تصاویر؛ فاجعه‌ای خاموش؛ پرده‌برداری از بویی نامطبوع که نفس رشت را به زانو درآورده
رودهای «زرجوب» و «گوهررود» در رشت که در گذشته به‌عنوان منبع آب شرب و محلی برای ماهیگیری مردم به شمار می‌رفتند، اینک در حالی به سمت تالاب انزلی روانه می‌شوند که حجم زیادی از فاضلاب‌های خانگی و صنعتی را به دوش می‌کشند.
این بحران نه‌تنها منظر نازیبایی را در سطح شهر ایجاد کرده و بوی آزاردهنده‌ای در فضا پخش کرده است، بلکه استان گیلان را در زمره مناطق پرخطر از لحاظ آلودگی آب قرار داده‌است. فقدان برنامه‌ریزی صحیح شهری و عدم توجه به مدیریت فاضلاب، به همراه کمبود دیدگاه‌های پیشگیرانه و نظارت مؤثر نهادهای نظارتی و محیط زیستی، این دو مسیر حیاتی را به آلوده‌ترین رودخانه‌های استان تبدیل کرده است.
استان گیلان، سرزمین بارش‌های فراوان، شالیزارها و تالاب‌ها، به‌طور روزانه با حجم زیادی از فاضلاب و پساب‌های تصفیه‌نشده مواجه است؛ به‌طوری که به‌طور متوسط حدود ۳۹۰ هزار مترمکعب فاضلاب از طریق منابع خانگی و صنعتی تولید می‌شود که تنها ۲۵ درصد آن به‌درستی تصفیه می‌شود و ۷۵ درصد باقی‌مانده بدون هر گونه تصفیه به رودخانه‌ها و محیط‌زیست رها می‌شود.
بخش عمده‌ای از این آلودگی به حوضه تالاب انزلی و مسیل‌های منتهی به آن وارد می‌شود؛ اکوسیستمی باارزش که در کنار رودخانه‌ها و سواحل دریای خزر، به شدت تحت تأثیر ورود آلاینده‌ها قرار دارد.
این شرایط نه تنها به‌طور جدی طبیعت و تنوع زیستی گیلان را تهدید می‌کند، بلکه ممکن است تبعات جبران‌ناپذیری بر روی بخش‌های کشاورزی، پرورش آبزیان، صنعت گردشگری و سلامت عمومی داشته باشد.
در استانی که زندگی و معیشت مردمش به آب و طبیعت وابسته است، آلودگی منابع آبی به معنای تهدید زنجیره‌ای از دارایی‌های طبیعی و تأمین معیشت‌های محلی تلقی می‌شود؛ فاضلابی که هم‌اکنون بدون تصفیه به رودخانه‌ها و تالاب‌ها سرازیر می‌شود، تنها یک چالش زیست‌محیطی نیست؛ هزینه‌های بلندمدت آن می‌تواند در زمینه سلامت عمومی، کیفیت محصولات کشاورزی، آسیب به اکوسیستم‌ها و کاهش قابلیت جذب گردشگر در استان مشهود باشد.
از طرفی، شاخص تصفیه بهداشتی فاضلاب در گیلان تقریباً نصف میانگین کشوری است؛ فاصلۀ زیادی که به روشنی بر نیاز به توسعه زیرساخت‌های جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب تأکید می‌کند. حفظ منابع آبی در گیلان بدون کنترل و مدیریت فاضلاب امکان‌پذیر نخواهد بود؛ زیرا هر روز تأخیر در تصفیه فاضلاب، فشار بیشتری به طبیعت و زندگی مردم وارد می‌آورد.
