باید نسبت به جنگ نرم در شبکه‌های اجتماعی آگاه باشیم. این نگرانی وجود دارد، اما روش مقابله با آن، ایجاد محدودیت‌ها نیست؛ این رویکرد نتیجه‌ای نخواهد داشت. راه مؤثر، تقویت ساختار داخلی قدرت و آگاه‌سازی است که خود مستلزم ایجاد فضای گفت‌وگو است. هنگامی که صداهای متنوع شنیده شوند و گفت‌وگویی شکل بگیرد، مسائلی که در سطح باقی می‌مانند، دغدغه‌های عمومی و منافع ملی خواهند بود.»
اتصال مستقیم گوشی‌های همراه به اینترنت ماهواره‌ای به شکوفایی می‌رسد
جهانشاهی با تأکید بر تحولات سریع در عرصه فناوری دیجیتال بیان می‌کند که اتصال مستقیم گوشی‌های همراه به اینترنت ماهواره‌ای مسأله‌ای اجتناب‌ناپذیر است و هیچ محدودیتی نمی‌تواند مانع این روند گردد. او در این ارتباط تصریح می‌کند: «سرعت پیشرفت هیچ چیز در تاریخ بشر به اندازه سرعت تحولات فناوری‌های دیجیتال نبوده است. این فناوری‌ها با شتابی غیرقابل تصور در حال توسعه هستند. بنابراین، ما باید در افزایش ظرفیت‌های گفت‌وگو، پذیرش و قابلیت‌های ملی و داخلی خود کوشا باشیم.»
به عنوان جمع‌بندی، این پژوهشگر بر اهمیت گفت‌وگو در مواجهه با تحولات فناورانه و فرهنگی تأکید می‌کند و می‌افزاید: «زیاد پیش می‌آید که این تصور به وجود می‌آید که گفت‌وگو فقط یک عملکرد مهارتی است، در حالی که در واقع گفت‌وگو یک ظرفیت است. ما باید این ظرفیت‌ها را در خود ایجاد کنیم تا بتوانیم تحولات فناوری و فرهنگی در سطح جهانی را درک کنیم. جامعه مدنی این نقش را ایفا می‌کند و بالندگی آن به عنوان یکی از ظرفیت‌های ملی برای مواجهه با چالش‌های جهانی خواهد بود. در نهایت به‌جای تکیه بر محدودیت‌های کوتاه‌مدت، باید بر تقویت ظرفیت‌های اجتماعی و توانمندسازی کشور متمرکز شویم.
۵۸۳۲۳