چهار سال انتظار برای کاهش کیسه‌های پلاستیکی
طبق گزارش ایسنا، کیسه‌های پلاستیکی یک‌بارمصرف، به ویژه آنهایی که فقط برای مدت کوتاهی به کار گرفته می‌شوند، قادرند به مدت طولانی در محیط زیست باقی بمانند و به یکی از عوامل اصلی آلودگی خاک و آب تبدیل شوند. عواقب این آلودگی تنها محدود به طبیعت نیست و می‌تواند اکوسیستم‌های آبی، زنجیره غذایی و موجودات زنده را تحت تأثیر قرار دهد.
تلاش برای کاهش این آلودگی تنها با توصیه به مردم برای کاهش مصرف پلاستیک محقق نخواهد شد؛ بهبود الگوی تولید، افزایش قابلیت استفاده مجدد از کیسه‌ها، نظارت بر بازار و ارائه گزینه‌های جایگزین نیز از الزامات کلیدی محسوب می‌شود. آیین‌نامه کاهش استفاده از کیسه‌های پلاستیکی با همین هدف تدوین شده است، اما هنوز هم فاصله زیادی بین تصویب این مقررات و اجرای آن‌ها وجود دارد.
اجرای مقررات فعلی ضروری است
شینا انصاری - معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست - در نشست کارگروه ملی مدیریت پسماند، به انتقاد از فقدان اجرای کامل آیین‌نامه پرداخت و بیان کرد با وجود گذشت چهار سال از تصویب آن در سال ۱۴۰۱، تعدادی از وظایف محوله به نهادهای مسئول هنوز عملی نشده است.
وی بر لزوم شناسایی و رفع موانع پیش روی اجرای مقررات موجود تأکید کرد و گفت به جای تمرکز بر تدوین قوانین جدید، باید تلاش کرد مشکلات فعلی برطرف شوند.
معاون رئیس‌جمهوری همچنین تصریح کرد که مشکلات اقتصادی و معیشتی نباید دلیلی برای نادیده گرفتن مسئولیت‌های قانونی نهادها باشد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین بر ضرورت توجه به بخش تولید به عنوان حلقه‌ای مهم در سیاست‌های کاهش مصرف پلاستیک تاکید کرد و خواستار ایفای نقش مؤثرتر وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت نفت شد.
انصاری با اشاره به عمر مصرف حدود ۱۲ دقیقه‌ای کیسه‌های پلاستیکی، استفاده از منابع ارزشمند پتروشیمی برای تولید چنین محصولاتی را نیازمند بازنگری دانست و بر ضرورت انتقال به تولید محصولات بادوام و پایدار تأکید کرد.
وی همچنین خواستار ارزیابی تمام بندهای آیین‌نامه طی یک ماه آینده شد؛ ماموریتی که قرار است با همکاری معاونت محیط زیست انسانی و دفتر مدیریت پسماند و برگزاری جلسات تخصصی با نهادهای ذی‌ربط انجام شود.
کیسه‌های نازک همچنان مورد انتقاد قرار دارند
نرگس فلاح - مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست - نیز از تحقق نیافتن هدف کاهش تولید کیسه‌های پلاستیکی با ضخامت کمتر از ۲۵ میکرون خبر داد.
بر اساس گفته‌های او، وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف بوده است که در مدت پنج سال، تولید این نوع کیسه‌ها را کاهش دهد؛ اما تا به امروز، این هدف هنوز به دست نیامده است.
مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد که فقط افزایش ضخامت کیسه‌ها راه‌حل مشکل نیست. نوع پلیمر و فرآیند تولید نیز باید به گونه‌ای باشد که امکان استفاده‌های مکرر از کیسه‌ها فراهم شود و صرفاً به یک‌بار مصرف محدود نماند.
ادعای «۱۰۰ درصد زیست‌تخریب‌پذیر» زیر ذره‌بین
یکی دیگر از جنبه‌های مورد انتقاد، عدم اجرای مؤثر برنامه جایگزینی کیسه‌های پلاستیکی با مدل‌های زیست‌تخریب‌پذیر است. مدیرکل دفتر مدیریت پسماند بر این نکته تأکید کرد که اقدامات مؤثری در این راستا مشاهده نشده است.
وی همچنین از بررسی محصولات حدود ۵۵ شرکت خبر داد که ادعاهایی چون «۱۰۰ درصد زیست‌تخریب‌پذیر» بودن را در برچسب‌های خود ذکر کرده‌اند.
مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست گفت که این ادعاها اگر ویژگی‌های واقعی محصولات تأیید نشود، می‌تواند نتایج معکوس به همراه داشته باشد و به جای کاهش مصرف، استفاده بیشتر از کیسه‌های پلاستیکی را تشویق کند. لذا، ارزیابی صحت ادعاهای زیست‌محیطی و تقویت نظارت بر تولید و عرضه این محصولات از اهمیت بالایی برخوردار است.
یک ماه برای روشن شدن وضعیت آیین‌نامه
از اظهارات مسئولان محیط زیست چنین به نظر می‌رسد که مشکل فقط کمبود مقررات نیست؛ بخش عمده‌ای از چالش به عدم اجرای تعهدات موجود، ضعف در نظارت بر تولید و فقدان پیشرفت معنادار در ارائه جایگزین‌های مطلوب برمی‌گردد.
اکنون سازمان حفاظت محیط زیست درخواست کرده است که دستگاه‌های مسئول در مهلت یک‌ماهه، میزان پیشرفت تعهدات و موانع اجرای آن‌ها را شفاف نمایند. نتیجه این بررسی می‌تواند بینشی روشن‌تر از وضعیت اجرای آیین‌نامه به دست دهد.
با این حال، کاهش واقعی آلودگی پلاستیکی نباید محدود به گزارش و ارزیابی باشد. اصلاح الگوی تولید، نظارت بر محصولات، فراهم آوردن امکان استفاده مجدد از کیسه‌ها و آموزش عمومی باید به موازات یکدیگر در این راستا پیش بروند. معیار موفقیت این آیین‌نامه نه به تعداد مصوبات و جلسات، بلکه به کاهش واقعی مصرف پلاستیک‌های یک‌بارمصرف و آثار مخرب آن‌ها بر محیط زیست بستگی دارد.
انتهای پیام