در طول جنگ جهانی دوم، نبردهای دریایی شاهد تحولات بنیادی بودند که به‌طور چشمگیری ساختار ناوگان‌های بزرگ را دگرگون ساخت. ناوشکن‌ها و نبردناوهای بزرگ با ظهور فناوری‌های نوین هوایی به‌سرعت تسلط سنتی خود را در دریاها از دست دادند. پروژه جسورانه نبردناو کلاس مونتانا نیز به‌وضوح در کانون این تغییرات استراتژیک قرار داشت.

مشخصات فنی ناو جنگی کلاس مونتانا

در راستای قانون توسعه دریایی موسوم به Two Ocean Navy Act که در ژوئیه ۱۹۴۰ به تصویب رسید، نیروی دریایی ایالات متحده پنج فروند نبردناو فوق‌سنگین را سفارش داد. این شناورها شامل مونتانا (BB-67)، اوهایو (BB-68)، مین (BB-69)، نیوهمپشایر (BB-70) و لوئیزیانا (BB-71) بودند. این کشتی‌ها با طول ۹۲۱ فوت (حدود ۲۸۰ متر)، عرض ۱۲۱ فوت و وزن بارگیری کامل ۷۲٬۱۰۴ تن، به‌طور تقریبی یک‌سوم بزرگ‌تر از کلاس آیووا طراحی گردیده بودند.

تسلیحات اصلی این غول‌های دریایی شامل ۱۲ توپ ۱۶ اینچی کالیبر ۵۰ مدل Mark 7 بود که در چهار برجک تعبیه‌شده در سه‌گانه نصب می‌شد. به‌منظور حفاظت از ۲٬۳۵۵ خدمه، زره‌ای به وزن ۲۱٬۰۰۰ تن با ضخامت صفحات ۱۸ اینچ برای بدنه در نظر گرفته شده بود.

دلایل لغو ساخت نبردناوهای کلاس مونتانا

تحولات میدانی در نبردهای سرنوشت‌ساز نظیر دریای مرجان و میدوی موجب شد که جایگاه ناوهای هواپیمابر به‌عنوان سلطانی مطلق در دریاها تثبیت گردد. بمب‌افکن‌های شیرجه‌رو و اژدرافکن نشان دادند که حتی با داشتن سیستم‌های پدافندی متراکم، نبردناوهای سنگین به‌شدت آسیب‌پذیر هستند.

عامل مهم دیگری که منجر به لغو این پروژه شد، محدودیت سرعت این شناورها بود. کلاس مونتانا با حداکثر سرعت ۲۸ گره دریایی طراحی شده بود، در حالی که رزم‌ناوهای کلاس آیووا قادر به دستیابی به سرعتی معادل ۳۳ گره بودند. این اختلاف در سرعت اجازه نمی‌داد که کلاس مونتانا به‌راحتی در عملیات‌های سریع مانند ناوهای هواپیمابر عمل کند.

سرنوشت نبردهای مدرن بدون حضور مونتانا

اگر این شناورها به اتمام می‌رسیدند، افراد قادر به تجهیز آن‌ها با فناوری‌های نوین در دوران جنگ سرد بودند. نبردناوهای کلاس آیووا نظیر یواس‌اس میزوری و یواس‌اس ویسکانسین در طول عملیات طوفان صحرا نشان دادند که چطور می‌توان از موشک‌های کروز تاماهاوک، موشک‌های ضدکشتی هارپون و سیستم‌های دفاع نزدیک فالانکس در کنار توپ‌های بزرگ استفاده کرد.

کلاس آیووا در جنگ کره، ویتنام، لبنان و نبرد خلیج فارس حضور فعالی داشت. فضای بسیار بزرگ‌تر نبردناوهای مونتانا امکان حمل بار بیشتری از تسلیحات مدرن را فراهم می‌کرد؛ اما تغییر در دکترین‌های جنگی به مانع اساسی برای تولد این غول‌های آهنین تبدیل شد.