عراقچی: اداره تنگه هرمز مانند گذشته نخواهد بود
به گزارش ورزش سه و به نقل از ایرنا؛ سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه روز یکشنبه سوم آبان ماه در آیین گشایش «مرکز اسناد و موزه شهید سید کمال خرازی» ضمن قدردانی از برگزارکنندگان نشست امروز گفت: امروز مرکز اسناد به نام شهید خرازی افتتاح خواهد شد و کتابخانه هم بعد از بازسازی به شکل کامل کار خود را از سر خواهد گرفت. همانطور که کتابخانه را بازسازی کردیم، انشالله ایران را هم به همین شکل بازسازی کرده و خواهیم کرد.
متن سخنرانی وزیر خارجه به شرح زیر است:
شهید خرازی به آرمان‌های انقلاب و اصول سیاست خارجی ایران اعتقاد راسخ داشت
در وصف شهید سید کمال خرازی، در مراسم‌ها و مناسبت‌های مختلف سخنان بسیاری گفته شده است و شما نیز این مطالب را شنیده‌اید. اجازه دهید در اینجا به یکی از ویژگی‌های برجسته ایشان اشاره کنم و سپس به نکته دیگری بپردازم که قصد بیان آن را دارم.
به نظر من، ویژگی بارز شهید خرازی عقلانیت انقلابی بود. همه ما ایشان را می‌شناختیم و می‌دانستیم که تا چه اندازه اهل تفکر، اندیشه، مشورت و گفت‌وگو بود. ایشان واقعاً مرد گفت‌وگو و مرد دیپلماسی بود. در کشور ما افراد بسیاری از این ویژگی‌ها برخوردارند، اما شهید خرازی یکی از نمونه‌های برجسته شخصیتی بود که می‌توان او را مرد گفت‌وگو و دیپلماسی نامید.
در کنار این ویژگی، ایشان از روحیه انقلابی نیز برخوردار بود و از صمیم قلب به آرمان‌های انقلاب اسلامی اعتقاد داشت و بر آن‌ها پایبند بود. من در دوران وزارت ایشان و همچنین در دوره‌ای که در شورای راهبردی روابط خارجی توفیق همکاری با ایشان را داشتم، به‌خوبی شاهد این اعتقاد و پایبندی بودم.
شهید خرازی به آرمان‌های انقلاب اسلامی و موضوعات بنیادین سیاست خارجی ایران، از جمله جریان مقاومت و مسئله فلسطین، اعتقاد راسخ داشت. این آرمان‌ها از پیش از انقلاب برای ایشان اهمیت داشتند و پس از انقلاب نیز نه‌تنها بر آن‌ها پایبند ماند، بلکه در عمل نیز از آن‌ها دفاع کرد. دیپلمات انقلابی برازنده شهید خرازی بود.
ایشان به آرمان‌های خود وفادار ماند و به همین دلیل، حتی پس از پایان دوران وزارت نیز به‌عنوان مشاور مقام معظم رهبری به فعالیت ادامه داد و ریاست شورای راهبردی روابط خارجی را بر عهده گرفت؛ شورایی که نقش بازوی مشورتی رهبر انقلاب را ایفا می‌کرد.
شهید خرازی در این دوره نیز نقش فکری مهمی ایفا کرد. مشورت‌هایی که در شورای راهبردی روابط خارجی برای مقام معظم رهبری تهیه و ارائه می‌شد، حاصل ساعت‌ها بحث، مشورت و گفت‌وگو در جلسات شورا بود و نتایج این مباحث در قالب مشورت‌های کارشناسی منعکس می‌شد.
امنیت منطقه باید درون‌زا و بدون دخالت خارجی تأمین شود
«همسایگان رقیب نیستند؛ شرکای اصلی ایران برای آینده‌ای صلح‌آمیزند»
شهید سید کمال خرازی به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمدند؛ جایگاهی که نشان‌دهنده شایستگی ایشان برای مشارکت در تشخیص مصلحت کشور و نظام جمهوری اسلامی بود و رهبر انقلاب ایشان را به این مقام مهم منصوب کردند. آخرین باری که با ایشان دیدار داشتم، در همایش گفت‌وگوهای ایرانی ـ عربی بود که اردیبهشت ۱۴۰۴ در دوحه برگزار شد. این همایش به‌صورت مستمر میان شورای راهبردی روابط خارجی ایران و مرکز مطالعات الجزیره در قطر برگزار می‌شد و دور چهارم آن نیز در اردیبهشت سال گذشته، دقیقاً یک ماه پیش از تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، برگزار شد.
در آن همایش که موضوع اصلی آن مسائل منطقه‌ای و روابط ایران و کشورهای عربی بود، شهید خرازی نکاتی را درباره سیاست خارجی و سیاست همسایگی جمهوری اسلامی ایران مطرح کردند که مایلم بار دیگر آن‌ها را مرور کنم.
ایشان گفته بودند: «شکوفایی یک منطقه، پیش از هر چیز، مستلزم تعهد جمعی اعضای آن منطقه به صلح و ثبات است. آینده هر منطقه باید به دست کشورهای همان منطقه و بر اساس احترام متقابل، برابری حاکمیتی و احساس مسئولیت مشترک رقم بخورد؛ زیرا امنیت جمعی امری وارداتی نیست، بلکه باید از درون و بدون دخالت خارجی ایجاد شود.
جمهوری اسلامی ایران از ایجاد بسترهای فراگیر و پایدار برای گفت‌وگو میان کشورهای منطقه با هدف توسعه صلح، ثبات و شکوفایی حمایت می‌کند. ما بر دیپلماسی فعال و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات تأکید داریم. از نظر ما، همسایگان رقیب نیستند، بلکه شرکای اصلی ما در دستیابی به آینده‌ای صلح‌آمیز هستند. ایران آماده گفت‌وگوهای دوجانبه و چندجانبه است تا شفافیت و اعتماد را تقویت کند و سوءتفاهم‌ها را کاهش دهد.»
این‌ها عباراتی بود که شهید خرازی حدود یک سال و نیم پیش در همایش گفت‌وگوهای ایرانی ـ عربی درباره سیاست‌های منطقه‌ای ما بیان کردند. امروز، پس از گذشت این مدت و وقوع دو جنگ بزرگ در منطقه و درگیری‌هایی که همچنان ادامه دارد، می‌خواهم تأکید کنم که سیاست ما همچنان همان سیاستی است که ایشان تشریح کردند. سیاست ما تغییری نکرده است و همچنان معتقدیم منطقه باید از صلح و ثباتی برخوردار باشد که به‌صورت درون‌زا، به دست کشورهای منطقه و بدون دخالت خارجی تأمین شود.
پس از جنگ‌های اخیر، منطقه مانند گذشته نخواهد بود
جنگ‌های یک سال و نیم گذشته، به‌ویژه جنگ رمضان و جنگ ۴۰روزه، نقطه عطفی در تاریخ منطقه به شمار می‌روند. این جنگ‌ها ساختارهای امنیتی موجود را به هم ریختند و شرایط منطقه را تغییر دادند. این واقعیتی است که جهان، کشورهای منطقه و همه ما باید به آن توجه داشته باشیم؛ دیگر هیچ‌چیز مانند گذشته نخواهد بود.
این جنگ‌ها نشان دادند که ساختارهای امنیتی برخی کشورهای منطقه که بر حضور و دخالت خارجی متکی بودند، کارآمدی لازم را نداشته‌اند. پایگاه‌های آمریکایی در منطقه برای کشورهایی که میزبان آن‌ها بودند، صلح و امنیت به همراه نیاوردند؛ بلکه برعکس، وجود این پایگاه‌ها خود به عاملی برای ناامنی تبدیل شد. این پایگاه‌ها در حمله به جمهوری اسلامی ایران مشارکت داشتند و در مقابل، واکنش نیز دریافت کردند. بنابراین، به‌جای آنکه امنیت ایجاد کنند، به تشدید ناامنی دامن زدند. اکنون این موضوع در منطقه به‌طور جدی مورد بحث قرار دارد.
همچنین نقش رژیم صهیونیستی برای همگان آشکار شده است. از نظر ما، این رژیم عامل اصلی بی‌ثباتی و جنگ‌طلبی در منطقه است؛ رژیمی که همواره مانع استقرار امنیت و ثبات شده و در پی جنگ‌افروزی و تضعیف کشورهای منطقه بوده است. این‌ها درس‌هایی است که از جنگ‌های گذشته گرفته شده و اکنون منطقه را به سمت بازنگری در نگاه و رویکردهای امنیتی خود سوق داده است. ما به‌صورت اصولی از هر اقدامی که به ایجاد امنیت درون‌زا در منطقه و تقویت اتکای کشورهای منطقه به ظرفیت‌های خودشان منجر شود، استقبال می‌کنیم.
سیاست همسایگی ایران بر همزیستی مسالمت‌آمیز با همسایگان استوار است
پایان جنگ باید همه جبهه‌ها را دربرگیرد
کشورهایی که امروز به دنبال تأمین امنیت خود از طریق همکاری و توافق با یکدیگر هستند، از نظر ما حرکت درستی را آغاز کرده‌اند؛ اگرچه پرسش‌ها، ابهام‌ها و نگرانی‌هایی نیز وجود دارد که باید برطرف شود. منطقه ما برای دستیابی به صلح و ثبات باید به سمتی حرکت کند که حضور نیروهای خارجی در آن به صفر برسد. این نیروها با هدف تأمین منافع خود و در اصل برای حفاظت از اسرائیل و تأمین امنیت آن به منطقه آمده‌اند و تداوم حضورشان چیزی جز ناامنی برای کل منطقه به دنبال نخواهد داشت.
نکته جالب این است که در عمل نیز ثابت شد این نیروها نه قادرند از اسرائیل حفاظت کنند، نه می‌توانند از کشورهای میزبان خود محافظت کنند و نه حتی قادرند امنیت خودشان را تأمین کنند. آمارهایی که پنتاگون ارائه کرده، روشن است. به گفته وی، تقریباً همه پایگاه‌های آمریکا در منطقه آسیب دیده‌اند و صدها ساختمان در این پایگاه‌ها از بین رفته است. همچنین آمریکایی‌ها در این جنگ بیش از ۸۰ هواپیما و جنگنده از دست داده‌اند که به گفته او، تقریباً همه آن‌ها در روی زمین و در حملات موشکی ایران هدف قرار گرفته‌اند.
بنابراین، همان سیاستی که شهید خرازی پیش از دو جنگ گذشته بیان کردند، همچنان سیاست اصولی جمهوری اسلامی ایران است: امنیت منطقه باید به دست کشورهای خود منطقه و بدون اتکا به نیروهای خارجی و حضور آن‌ها تأمین شود. جمهوری اسلامی ایران برای تحقق این هدف آمادگی دارد و آماده گفت‌وگو در این زمینه است.
سیاست همسایگی ما بر همزیستی مسالمت‌آمیز با همسایگان استوار است. ما همسایگان یکدیگر بوده‌ایم، هستیم و خواهیم بود؛ بنابراین، باید برای تأمین امنیت خود و منطقه به راه‌حلی مشترک برسیم که همه کشورهای منطقه در آن حضور داشته باشند و هیچ نیروی خارجی در آن دخالت نکند.
نکته مهم دیگر این است که از نظر ما، همه مسائل منطقه به یکدیگر گره خورده‌اند. نمی‌توان در گوشه‌ای از منطقه جنگ و درگیری برقرار باشد و در گوشه‌ای دیگر انتظار صلح و آرامش داشت. به همین دلیل، ما در تمامی مذاکراتی که با طرف آمریکایی، با میانجی‌گری پاکستان، قطر و دیگر دوستان انجام داده‌ایم، تأکید کرده‌ایم که پایان جنگ باید همه جبهه‌ها را دربرگیرد و درگیری‌ها در تمام جبهه‌ها خاتمه یابد؛ در غیر این صورت، شاهد ثبات در منطقه نخواهیم بود.
مسیرها و اداره تنگه هرمز مانند گذشته نخواهد بود
دو بار حمله به ایران، نتیجه آن را به مهاجمان نشان داده است
در منطقه تغییرات بنیادین و راهبردی صورت گرفته است و دیگر هیچ‌چیز مانند قبل از جنگ ۴۰روزه و جنگ رمضان نخواهد بود. از جمله این تغییرات، وضعیت تنگه هرمز است. تنگه هرمز برای دهه‌ها باز بوده و نه ایران و نه عمان، به‌عنوان دو کشور ساحلی این تنگه، هیچ مانعی برای عبور و مرور ایجاد نکرده‌اند؛ بلکه برعکس، امنیت و ایمنی را برقرار کرده و از محیط زیست مراقبت کرده‌اند. اما جنگ حاضر همه‌چیز را تغییر داده است. باید بپذیریم که واقعیت‌های جدیدی حاکم شده‌اند. مسیرها در تنگه هرمز مشابه مسیرهای سابق نخواهند بود و اداره تنگه هرمز نیز مانند گذشته نخواهد بود. مواردی وجود دارد که درباره آن‌ها مذاکره کرده‌ایم و این مذاکرات همچنان ادامه خواهد یافت.
این روزها از وقوع جنگی دوباره صحبت می‌شود، اما من از همین حالا به بعد از جنگ فکر می‌کنم. چه جنگ بشود و چه نشود، سیاست‌های ما سر جای خودشان هستند. اگر عقلانیتی وجود داشته باشد، دیگر حمله نظامی و تهاجم علیه مردم ایران را امتحان نخواهند کرد. آن‌ها دو بار این کار را امتحان کرده‌اند و نتیجه‌اش را دیده‌اند. اگر یک بار دیگر هم بخواهند آن را امتحان کنند، خودشان می‌دانند که نتیجه‌ای غیر از آنچه در گذشته به دست آورده‌اند، نخواهند گرفت.
بنابراین، اجازه بدهید به بعد از جنگ فکر کنیم. ما و کشورهای منطقه باید در این منطقه در صلح در کنار یکدیگر زندگی کنیم؛ بدون دخالت خارجی. این تنها راه صلح، امنیت و ثبات در منطقه ماست و ما آماده همکاری با همه کشورهای منطقه، به‌ویژه کشورهای حوزه خلیج فارس، هستیم.
سیاست ما همین بوده و همچنان نیز همین است. ارتباطات ما با همه کشورهای منطقه خلیج فارس برقرار است و تلاش می‌کنیم به رویکردی مشترک و تفاهمی مشترک درباره ساختار امنیتی جدید در منطقه برسیم. این تنها راه برقراری صلح و ثبات در منطقه ماست.