ساخت «آن سوی آوار» در بحبوحه جنگ؛ شعار هم بخشی از بیان فیلم است
محسن منشی زاده کارگردان فیلم سینمایی «آن سوی آوار» که این روزها در گروه «هنروتجربه» درحال اکران است در گفتگو با خبرنگار مهر درباره وضعیت اکران فیلمش گفت: فعلاً در ابتدای مسیر اکران هستیم و باید کمی زمان بگذرد تا فیلم در سینماهای مختلف به نمایش درآید و بتوانیم بازخوردهای دقیق‌تری دریافت کنیم. با این حال، دوستانی که در گروه سینمایی «هنروتجربه» فعالیت می‌کنند، بازخوردهای خوبی نسبت به آثار قبلی داده‌اند. امیدوارم در هفته پیش رو، فیلم بیشتر دیده شود و مخاطبان بیشتری با آن ارتباط برقرار کنند.
وی با اشاره به فیلمبرداری در زمان جنگ اظهار کرد: ما این فیلم را در جریان جنگ ۴۰ روزه فیلمبرداری کردیم. بسیاری از هنرمندان و عوامل پشت دوربین نگران شرایط جنگ بودند و برخی از آنها با ترس سر کار حاضر می‌شدند. بخش زیادی از لوکیشن‌های ما در مناطقی قرار داشت که هدف حملات موشکی دشمن قرار گرفته و ویران شده بودند. حضور در این مناطق و مشاهده آثار حملات، نگرانی عوامل را بیشتر می‌کرد.
این کارگردان ادامه داد: تلاش کردم فیلمبرداری را در مدت هشت روز به پایان برسانم. جمع کردن یک پروژه سینمایی در چنین مدت کوتاهی کار دشواری است، اما ما توانستیم این کار را با کیفیتی قابل قبول انجام دهیم. فیلم پس از تدوین برای دریافت پروانه نمایش ارائه شد و بدون هیچ‌گونه ممیزی یا درخواست اصلاح، مجوز نمایش گرفت. در نهایت، مراحل آماده‌سازی به‌سرعت انجام شد و فیلم به اکران رسید.
وی درباره ایده اولیه «آن سوی آوار» تصریح کرد: از طرف آقای محمدحسین عابد تهیه‌کننده برای ساخت این فیلم دعوت شدم. پس از حضور در دفتر او، فیلمنامه را دریافت و مطالعه کردم. احساس کردم متن اولیه هنوز خام است و به بازنویسی و کار بیشتری نیاز دارد. زمان بسیار محدودی در اختیار داشتیم. در همان هفته‌ای که مشغول انتخاب بازیگران بودیم، بازنویسی فیلمنامه را همراه با همسرم پروا مدنی آغاز کردم. با کمک یکدیگر متن را بازنویسی کردیم و شخصیت‌های جدیدی به داستان افزودیم. در نهایت توانستیم به قصه شکل منسجم‌تری بدهیم.
این کارگردان متذکر شد: زمانی که آقای عابد پیشنهاد ساخت فیلمی درباره جنگ رمضان و روزهای مقاومت و ایستادگی مردم را مطرح کرد، احساس کردم ما نیز به‌عنوان هنرمند باید در میدان حضور داشته باشیم و نقش خود را ایفا کنیم. به همین دلیل پیشنهاد را پذیرفتم و کار را پیش بردم.
وی درباره رویکرد فیلمش در پرداختن به جنگ گفت: می‌خواستیم به مردم بگوییم که باید پای کشورمان بایستیم. در آن روزها، دیدگاه‌های مختلفی در جامعه مطرح می‌شد و گاهی اظهارنظرهایی می‌شنیدم که از نظر من، تصویری نادرست از اهداف آمریکا و اسرائیل ارائه می‌کردند. احساس می‌کردم لازم است در قالب یک اثر سینمایی به این موضوع پاسخ بدهم و نشان دهم که قدرت‌های خارجی به دنبال پیشرفت و تأمین منافع مردم ایران نیستند بلکه در پی بهره‌برداری از منابع و ظرفیت‌های کشور و وابسته کردن آن هستند.
این نویسنده افزود: تلاش کردم این نگاه را در فیلم به تصویر بکشم و مخاطب را با اهداف دشمن از زاویه‌ای دیگر مواجه کنم. برای مثال، یکی از شخصیت‌های محوری داستان، دانشمندی است که در حوزه دارو فعالیت می‌کند و کشورش در مسیر دستیابی به توانمندی‌های دارویی و تولید داروهای مورد نیاز، از جمله داروهای سرطان، گام برمی‌دارد. در داستان، دشمن تلاش می‌کند این دانشمند را ترور کند و مانع از دستیابی کشور به این ظرفیت‌ها شود. از نظر من، سرمایه واقعی کشور دانشمندان، متخصصان و افرادی هستند که برای پیشرفت آن تلاش می‌کنند. هدفم این بود که نشان دهم چنین سرمایه‌هایی تا چه اندازه ارزشمندند و چرا دشمن می‌خواهد با حذف این افراد، کشور را به خود وابسته نگه دارد.
وی درباره انتخاب بازیگران و همکاری با علیرضا جعفری توضیح داد: متأسفانه به دلیل شرایط جنگ، تعدادی از بازیگران از تهران خارج شده بودند یا تمایلی به حضور در پروژه‌های جدید نداشتند. در چنین شرایطی با علیرضا جعفری، مازیار مهرگان و آرمیتا مرادی وارد گفتگو شدیم. آنها فیلمنامه را خواندند و از آن استقبال کردند و خوشبختانه با انگیزه پای کار آمدند. از همکاری با آقای جعفری بسیار لذت بردم. او بدون ادعا و با علاقه در پروژه حضور پیدا کرد. جهان‌بینی و نگاهش به مسائل برایم قابل احترام بود و احساس کردم از نظر نگرش و روحیه، به افرادی نزدیک است که در آن روزها در میدان حضور داشتند و برای کشورشان تلاش می‌کردند.
منشی زاده در پاسخ به این پرسش که سینما باید در مواجهه با اتفاقاتی مانند جنگ، واکنشی سریع داشته باشند یا بهتر است مدتی از وقوع حادثه بگذرد تا امکان بررسی ابعاد مختلف آن فراهم شود، گفت: برخی از دوستان معتقدند که پرداختن سریع به چنین رویدادهایی ممکن است به شتاب‌زدگی منجر شود اما دیدگاه من متفاوت است. معتقدم در چنین شرایطی باید واکنش فرهنگی سریع داشته باشیم و بتوانیم آثار متناسب با شرایط روز تولید کنیم. رسانه‌های مختلف به‌طور مداوم در حال تأثیرگذاری بر افکار عمومی هستند و گاهی روایت‌هایی ارائه می‌کنند که لازم است در برابر آنها پاسخ مناسب داشته باشیم. به همین دلیل، هنرمندان و مسئولان فرهنگی باید بتوانند در زمان مناسب واکنش نشان دهند. به باور من، بخش‌هایی از جامعه همچنان به رسانه‌ها و هنرمندان اعتماد دارند و آثار هنری می‌توانند در شکل‌گیری نگاه مخاطبان نقش داشته باشند.
وی در پایان در واکنش به برخی انتقادها نسبت به شعاری بودن فیلمش بیان کرد: من می‌پذیرم که «آن سوی آوار» شعاری است اما معتقدم این موضوع در چارچوب هدف و ساختار فیلم معنا پیدا می‌کند. در فیلم‌هایی با این رویکرد، شعار بخشی از بیان اثر است و نمی‌توان آن را به‌سادگی از کلیت فیلم جدا کرد. ما نیز قصد داشتیم موضع خود را روشن بیان کنیم و نشان دهیم که در برابر تهدیدها و فشارها عقب‌نشینی نمی‌کنیم. به نظرم باید در کنار واکنش سریع، برای ساخت آثار باکیفیت نیز تلاش کنیم. با گذشت زمان و کسب تجربه بیشتر، می‌توانیم فیلم‌های بهتر و پخته‌تری درباره این رویدادها تولید کنیم.
در خلاصه داستان فیلم «آن سوی آوار» آمده است: «محمدحسین یک دانشمند هسته ای و درگیر ساخت یک دارو برای مردم است که جنگ شروع می‌شود. دشمن تصمیم به حذف او می‌گیرد. اطلاعات این موضوع را می فهمد و او را زیر نظر می‌گیرد تا اینکه ...»
در این فیلم علیرضا جعفری، مازیار مهرگان، آرمیتا مرادی، محمود مقامی و سعیده عرب ایفای نقش کرده‌اند. همچنین کاوه ابراهیم، ابراهیم ابراهیمی، مبین رستگار، طناز بیطرفان، شکیبا عابد، حسین عرب‌محمدی، مرتضی الوندی، سحر مختاری و حمیدرضا عرب‌سرخی دیگر بازیگران این فیلم هستند.