نگاهی متفاوت به توپ طلا؛ بررسی جهانی جایزه معتبر فوتبال و سهم کشورهای مختلف

هر ساله، جامعه فوتبال چشم به مراسم توپ طلا دارد؛ این رویداد مهمی که در آن بزرگ‌ترین چهره‌های فوتبال در تلاش برای به دست آوردن یکی از prestigious ترین جوایز فردی این ورزش جمع می‌شوند.

تاریخ اهدای توپ طلا به سال ۱۹۵۶ بازمی‌گردد و با گذشت دهه‌ها به شاخصی برای ارزیابی درخشش فردی بازیکنان فوتبال مبدل شده است. افراد افسانه‌ای از ملل مختلف موفق به کسب این جایزه شده‌اند که این موضوع بررسی عملکرد کشورهای مختلف را در زمینه این رقابت جذاب‌تر می‌کند.

لیونل مسی با دستیابی به هشت توپ طلا، به عنوان پرافتخارترین بازیکن در تاریخ این عنوان شناخته می‌شود. کریستیانو رونالدو که پنج بار موفق به کسب این افتخار شده، در رده دوم قرار دارد. این دو اسطوره تا به امروز مجموعاً ۱۳ توپ طلا را برای تیم‌های ملی آرژانتین و پرتغال به ارمغان آورده‌اند.

ولی در تاریخ توپ طلا، کدام کشورها بیشترین تعداد این جوایز را ثبت کرده‌اند؟

کشورهایی با یک توپ طلا

• بلغارستان، کرواسی، جمهوری چک، چکسلواکی، دانمارک، مجارستان، لیبریا، ایرلند شمالی، اسکاتلند و اوکراین

تعدادی از کشورها در تاریخچه توپ طلا تنها یک بار موفق به کسب این جایزه شده‌اند. هریستو استویچکوف در سال ۱۹۹۴، پس از بازی درخشانی با بارسلونا و کمک به تیم ملی بلغارستان برای صعود به نیمه‌نهایی جام جهانی، توپ طلا را دریافت کرد. لوکا مودریچ نیز در سال ۲۰۱۸، پس از قهرمانی با رئال مادرید در لیگ قهرمانان و رسیدن کرواسی به فینال جام جهانی، این افتخار را به دست آورد.

پاول ندود در سال ۲۰۰۳ با درخشندگی خود در یوونتوس، توپ طلا را برای جمهوری چک به ارمغان آورد. یوزف ماساپوست، ستاره چکسلواکی، نیز در سال ۱۹۶۲ به این موفقیت دست یافت؛ سالی که تیم ملی کشورش به فینال جام جهانی راه پیدا کرد.

آلن سیمونسن از دانمارک در سال ۱۹۷۷ نیز به دنبال نمایشی درخشان با بوروسیا مونشن‌گلادباخ، توپ طلا را به نام خود ثبت کرد. فلوریان آلبرت مجارستانی نیز در سال ۱۹۶۷، به خاطر اجرای فوق‌العاده‌اش با فرنتس‌واروش، این جایزه معتبر را از آن خود کرد.

ژرژ وئا در سال ۱۹۹۵، تاریخ‌ساز شد و به عنوان نخستین و تنها بازیکن آفریقایی شناخته می‌شود که موفق به دریافت توپ طلای مردان شده است. جرج بست، اسطوره ایرلند شمالی، در سال ۱۹۶۸ به خاطر کمک به منچستریونایتد برای کسب قهرمانی در جام باشگاه‌های اروپا برنده شد. دنیس لاو اسکاتلندی نیز در سال ۱۹۶۴، بعد از یک فصل درخشان با منچستریونایتد، این عنوان را کسب کرد.

آندری شوچنکو تنها برنده اوکراینی توپ طلا است؛ مهاجم سابق میلان که در سال ۲۰۰۴ با این عنوان مطرح شد.

اتحاد جماهیر شوروی؛ سه توپ طلا

• برندگان: لو یاشین (۱۹۶۳)، اولگ بلوخین (۱۹۷۵)، ایگور بلانوف (۱۹۸۶)

قبل از فروپاشی در سال ۱۹۹۱، اتحاد جماهیر شوروی سه برنده توپ طلا داشت. لو یاشین در سال ۱۹۶۳ به عنوان نخستین بازیکن شوروی، این جایزه را کسب کرد و او هنوز هم تنها دروازه‌بان تاریخ است که توپ طلا را به عنوان خود اختصاص داده است. اولگ بلوخین در سال ۱۹۷۵ موفق به کسب این افتخار شد و ایگور بلانوف نیز در سال ۱۹۸۶ آخرین توپ طلا را برای این کشور به ارمغان آورد.

اسپانیا؛ چهار توپ طلا

• برندگان: آلفردو دی‌استفانو (۱۹۵۷ و ۱۹۵۹)، لوئیس سوارس (۱۹۶۰)، رودری (۲۰۲۴)

اسپانیا چهار بار موفق به کسب توپ طلا شده و سه بازیکن در این موفقیت نقش داشته‌اند. آلفردو دی‌استفانو در سال‌های ۱۹۵۷ و ۱۹۵۹ این جایزه را دریافت کرد و لوئیس سوارس در سال ۱۹۶۰ به این لیست اضافه شد.

بیش از شش دهه بعد، رودری در سال ۲۰۲۴ چهارمین توپ طلای اسپانیا را به ارمغان آورد. او پس از کمک به منچسترسیتی برای قهرمانی در لیگ برتر و ایفای نقش حیاتی در جشن قهرمانی تیم ملی اسپانیا در جام ملت‌های اروپا، این عنوان را از آن خود کرد.

انگلیس؛ پنج توپ طلا

• برندگان: استنلی متیوس (۱۹۵۶)، بابی چارلتون (۱۹۶۶)، کوین کیگان (۱۹۷۸ و ۱۹۷۹)، مایکل اوون (۲۰۰۱)

افتخارات انگلستان در زمینه توپ طلا با استنلی متیوس آغاز شد؛ بازیکنی که در سال ۱۹۵۶ نخستین برنده این عنوان شد. بابی چارلتون در سال ۱۹۶۶، پس از قهرمانی انگلستان در جام جهانی، این مدال را به دست آورد. کوین کیگان هم در سال‌های ۱۹۷۸ و ۱۹۷۹ دو بار این افتخار را کسب کرد. مایکل اوون آخرین نماینده انگلیسی است که در سال ۲۰۰۱ و پس از فصلی عالی با لیورپول، توپ طلا را به نام خود ثبت کرد.

برزیل؛ پنج توپ طلا

• برندگان: رونالدو (۱۹۹۷ و ۲۰۰۲)، ریوالدو (۱۹۹۹)، رونالدینیو (۲۰۰۵)، کاکا (۲۰۰۷)

برزیل پنج عنوان توپ طلا در کارنامه خود دارد. رونالدو نازاریو در سال ۱۹۹۷، پس از یک فصل فوق‌العاده با بارسلونا، نخستین بازیکن برزیلی شد که این عنوان را به دست آورد. ریوالدو در سال ۱۹۹۹ به این موفقیت دست پیدا کرد و رونالدو هم در سال ۲۰۰۲، پس از کمک به تیم ملی برزیل برای قهرمانی در جام جهانی، برای دومین بار این عنوان را از آن خود کرد. رونالدینیو در سال ۲۰۰۵ نیز یک عنوان دیگر به دست آورد و کاکا در سال ۲۰۰۷ آخرین برنده برزیلی این جایزه شد.

ایتالیا؛ پنج توپ طلا

• برندگان: عمر سیووری (۱۹۶۱)، جانی ریورا (۱۹۶۹)، پائولو روسی (۱۹۸۲)، روبرتو باجو (۱۹۹۳)، فابیو کاناوارو (۲۰۰۶)

پنج توپ طلای ایتالیا به پنج ورزشکار مختلف اختصاص یافته است. عمر سیووری در سال ۱۹۶۱ نخستین برنده ایتالیایی این مدال بود. پس از او، جانی ریورا، پائولو روسی، روبرتو باجو و فابیو کاناوارو نیز توپ طلا را در کارنامه خود دارند.

کاناوارو آخرین بازیکن ایتالیایی است که این افتخار را از آن خود کرده؛ او در سال ۲۰۰۶ و به عنوان کاپیتان تیم ملی ایتالیا در زمان قهرمانی در جام جهانی، موفق به کسب توپ طلا شد.

آلمان؛ هفت توپ طلا

• برندگان: گرد مولر (۱۹۷۰)، فرانتس بکن‌باوئر (۱۹۷۲ و ۱۹۷۶)، کارل‌هاینتس رومنیگه (۱۹۸۰ و ۱۹۸۱)، لوتار ماتئوس (۱۹۹۰)، ماتیاس زامر (۱۹۹۶)

کشور آلمان با تکیه بر نسلی از ستاره‌های برجسته فوتبال اروپا، تاریخی درخشان در دستاوردهای توپ طلا دارد. فرانتس بکن‌باور و کارل‌هاینتس رومنیگه هرکدام دو بار موفق به کسب این عنوان شده‌اند. گرد مولر، لوتار ماتئوس و ماتیاس زامر نیز به عنوان برندگان دیگر توپ طلا از آلمان شناخته می‌شوند. ماتئوس در سال ۱۹۹۰ موفق به کسب این عنوان به خاطر کمک به تیم ملی آلمان غربی برای قهرمانی در جام جهانی شد.

پرتغال؛ هفت توپ طلا

• برندگان: اوزبیو (۱۹۶۵)، لوئیس فیگو (۲۰۰۰)، کریستیانو رونالدو (۲۰۰۸، ۲۰۱۳، ۲۰۱۴، ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷)

پرتغال با کسب هفت توپ طلا، موفقیت خود را مرهون درخشش سه تن از بزرگ‌ترین ستاره‌هایش، اوزبیو، لوئیس فیگو و کریستیانو رونالدو است. رونالدو با مجموع پنج عنوان، سهم بسزایی در این افتخارات دارد. او نخستین توپ طلای خود را در سال ۲۰۰۸ به دست آورد و سپس در هنگام رقابت تاریخی‌اش با لیونل مسی، چهار بار دیگر نیز این عنوان را کسب کرد. اوزبیو این افتخار را در سال ۱۹۶۵ به خود اختصاص داد و لوئیس فیگو در سال ۲۰۰۰ به عنوان نخستین برنده پرتغالی این جایزه در قرن ۲۱ شناخته شد.

هلند؛ هفت توپ طلا

• برندگان: یوهان کرویف (۱۹۷۱، ۱۹۷۳ و ۱۹۷۴)، رود گولیت (۱۹۸۷)، مارکو فان‌باستن (۱۹۸۸، ۱۹۸۹ و ۱۹۹۲)

سه اسطوره فوتبال هلند مجموعاً هفت توپ طلا را برای این کشور به ارمغان آورده‌اند. یوهان کرویف و مارکو فان‌باستن هرکدام سه بار موفق به دریافت این جایزه شدند و در زمره بهترین بازیکنان دوران خود قرار گرفتند. رود گولیت نیز در سال ۱۹۸۷ و پس از یک فصل درخشان با میلان، این عنوان را به خود اختصاص داد و موفقیت‌های هلند را به هفت عنوان رساند.

فرانسه؛ هشت توپ طلا

• برندگان: ریمون کوپا (۱۹۵۸)، میشل پلاتینی (۱۹۸۳، ۱۹۸۴ و ۱۹۸۵)، ژان‌پیر پاپن (۱۹۹۱)، زین‌الدین زیدان (۱۹۹۸)، کریم بنزما (۲۰۲۲)، عثمان دمبله (۲۰۲۵)

فرانسه با شش برنده متفاوت در نسل‌های مختلف، نمایندگان خود را در میان برندگان توپ طلا معرفی کرده است. ریمون کوپا در سال ۱۹۵۸ موفق به کسب این افتخار شد و میشل پلاتینی با سه قهرمانی متوالی در سال‌های ۱۹۸۳، ۱۹۸۴ و ۱۹۸۵، یکی از بزرگ‌ترین قهرمانان تاریخ توپ طلا به شمار می‌رود. ژان‌پیر پاپن، زین‌الدین زیدان و کریم بنزما هم در فهرست موفقیت‌های برندگان فرانسوی قرار دارند. عثمان دمبله در سال ۲۰۲۵ به عنوان آخرین برنده فرانسوی، توپ طلا را از آن خود کرد.

آرژانتین؛ هشت توپ طلا

• برندگان: لیونل مسی (۲۰۰۹، ۲۰۱۰، ۲۰۱۱، ۲۰۱۲، ۲۰۱۵، ۲۰۱۹، ۲۰۲۱ و ۲۰۲۳)

لیونل مسی تمامی هشت توپ طلای آرژانتین را به خود اختصاص داده و او به عنوان بازیکنی شناخته می‌شود که بیشتر از هر فوتبالیست دیگری در تاریخ این جایزه موفق بوده است. مسی نخستین توپ طلای خود را در سال ۲۰۰۹، به دنبال فصل برجسته‌ای که با بارسلونا داشت، دریافت کرد. او این عنوان را در سال‌های ۲۰۱۰، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ نیز به دست آورد و به اولین بازیکنی تبدیل شد که چهار بار پیاپی این مدال را کسب می‌کند.

پس از آن، مسی در سال‌های ۲۰۱۵، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ نیز موفقیت‌هایش را ادامه داد و هشتمین توپ طلایش در سال ۲۰۲۳ به واسطه پیروزی تیم ملی آرژانتین در جام جهانی ۲۰۲۲ در قطر به او اهدا شد.

همچنین بخوانید: روزهای خاص لیونل مسی در سایه مراسم آستوریاس؛ از اصرار پدر برای دریافت جایزه پرنسس تا پیوند عمیق با بارسلونا و رویای قهرمانی آرژانتین