مارهای ریز و چابکی که برای گریز از خطر، به چرخش در می‌آیند
طبق گزارشی از خبرگزاری خبرآنلاین، محققان با تحلیل ویدیوهای جدیدی که از سه نوع مار متعلق به سرده «پسودورابدین» (Pseudorabdion) به‌دست آمده‌اند، متوجه شده‌اند که این خزندگان کوچک توانایی انجام حرکتی شبیه به چرخ‌وفلک را دارند تا از خطر فرار کنند. نتایج این تحقیق در تاریخ ۱۹ اکتبر در مجله علمی «کارنت بیولوژی» منتشر گردید.
این رفتار برای نخستین بار در سال ۲۰۲۳ در یکی از گونه‌های این مارها گزارش شد، ولی تصاویر جدید اطلاعات بیشتری درباره روش اجرای آن ارائه می‌دهند. مار ابتدا بدن خود را به شکل حرف C خم می‌کند و سرش را از سطح زمین بلند می‌سازد. سپس با حرکتی سریع، بدن را در جهتی خاص حرکت داده و دمش را به جلو پرتاب می‌کند تا در یک لحظه از زمین جدا شود. دم از بالای سر عبور کرده و در سمت دیگر به زمین می‌افتد؛ حرکتی که آغاز غلت بعدی را امکان‌پذیر می‌سازد.
پژوهشگران برای مطالعه این رفتار، اقدام به جمع‌آوری مارهایی از پارک ملی «کوبا» در ایالت ساراواک مالزی کردند. آنان این مارها را به‌طور جداگانه در یک مسیر آزمایشی به طول ۲٫۲ متر قرار دادند و با یک ضربه ملایم، تحریک به حرکتشان کردند. دوربین‌ها در بالای مسیر و در کنار آن، حرکات مارها را ضبط کردند.
یافته‌های تحقیق نشان داد که هر سه گونه از سرده «پسودورابدین» از این رفتار بهره می‌برند، در حالی که مارهای سرده «کالاماریا» که به‌عنوان گروه مقایسه بررسی شدند، هیچ‌گونه حرکتی مشابه از خود نشان ندادند. سرعت انتقال مارهای چرخ‌زن در اوج خود به حدود ۱٫۷ تا ۳٫۷ متر بر ثانیه، معادل ۶ تا ۱۳ کیلومتر بر ساعت، می‌رسید.
یکی از نکات جالب در این رفتار این است که هنگام غلت زدن، مارها سر خود را به‌طور نسبی ثابت نگه می‌دارند؛ خصیصی که پژوهشگران آن را با قابلیت برخی مارهای پرنده در حفظ ثبات سر در زمان پرتاب شدن از ارتفاع مقایسه می‌کنند.
با این حال، هنوز مشخص نیست که چه ویژگی‌هایی به این مارها اجازه می‌دهد تا چنین حرکتی سریع را انجام دهند. دانشمندان می‌خواهند روشن کنند آیا تفاوت در ساختار بدنی، عملکرد عضلات یا کنترل عصبی در این گونه‌ها است که این توانایی را ایجاد کرده است یا اینکه دیگر مارها نیز از نظر زیستی می‌توانند آن را انجام دهند اما از این روش استفاده نمی‌کنند.
این کشف همچنین یادآور داستان‌های قدیمی قرن نوزدهمی درباره مارهایی است که گفته می‌شد با غلت زدن حرکت می‌کنند؛ داستان‌هایی که در گذشته اغراق‌آمیز و غیرواقعی به نظر می‌رسیدند. البته هنوز نمی‌توان به دقت گفت که آیا آن توصیف‌های تاریخی به همین رفتار شاهد اشاره داشته‌اند یا خیر.
منبع: sciencenews
۲۲۷۲۲۷