چالش‌های بهره‌برداری از VPN و پیامدهای سیاست‌های محدودکننده
بر اساس گزارشات ایسنا، به کارگیری فراوان فیلترشکن‌ها، وی‌پی‌ان‌ها و طرق دور زدن فیلترینگ تأثیرات منفی و عمیقی بر ساختار ارتباطات و اینترنت دارد که متخصصان این عرصه از آن به عنوان آلودگی شبکه یاد می‌کنند. اگر به این پدیده از زوایای فنی، ایمنی و اقتصادی بنگریم، باید اذعان داشت که این وضعیت به ایجاد اختلال در سیستم‌های مسیریابی، کاهش سرعت و ناپایدار شدن پهنای باند، اختلال در امنیت شبکه، توزیع غیرقابل پیش‌بینی بدافزارها، مخدوش شدن داده‌های آماری و در نهایت از کار افتادن سیستم‌های مدیریت ترافیک اپراتورها منجر می‌شود.
علاوه بر این، کارشناسان حوزه امنیت سایبری همواره تأکید می‌کنند که فیلترشکن‌ها ممکن است منجر به بروز مشکلات سایبری شوند و استفاده از وی‌پی‌ان‌های غیرمعتبر می‌تواند امنيت دیجیتال افراد و جامعه را به طور چشمگیری تهدید کند. این ابزارها نه تنها اختلالات فنی در زیرساخت شبکه ایجاد می‌کنند، بلکه یکی از بزرگ‌ترین مراکز تهدید و مشکلات سایبری برای کاربران و سازمان‌ها به شمار می‌روند چرا که ممکن است به سرقت اطلاعات و حریم خصوصی افراد منجر شوند، به‌ویژه فیلترشکن‌های فری که برای کسب درآمد، داده‌های ترافیک عبوری کاربران مانند رمزهای عبور، اطلاعات حساب‌های بانکی و پیام‌ها را پیگیری کرده و به شرکت‌های تبلیغاتی یا افراد ثالث میفروشند.
علاوه بر آن، فایل‌های نصبی فیلترشکن‌های ناشناخته نیز یک چالش دیگر به شمار می‌آید زیرا این فایل‌ها معمولاً شامل بدافزارهای پنهان، کی‌لاگرها یا ابزارهای جاسوسی هستند که به محض نصب، کنترل دستگاه کاربر را به دست می‌گیرند. برخی اپلیکیشن‌های فیلترشکن قادرند بدون اطلاع کاربران گوشی یا رایانه را هک کرده و دیگران با استفاده از آی‌پی دستگاه به فعالیت‌های غیرقانونی، هک و کلاهبرداری پرداخته و عواقب قانونی را برای کاربر ایجاد کنند.
اخیراً سیدستار هاشمی ـ وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در جلسه‌ای مشترک با رؤسای مجامع نمایندگان مجلس، به شدت به وضعیت بازار فروش فیلترشکن انتقاد کرد و از ضرورت اتخاذ رویکردی جدید در این عرصه سخن گفت و بیان داشت که بازار فروش فیلترشکن‌ها شبکه ارتباطی را «آلوده» کرده و بخش عمده‌ای از چالش‌های سایبری از درون کشور ناشی می‌شود.
وزیر ارتباطات پیش از این درباره تأثیرات فرهنگی ناشی از استفاده از فیلترشکن‌ها نیز اشاره کرده و گفته بود: در گذشته، استفاده از فیلترشکن به عنوان یک عمل نابهنجار تلقی می‌شد اما بعد از محدودیت‌های سال‌های اخیر به یک ارزش مبدل شده و افراد با افتخار بیان می‌کنند که از این ابزار استفاده می‌نمایند.
چندی پیش، بهزاد اکبری ـ معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت نیز به‌صورت رسمی بیان کرد که حدود ۸۰ درصد از کاربران ایرانی به استفاده از فیلترشکن (VPN) می‌پردازند و نزدیک به ۷۰ درصد از کل ترافیک شبکه کشور نیز در بستر همین فیلترشکن‌ها تبادل می‌شود.
وی همچنین این وضعیت را عاملی برای برهم زدن مهندسی ترافیک شبکه، کاهش کیفیت خدمات، خطرات امنیت سایبری و اختلال در توزیع متوازن بار شبکه عنوان کرده و با اشاره به تأثیرات منفی VPN بر کیفیت خدمات و شبکه، توضیح داد: در حالت عادی، ترافیک بر اساس موقعیت کاربر به نزدیک‌ترین مرکز محتوا هدایت می‌شود، در حالی که با استفاده از VPN، ترافیک بیشتر از شمال کشور به سمت اروپا رفته که این امر آسیب‌پذیری شبکه را به‌طور جدی افزایش می‌دهد.
این آمار رسمی که از خود متولیان شبکه ارتباط کشور ارائه شده، نشان‌دهنده بحران‌ها و چالش‌های زیرساخت است، زیرا وقتی اکثریت قریب به اتفاق مردم برای دسترسی به خدمات عادی اینترنت ناچار به استفاده از فیلترشکن هستند، حجم قابل توجهی از ترافیک کشور به تونل‌های رمزگذاری شده وارد می‌شود. این تونل‌ها که در اصطلاح شبکه‌های کامپیوتری به یک مسیر ارتباطی امن و غیرقابل نفوذ اشاره دارند، از میان اینترنت عمومی عبور می‌کنند.
عبور این حجم بالا از داده‌ها از سرورهای واسطه و پروتکل‌های رمزگذاری‌شده سنگین، فرسودگی تجهیزات شبکه، کاهش قابل ملاحظه سرعت و افزایش تأخیر را به همراه دارد که در نهایت اثرات منفی آن به تمامی کاربران تحمیل می‌شود. به‌علاوه، وقتی حدود ۸۰ درصد ترافیک کشور در بستر این تونل‌ها قرار دارد، سیستم‌های مدیریت شبکه نمی‌توانند به درستی تشخیص دهند که کاربران چه محتوایی از جمله بازی یا بدافزار را منتقل می‌کنند. همچنین اپراتورها قادر به تفکیک ترافیک داخلی از بین‌الملل نخواهند بود و نمی‌توانند کیفیت پهنای باند را به درستی مدیریت نمایند زیرا همه چیز به صورت یک توده رمزگذاری شده مبهم درآمده که تنها بار ترافیکی را افزایش می‌دهد. به این ترتیب باید گفت که فیلترشکن‌ها دیگر تنها ابزار حاشیه‌ای نیستند، بلکه به جزئی اساسی از الگوی مصرف اینترنت در کشور تبدیل شده‌اند که پیامدهای فنی و امنیتی قابل توجهی به همراه دارند.
چالش‌های ناشی از استفاده از فیلترشکن و وی‌پی‌ان
استفاده مداوم و وسیع از فیلترشکن‌ها علاوه بر مشکلات عمومی که برای زیرساخت شبکه کشور به‌وجود می‌آورد، در سطح فردی و روزمره نیز به ایجاد مشکلات فراوان برای کاربران می‌انجامد. یکی از این مسائل کاهش قابل توجه سرعت است که به دلیل طولانی شدن مسیر داده‌ها و رمزگذاری اطلاعات، زمان بارگذاری صفحات به طور محسوس افزایش می‌یابد و اختلال در بازی‌ها یا تماس‌های ویدیویی به شکل قابل توجهی نمایان می‌شود.
مشکل دیگر ناشی از استفاده مداوم از فیلترشکن، قطع و وصل‌های مکرر ارتباط است. بسیاری از فیلترشکن‌ها از پایداری کافی برخوردار نیستند و به طور مکرر قطع می‌شوند و این امر موجب مختل شدن فعالیت با برنامه‌ها، ارسال پیام‌ها یا انجام امور اداری می‌گردد. همچنین استفاده مداوم از فیلترشکن‌ها سبب مصرف بیش از حد باتری و اینترنت می‌شود و خطرات امنیتی و سرقت داده‌ها را به همراه دارد که یکی از عوارض آن مسدود شدن حساب‌هاست. بسیاری از برنامه‌های بانکی، صرافی‌ها یا سامانه‌های داخلی به محض روشن شدن فیلترشکن به دلیل تغییر IP به خارج از کشور، دسترسی را مسدود یا خطا ایجاد می‌کنند.
علاوه بر این، حریم خصوصی افراد نیز در معرض خطر قرار می‌گیرد زیرا بسیاری از ابزارهای رایگان، ترافیک کاربران را رصد می‌کنند و اطلاعات شخصی، رمزهای عبور و تاریخچه جست‌وجوی آن‌ها را برای کسب سود به دیگران میفروشند. در نهایت، استفاده از فیلترشکن به چرخه‌ای معیوب تبدیل شده است؛ ابزاری که قرار بوده دسترسی را آسان نماید ولی خود به منبعی از ناامنی و مشکلات روزمره برای کاربران تبدیل می‌شود.
به گزارش ایسنا، با اینکه در سال‌های اخیر بخش عمده‌ای از تلاش‌های وزارت ارتباطات معطوف به مسئله کیفیت و سرعت اینترنت شده است، واقعیت آن است که طبق نظر کارشناسان، فیلترینگ و محدودیت‌های فنی تنها یک راهکار موقتی برای مدیریت فضای مجازی به شمار می‌رود و تجربیات جهانی نشان داده که نمی‌توان فضای مجازی را با ابزارهای فنی کنترل کرد. بدون شک اعمال محدودیت‌های گسترده سبب ایجاد بازاری پر سود برای فیلترشکن‌ها شده و تداوم این وضعیت نه تنها به اهداف فرهنگی مورد نظر کمک نخواهد کرد، بلکه موجب گسترش استفاده آشکار از فیلترشکن‌ها و بروز اختلالات پایدار در حوزه ارتباطات خواهد شد.
انتهای پیام