در اعماق اقیانوس، موجودات شگفت‌انگیز با قابلیت‌های منحصر به فردی وجود دارند که همواره موجب شگفتی پژوهشگران شده‌اند. سپیداج‌ها، که از خویشاوندان نزدیک اختاپوس‌ها محسوب می‌شوند، با توانایی بی‌نظیر خود در استتار، فرصتی مناسب برای پرتاب شاخک‌های شکارچی و به دام انداختن طعمه با منقار مرگبارشان فراهم می‌آورند. اما آیا واقعاً این نمایش‌های زیبا و رنگی می‌تواند قربانیانشان را به حالتی شبیه به هیپنوتیزم درآورد و آیا این موجودات دریایی در هنر تغییر رنگ سپیداج‌ها ماهر هستند؟ به نظر کارشناسان، این پدیده به چیزی فراتر از هیپنوتیزم وابسته است.

سپیداج‌ها؛ شکارچیان زیرک اعماق دریا

سپیداج‌ها به عنوان شکارچیان بصری شناخته می‌شوند و با چشمان بزرگ و پیچیده‌ای که دارند، طعمه‌های ممکن را شناسایی و دنبال می‌کنند. برت گراس، مدیر عملیات سفالوپادها در آزمایشگاه بیولوژیکی دریایی وودز هول ماساچوست، می‌گوید که استراتژی آن‌ها شامل یک رویکرد آهسته و مخفی است. در این فرایند، سپیداج‌ها با استفاده از نوارهای رنگی متحرک در سطح بدنشان، نمایشی شگرف خلق می‌کنند که از طریق سلول‌های رنگ‌دانه‌ای بازتاب‌دهنده نور (ایریدوفور، لوکوفور و کروماتوفور) در عرض میلی‌ثانیه‌ها تنظیم می‌شود تا توجه طعمه را جلب نکند.

رمزگشایی از پدیده «هیپنوتیزم» سپیداج‌ها

دانشمندان این پدیده را به عنوان هیپنوتیزم نمی‌شناسند، چرا که هیپنوتیزم به حالتی روان‌شناختی اشاره دارد که معمولاً مختص انسان است. کونور گیبونز، مدیر بخش سفالوپادها در دانشگاه کلمبیا، معتقد است که تغییر رنگ سپیداج‌ها نمی‌تواند قربانیانشان را هیپنوتیزم کند. برعکس، برخی پژوهشگران بر این اعتقادند که این نمایش رنگین نوعی استتار دریایی باهوش است. امواج رنگی سبب می‌شوند که شکل سپیداج برای طعمه کمتر مشخص شود و در نتیجه آن‌ها سپیداج را به عنوان یک تهدید بالقوه نمی‌بینند.

شگرد نهایی: شکار با شاخک‌های پنهان

گیبونز توضیح می‌دهد که طعمه قادر به شناسایی صحیح سپیداج نیست و زمانی که به حقیقت آن پی می‌برد، دیگر دیر شده است. وقتی به اندازه کافی نزدیک می‌شوند، سپیداج دو شاخک بلند و تخصصی خود را از کیسه‌های کوچک نزدیک دهانش به سمت طعمه پرتاب می‌کند. گراس می‌افزاید: «شاخک‌های تغذیه‌کننده سپیداج به سرعت خارج می‌شوند، پیش از آن که طعمه فرصتی برای واکنش و فرار داشته باشد.» و سپس، طعمه به سوی دهان سپیداج کشیده می‌شود، جایی که با منقار تیز و کیتینی‌اش سوراخ می‌شود و سم به آن تزریق می‌شود. این سم به سپیداج کمک می‌کند تا در حین شکار سپیداج انرژی کمتری صرف کند.

ابهام نهایی: استتار، فریب، یا ترکیبی از هر دو؟

با این حال، مفهوم پنهان کردن شکل بدن به عنوان تنها دلیل این نمایش‌های رنگی چشمک‌زن نیست. گراس نظریه پرت‌کردن حواس طعمه را نیز مطرح می‌کند؛ بدین ترتیب که با درهم شکستن اندازه بدن خود، سپیداج‌ها می‌توانند طعمه را متقاعد سازند که آن‌ها به اندازه کافی بزرگ یا خطرناک نیستند. گیبونز اشاره می‌کند که هنوز نیاز به تحقیقات بیشتر است تا مشخص شود که این نمایش‌های نوری به منظور استتار هستند یا فریب، و این که چگونگی کنترل دقیق این نمایش‌های پوستی مرگبار نیز نیاز به بررسی‌های بیشتری دارد. او می‌افزاید: «هنوز نتایج قطعی درباره اینکه دقیقاً چه رخ می‌دهد، به دست نیامده است.»