رد پای بازیکن پیشین استقلال در ماجرای بحث‌برانگیز آسانی
پرونده یاسر آسانی به دنبال انتشار نامه استقلال در تاریخ اول آگوست به فیفا و پاسخ قبلی این نهاد در خصوص وضعیت دیدیه اندونگ، وارد مرحله جدیدی از پیچیدگی‌ها گردیده است. باشگاه استقلال بر این باور است که وضعیت این دو بازیکن دارای شباهت‌های حقوقی است و بندی که امکان ثبت مجدد اندونگ را مهیا کرده، می‌تواند به صورت مشابه برای آسانی نیز اعمال شود.
با این حال، یک تفاوت اساسی میان دو پرونده وجود دارد. فسخ قرارداد دیدیه اندونگ در سازمان لیگ به ثبت رسیده و ثبت قبلی او عملاً متوقف گردیده بود، بنابراین برای بازگشت او ثبت مجدد الزامی بود. اما در مورد یاسر آسانی، بر اساس اطلاعات در دسترس، اخطار فسخ در هیچ یک از سامانه‌های ثبت رسمی ثبت نشده، نام او از فهرست استقلال حذف نگردیده و هیچ نقل و انتقالی به باشگاه دیگری انجام نگرفته است.
این تفاوت، پرونده را از دو جنبه متفاوت قابل بررسی می‌کند. جنبه اول به تاریخ توافق‌نامه استقلال و آسانی و ادعای جعل مربوط می شود. جنبه دوم این پرسش را مطرح می‌کند که آیا آسانی حتی در صورت عدم تجدید ثبت به عنوان بازیکن جدید محسوب می‌شود یا خیر و آیا پس از اخطار فسخ، نیاز به ثبت مجدد و تأییدیه فیفا بوده است یا خیر.
تاریخ توافق‌نامه به تنهایی جعل را اثبات نمی‌کند
نامه اول آگوست استقلال به همراه خود بیان کرده است که توافق پس از ارسال اخطار فسخ امضا شده، اما تاریخی که بر روی توافق‌نامه درج شده به زمان قبل از ارسال اخطار مربوط می‌شود. این امر باعث شده تا عده‌ای، نامه را به منزله اقرار استقلال به تغییر تاریخ توافق و در نتیجه جعل سند قلمداد نمایند.
در بررسی این ادعا، برخی جنبه‌های حقوقی به ویژه حائز اهمیت هستند:
به موجب توضیحات موجود در نامه، توافقات ناشی از اصلاح برخی شرایط قرارداد آسانی، از جمله شرایط خرید یا آزادی بازیکن، در مقطعی مکتوب گردیده، اما امضای نهایی آن به زمان دیگری موکول شده است؛ به این معنی که تاریخ درج‌شده نمی‌تواند به معنای آن باشد که سند در همان روز امضا شده است. طرفین می‌توانند مفاد توافق خود را در تاریخی روی کاغذ بیاورند و سپس آن را در زمانی دیگر امضا و نهایی کنند. فاصله بین تاریخ نگارش توافق و تاریخ امضای آن، به خودی خود دلیل بر دستکاری تاریخ یک سند محسوب نمی‌شود.
نکته کلیدی‌تر، هدف باشگاه از ارائه توضیح در خصوص ترتیب زمانی این روند است. بر مبنای روایت ارائه‌شده، استقلال قصد دارد بگوید که اخطار فسخ ارسالی از جانب نماینده آسانی نسبت به قرارداد ابتدایی بوده و توافقات بعدی به منظور بازسازی رابطه قراردادی و اصلاح شرایط انجام شده است. بنابراین، اشاره به اینکه توافق‌نامه در زمان بعدی امضا شده، لزوماً اعتراف به جعل نیست، بلکه می‌تواند توجیهی برای زمان نهایی شدن توافقات و ارتباط آن با اخطار فسخ قبلی باشد.
در نهایت، لازم است میان سه موضوع تفکیک قائل شد: تفاوت میان تاریخ مکتوب توافق و تاریخ امضا، اثبات دستکاری تاریخ یک سند، و اثبات اینکه مجوز بازی بازیکن بر مبنای سند جعلی صادر یا معتبر گردیده است. این سه موضوع تفاوت دارند و اثبات یک مورد به خودی خود دو مورد دیگر را ثابت نمی‌کند.
بنابراین، تنها وجود تفاوت میان تاریخ درج‌شده بر روی توافق‌نامه و زمان واقعی امضا برای اثبات جعل کافی نیست. باید مشخص شود که تاریخ توسط چه کسی درج شده است، آیا طرفین از آن آگاه بوده‌اند، آیا سند پس از امضا تغییری کرده است و مهم‌تر از همه، آیا از آن به منظور ارائه تصویر غیرواقعی به سازمان لیگ، فدراسیون فوتبال یا فیفا استفاده شده است.
در مقابل، نمی‌توان تماماً بر اهمیت این اختلاف زمانی بی‌توجه بود. اگر ثابت شود که تاریخ قبلی به منظور پنهان‌سازی فاصله میان فسخ و توافق بعدی یا دور زدن محدودیت‌های ثبت درج شده است، ماهیت پرونده تغییر پیدا خواهد کرد. برای اثبات چنین موضوعی، نیاز به بررسی کامل توافق‌نامه، سابقه مکاتبات، زمان امضا و نحوه ارائه سند به مراجع ورزشی دارد.
پاسخ فیفا درباره اندونگ چه می‌گوید؟
در نامه بارگذاری شده، فیفا پیش از هر چیز تأکید کرده که محرومیت استقلال فقط شامل ثبت بازیکنان جدید می‌شود. سپس در بند ۴۸ توضیح داده که بازیکنانی که در فصل ورزشی گذشته برای استقلال القا شده‌اند، حتی اگر قراردادشان به پایان رسیده، فسخ شده یا ثبت آنها لغو شده باشد، بازیکن جدید محسوب نمی‌شوند و امکان ثبت مجدد آنها وجود دارد. این بند در پرونده دیدیه اندونگ از اهمیت بسیاری برخوردار بود. فسخ این بازیکن در سازمان لیگ به ثبت رسیده و برای استفاده دوباره از او، استقلال باید ثبت جدیدی انجام می‌داد. فیفا تأکید کرد که اندونگ به دلیل حضور در فصل گذشته، بازیکن جدید به شمار نمی‌آید و محرومیت نقل و انتقالاتی مانع مطلق ثبت دوباره او نیست.
اکنون استقلال همین قاعده را در مورد یاسر آسانی به کار می‌بندد. استدلال این باشگاه بر این مبناست که آسانی نیز در فصل گذشته به طور رسمی ثبت شده بود و حتی اگر اخطار فسخ او معتبر محسوب شود، او هنگام بازگشت به عنوان بازیکن جدید شناخته نخواهد شد. این بخش از استدلال استقلال با مفاد بند ۴۸ همخوانی دارد. ولی بند ۴۸ تنها یک مسئله را روشن می‌کند و آن، این است که بازیکن جدید محسوب نمی‌شود. این بند نمی‌گوید که بازیکنی که قراردادش فسخ شده، بدون انجام هیچگونه ثبت جدیدی می‌تواند دوباره به میدان برود. کلمه کلیدی متن فیفا این است که چنین بازیکنی می‌تواند مجدداً ثبت شود و این عبارت، اهمیت بند ۴۹ را دو چندان می‌کند.
تفاوت اصلی اندونگ و آسانی
فیفا در بند ۴۹ اعلام کرده بود که استقلال می‌تواند اندونگ را از طریق دریافت Validation Exception به معنای استثنای تأیید اعتبار، دوباره ثبت نماید. این مسیر برای اندونگ منطقی بود، از آنجایی که فسخ او در سازمان لیگ به ثبت رسیده و رابطه ثبت وی با استقلال متوقف گردیده بود. به همین دلیل او بازیکن جدید به شمار نمی‌رفت، اما همچنان نیاز به ثبت مجدد داشت. وضعیت آسانی در این نقطه متفاوت است. بر اساس نامه استقلال، ثبت این بازیکن متوقف نشده، به باشگاه دیگری منتقل نگردیده، هیچ گواهی بین‌المللی جدیدی برایش صادر نشده و پس از اخطار فسخ نیز درخواست جدیدی برای ثبت او تقدیم نشده است. به این ترتیب، اولین سوال نسبت به آسانی این است که آیا اساساً ثبت قبلی او از بین رفته بود یا خیر.
اگر اخطار نماینده آسانی از نظر حقوقی و ثبتی تأثیری بر قرارداد و ثبت موجود نداشته باشد، می‌توان استدلال کرد که ارتباط بازیکن با استقلال به طور پیوسته ادامه داشته و از این رو ثبت مجدد الزامی نبوده است. در صورتی که این اتفاق بیفتد، تفاوت آسانی با اندونگ به نفع استقلال خواهد بود؛ چرا که فسخ قرارداد اندونگ ثبت شده بود، در حالی که فسخ آسانی در سوابق رسمی به ثبت نرسیده است. اما اگر اعلام فسخ در تاریخ ۱۴ جولای از نظر حقوقی بلافاصله پس از وصول معتبر و مؤثر شناخته شود، عدم ثبت آن در سازمان لیگ لزوماً به معنای ادامه قرارداد نخواهد بود. در این فرض، توافق بعدی می‌تواند به عنوان احیای روابط قراردادی تلقی گردد و در این صورت این پرسش مطرح می‌شود که چرا استقلال اقدام به ثبت مجدد یا اصلاح وضعیت ثبت خود یا دریافت Validation Exception نکرده است.
به طور ساده، عدم ثبت فسخ آسانی، نقطه قوت اصلی دفاع استقلال است، اما به تنهایی پاسخی نهایی به این قضیه نیست. لازم است مشخص شود که در مقررات، اثر فسخ از زمان اعلام آن آغاز می‌شود یا از زمان ثبت در سامانه‌های رسمی. پاسخ به این سوال، مشخص خواهد کرد که آیا آسانی بازیکنی با ثبت پیوسته بوده یا بازیکنی است که باید دوباره ثبت می‌شده.
استقلال هم تفاوت دو پرونده را تشخیص داده است
نامه اول آگوست نشان می‌دهد که مدیران استقلال نیز پرونده اندونگ را بدون سوالاتی بدون شک به آسانی تعمیم نداده‌اند. باشگاه از فیفا سؤال کرده که آیا ثبت آسانی با وجود اخطار فسخ نیز مستمر و بی‌وقفه تلقی می‌شود یا خیر و آیا توافقات بعدی نیاز به ثبت جدید، ثبت مجدد، تغییر وضعیت فعلی یا دریافت Validation Exception دارد. استقلال همچنین پرسیده که آیا موضع فیفا در بندهای ۴۷ تا ۴۹ پرونده اندونگ، در مورد آسانی نیز قابل اعمال است یا خیر. طرح چنین سؤالی نشان می‌دهد که خود باشگاه نیز پاسخ فیفا درباره اندونگ را به عنوان یک مجوز قطعی برای استفاده از آسانی تلقی نکرده و در جستجوی تأیید جداگانه در خصوص این بازیکن بوده است.
بخش مهم نامه جایی است که استقلال خاطرنشان کرده تا زمانی که تأیید کتبی فیفا را دریافت نکند، صرفاً حضور نام آسانی در سامانه داخلی دلیل قاطعی بر صلاحیت بازی او نخواهد بود. بنابراین، خود باشگاه به این نکته پی برده که وضعیت ثبت داخلی و تأثیر بر صلاحیت برای حضور در مسابقه لزوماً یک موضوع یکسان نیستند.
نتیجه پرونده بر اساس کدام سند تعیین می‌شود؟
پاسخ فیفا به پرونده اندونگ امتیاز مهمی برای استقلال به همراه دارد. این سند نشان می‌دهد که آسانی حتی در صورتی که فسخ قرارداد معتبر باشد، به دلیل سابقه ثبت در فصل گذشته، بازیکن جدیدی محسوب نمی‌شود و محرومیت استقلال از ثبت بازیکنان جدید، به تنهایی مانع از بازگشت او نیست. با این وجود، این پاسخ نمی‌تواند ثابت کند که آسانی از نیاز به ثبت مجدد معاف است. وضعیت اندونگ به دلیل ثبت رسمی فسخ روشن‌تر بود و فیفا مراحل ثبت دوباره او را تبیین کرد. در مورد آسانی هنوز باید مشخص شود که آیا اخطار فسخ بدون ثبت در سازمان لیگ، رابطه قراردادی و ثبتی او را قطع کرده یا اینکه ثبت قبلی همچنان معتبر است.
ادعای جعل نیز از این موضوع جداست. اختلاف تاریخ توافق‌نامه با زمان امضا ممکن است مشکوک باشد، اما به خودی خود جعل را اثبات نمی‌کند. برای نادرست دانستن صلاحیت آسانی بر مبنای سند جعلی، باید هم دستکاری عمدی سند و هم تأثیر آن بر صدور مجوز بازی بازیکن اثبات گردد. جمع‌بندی دقیق این است که پرونده اندونگ ممکن است به دفاع استقلال کمک کند، اما نسخه آماده‌ای برای حل پرونده آسانی نیست. پاسخ ویژه فیفا به نامه اول آگوست، پیشینه کامل ثبت بازیکن و تعیین اثر حقوقی اخطار فسخ، سه سند کلیدی و تعیین‌کننده هستند. تا زمان روشن شدن این مسائل، نه می‌توان تخلف استقلال را مسلم دانست و نه می‌توان بند ۴۸ را حکم نهایی تبرئه این باشگاه تلقی کرد.