بر اساس گزارش خبرگزاری مهر از وزارت جهاد کشاورزی، همایش ملی مرتبط با پدافند غیرعامل در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی، با حضور غلامرضا نوری وزیر جهاد کشاورزی، سردار سرتیپ پاسدار غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور و دبیر کمیته دائمی پدافند غیرعامل و دیگر مسئولان مرتبط، برگزار شد.
این همایش به تحلیل مسائل، چالش‌ها و الزامات مرتبط با پدافند غیرعامل در بخش کشاورزی و منابع طبیعی اختصاص داشت. هدف از این گردهمایی، افزایش آمادگی سازمان‌های دولتی، تقویت تاب‌آوری زنجیره تأمین غذا و حفظ فعالیت‌های تولید در زمان‌های بحرانی بود.
نهادینه‌سازی پدافند غیرعامل در تمامی فعالیت‌های کشاورزی ضروری است
اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، در این نشست به ضرورت راهبردی پدافند غیرعامل در حفاظت از امنیت غذایی کشور پرداخت و گفت: الزامات پدافند غیرعامل باید در تمام مراحل فعالیت‌های کشاورزی از تولید و تأمین نهاده‌ها تا ذخیره‌سازی، حمل‌ونقل، توزیع و عرضه محصولات مدنظر قرار گیرد؛ چرا که تداوم فعالیت این بخش به‌طور مستقیم با تأمین معیشت مردم و ثبات اجتماعی گره خورده است.
وی ادامه داد: بهره‌برداران این بخش، شامل کشاورزان، دامداران در مناطق روستایی، تولیدکنندگان عشایری و فعالان بخش‌های مختلف، در راستای فعالیت‌های روزانه خود با الزامات پدافند غیرعامل مواجه هستند. بنابراین، لازم است این الزامات به صورت نظام‌مند در سیاست‌گذاری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و عملیات اجرایی بخش کشاورزی گنجانده شود.
فتحی با اشاره به چالش‌ها و خطرات موجود در سال‌های اخیر تاکید کرد: بخش کشاورزی در مقابل تحریم‌ها، محدودیت‌های تجاری، تنش‌های ارزی، جنگ، خشکسالی، مشکلات حمل‌ونقل و موانع وارداتی و صادراتی با فشارهای فراوانی روبه‌رو بوده است؛ اما با اتکا به ظرفیت‌های داخلی، ذخایر پیش‌بینی‌شده، تلاش‌های بهره‌برداران و اقدامات مدیریتی، روند تأمین و توزیع اقلام اساسی همچنان ادامه دارد.
مدیریت ذخایر و تأمین آرد؛ مثالی از آمادگی در شرایط بحرانی
معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی به تجارب مدیریت تأمین کالاهای اساسی در مواقع بحران اشاره کرد و گفت: در مواقع اضطراری، افزایش ناگهانی جمعیت در بعضی استان‌ها و نیاز بیشتر به کالاهای اساسی، به اهمیت داشتن نظام اطلاعاتی دقیق و سیستم‌های انعطاف‌پذیر برای توزیع منابع تأکید می‌کند.
وی افزود: در یکی از این شرایط، با تخمین تعداد جمعیت وارد شده به استان‌های توریستی و محاسبه نیازهای مرتبط، سهمیه آرد نانوایی‌ها بر اساس وضعیت موجود تنظیم و سهمیه مورد نیاز برای دو ماه تأمین شد تا عملیات نانوایی‌ها بدون وقفه ادامه یابد.
فتحی بر این نکته تأکید کرد که دسترسی به اطلاعات به‌روز، پیش‌بینی نیازها، مدیریت هوشمند ذخایر و هماهنگی میان نهادهای مسئول، نقشی اساسی در پیشگیری از اختلال در تأمین کالاهای اساسی دارد.
وی تصریح کرد: استفاده به‌موقع از ذخایر استانی و تأمین نهاده‌ها و مواد اولیه لازم برای واحدهای تولیدی، به‌ویژه در زنجیره تولید محصولات پروتئینی و لبنی، از جمله اقداماتی بود که به استمرار فعالیت تولیدکنندگان و کاهش آثار بحران بر زندگی مردم کمک شایانی نمود.
حفظ امنیت غذایی مستلزم همکاری تمام نهادهاست
معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر اینکه امنیت غذایی یک مسئولیت فرابخشی است، اظهار داشت: تأمین پایدار امنیت غذایی تنها با اقدامات وزارت جهاد کشاورزی امکان‌پذیر نیست و سایر نهادهای مسئول در زمینه‌های انرژی، حمل‌ونقل، تجارت، زیرساخت‌ها و پشتیبانی باید در شرایط عادی و اضطراری به‌صورت هماهنگ عمل کنند.
وی همچنین بر ضرورت تنوع‌بخشی به مسیرهای واردات و منابع تأمین کالاهای اساسی تأکید کرد و بیان کرد: گسترش ظرفیت بنادر شمالی، استفاده از مسیرهای زمینی و توسعه همکاری‌های تجاری با کشورهای همسایه، می‌تواند وابستگی به مسیرهای محدود را کاهش داده و تاب‌آوری زنجیره تأمین کالاهای اساسی را افزایش دهد.
فتحی ادامه داد: در شرایطی که اختلالی در مسیرهای معمول تجارت به وجود می‌آید، وجود گزینه‌های جایگزین برای واردات نهاده‌ها و کالاهای اساسی یک ضرورت راهبردی است و باید با برنامه‌ریزی قبلی و همکاری تمامی نهادهای مرتبط دنبال شود.
تداوم تأمین انرژی، شرط لازم برای پایداری تولید کشاورزی
معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به وابستگی فعالیت‌های کشاورزی به منابع انرژی تاکید کرد: استمرار تولید در بخش کشاورزی بستگی به تأمین پیوسته سوخت، گاز و سایر منابع انرژی دارد و هر گونه اختلال در این زمینه بر زنجیره تولید و عرضه مواد غذایی تأثیرگذار خواهد بود.
وی همچنین به ضرورت تأمین گاز برای واحدهای دام و طیور، به‌ویژه در فصل زمستان، تأکید کرد و گفت: محدودیت در تأمین انرژی برای مرغداری‌ها و سایر واحدهای تولیدی نه‌تنها باعث اختلال در تولید می‌شود، بلکه پیامدهایی بر بازار و تأمین نیازهای مصرف‌کنندگان نیز خواهد داشت؛ از این‌رو، بایستی الزامات استمرار فعالیت‌های کشاورزی در برنامه‌های مدیریت بحران و پدافند غیرعامل دستگاه‌های مسئول لحاظ گردیده و مدنظر قرار گیرد.
فتحی همچنین اشاره کرد که بخش کشاورزی به طور سالانه نیاز به حدود ۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون لیتر سوخت مایع برای ماشین‌آلات و فعالیت‌های تولیدی دارد و خواستار ساماندهی مکانیزم تخصیص سوخت بر اساس نیاز واقعی استان‌ها و شهرستان‌ها شد.
وی همچنین بر این نکته تأکید کرد که سهمیه‌های سوخت بخش کشاورزی باید متناسب با سطح فعالیت، ظرفیت تولید و نیازهای منطقه‌ای مدیریت شود تا تولیدکنندگان در زمان‌های بحرانی با محدودیت‌های بی‌مورد مواجه نشوند. در این راستا، هماهنگی میان سازمان پدافند غیرعامل کشور با وزارت نفت و دیگر نهادهای مسئول می‌تواند در رفع این موانع مؤثر باشد.
ضرورت ایجاد ساختار سازمانی پدافند غیرعامل در وزارت جهاد کشاورزی
معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی از نبود یک ساختار سازمانی پاسخگو با گستره مأموریت‌های مرتبط با پدافند غیرعامل در وزارت جهاد کشاورزی و برخی واحدهای استانی یاد کرد و بیان داشت: با وجود اینکه بخش کشاورزی به‌طور مداوم با الزامات پدافند غیرعامل تعامل دارد و همکاران این حوزه طی شرایط سخت تلاش‌های بسیاری را انجام می‌دهند، تطابق ساختار تشکیلاتی با مسئولیت‌های موجود، ضرورتی غیرقابل انکار است.
وی ابراز امیدواری کرد که با حمایت وزیر جهاد کشاورزی و همکاری سازمان پدافند غیرعامل کشور، زمینه لازم جهت ایجاد ساختار سازمانی مناسب برای انجام مأموریت‌های پدافند غیرعامل در وزارتخانه، سازمان‌های تابعه و سازمان‌های جهاد کشاورزی استان‌ها فراهم گردد.
فتحی همچنین خواستار تهیه دستورالعمل‌های شفاف برای تعیین وظایف نهادهای اجرایی در حمایت از امنیت غذایی، تأمین زیرساخت‌ها، استفاده از ظرفیت انبارها و ذخایر و تأمین نیازهای بخش کشاورزی در شرایط اضطراری شد.
وی به مشکلات مربوط به فراهم‌سازی فضای مناسب برای نگهداری ذخایر راهبردی و هزینه‌های مرتبط با پدافند غیرعامل اشاره کرد و خاطرنشان کرد: تدوین دستورالعمل‌های اجرایی شفاف و تسهیل هماهنگی میان نهادهای مسئول می‌تواند به تسریع در برنامه‌ریزی و اجرای اقدامات پیشگیرانه در استان‌ها کمک نماید.
حمایت از تولیدکنندگان و مدیریت نتایج اختلال در صادرات
معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی به تأثیرات ناشی از اختلال در صادرات بر فعالیت‌های تولیدکنندگان این بخش اشاره کرد و گفت: در شرایطی که صادرات محصولات با مانع مواجه می‌شود، بخشی از تولیدات در دست کشاورزان باقی می‌ماند و تولیدکنندگان به منظور کنترل هزینه‌ها و ادامه فعالیت خود به کمک‌های مالی و تسهیلاتی نیاز دارند.
وی افزود: هماهنگی با سیستم بانکی و طراحی سازوکارهای حمایتی به منظور تأمین سرمایه در گردش تولیدکنندگان، می‌تواند در مدیریت این وضعیت، جلوگیری از انباشت محصولات و حفظ ظرفیت تولید بسیار مؤثر باشد.
فتحی تأکید کرد: پدافند غیرعامل در حوزه کشاورزی باید علاوه بر اقدامات پیشگیرانه و حفاظتی، به استمرار تولید، حمایت مالی، مدیریت ذخایر و حفظ پایداری زنجیره تأمین غذا نیز توجه ویژه‌ای معطوف نماید.