موضع گادی آیزنکوت رقیت نتانیاهو درباره ایران چیست؟
فرارو- گادی آیزنکوت، رهبر حزب سیاسی یاشار و رئیس سابق ستاد کل ارتش اسرائیل، در جریان انتخابات پارلمانی ۲۰۲۶، جدی‌ترین رقیب بنیامین نتانیاهو محسوب می‌شود. او نظامی بلندپایه و بازنشسته‌ای است که از سال ۲۰۲۲ وارد عرصه سیاست در اسرائیل شد و سوابق کاری‌اش نشان می‌دهد که سابقه درگیری طولانی با ایران دارد. او به‌عنوان عضو کنست، از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ عضو کابینه جنگ اسرائیل بود.
به گزارش فرارو، ناظران می‌گویند تفاوت نگاه آیزنکوت و نتانیاهو در قبال ایران، به اولویت‌بندی مسائل و تاکتیک‌های مقابله خلاصه می‌شود. در اصل ماجرا، آیزنکوت نیز قائل به این است که ایران برای اسرائیل تهدید اصلی محسوب می‌شود، اما نوع نگاه آن‌ها به این تهدید متفاوت است. نتایج انتخابات اسرائیل مشخص می‌کند که کدامیک از آن‌ها می‌تواند قدرت را به دست بگیرد.
یک؛ تهدید هسته‌ای
آیزنکوت امروز به‌صراحت می‌گوید نتانیاهو درباره سلاح هسته‌ای ایران دروغ گفته و این تهدید را بزرگ‌نمایی می‌کند. اما این موضع از سوی این ژنرال بازنشسته، موضع جدیدی نیست، بلکه ریشه در اظهارات و نوع نگاه متفاوت او به تهدید ادعایی برنامه هسته‌ای ایران و اختلاف مواضعش با نتانیاهو دارد.
او از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل بود؛ دوره‌ای که از لحاظ زمانی، بازه امضای توافق برجام در دولت اوباما تا خروج ترامپ از آن را در بر می‌گیرد. او در سال ۲۰۱۶، زمانی که رئیس ستاد کل نیروهای مسلح اسرائیل بود، در یک سخنرانی رسمی موضعی میانه درباره توافق هسته‌ای گرفت. هرچند اصل نگرانی ادعایی تل‌آویو از پروژه هسته‌ای ایران را رد نمی‌کرد، اما رسانه‌های اسرائیلی معتقدند او به مهار بلندمدت این برنامه از طریق دیپلماسی و استفاده از عملیات مخفی، خرابکاری و ترور اعتقاد داشت و درگیری مستقیم نظامی را در این زمینه، گزینه نهایی می‌دانست.
آیزنکوت: توافق ایران، شبح جنگ‌های نیابتی با اسرائیل را افزایش می‌دهد / یک روز بعد از آغاز اجرای برجام
گادی آیزنکوت از جمله مقامات ارشد سابق اسرائیل بود که به‌صورت علنی از اقدام ترامپ برای خروج از برجام انتقاد کرد. اما این انتقادات زمانی مطرح می‌شد که او دیگر رئیس ستاد کل نبود و آزادی بیشتری برای اظهارنظر داشت. او در جریان مصاحبه‌ای با روزنامه معاریو در ژانویه ۲۰۲۲، خروج ترامپ از برجام را یک اشتباه استراتژیک خواند و بر این موضوع تأکید کرد که «از این موضوع آگاه بوده که موساد آمریکایی‌ها را برای خروج از توافق تحت فشار قرار می‌دهد، در حالی که او در حال تدوین طرح چندساله خود بر اساس این فرض بود که ارتش اسرائیل می‌تواند به یک دهه سکوت در مورد مسئله هسته‌ای امیدوار باشد.»
او همچنین گفت که «هرگز در جلسه‌ای با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر سابق، در مورد احتمال خروج از توافق هسته‌ای یا حتی در مورد طرح صلح دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، با فلسطینیان، شرکت نکرده یا جلسه‌ای نداشته است.»
به گفته آیزنکوت، سه نفری که به موضوع خروج از توافق هسته‌ای پرداختند، نتانیاهو، ران درمر (سفیر سابق اسرائیل در آمریکا و وزیر امور استراتژیک تا سال ۲۰۲۵) و یوسی کوهن (رئیس سابق موساد) بودند. او تأکید دارد که هیچ‌کس در این موضوع با تشکیلات امنیتی صحبت نکرد و این اقدام یک «خروج غیرمنتظره» بود.
آیزنکوت با تکیه بر روایت غربی از وجود برنامه نظامی یا زمینه‌های حرکت به سمت ساخت سلاح هسته‌ای از سوی ایران، می‌گوید تهران به این توافق پایبند می‌ماند و تنها پس از خروج ترامپ بود که چند ماه بعد، به سمت عبور از محدودیت‌های هسته‌ای حرکت کرد.
دو؛ تهدید منطقه‌ای
سوابق گادی آیزنکوت نشان می‌دهد که او سابقه طولانی درگیری منطقه‌ای با ایران و گروه‌های مقاومت دارد. او کار خود در ارتش را در سال ۱۹۷۸ و در تیپ یک گولانی آغاز کرد. این تیپ که زیرمجموعه فرماندهی شمالی اسرائیل قرار دارد، یکی از تیپ‌های اصلی عملیاتی در جریان جنگ‌های لبنان محسوب می‌شود.
آیزنکوت در سطوح مختلف، از سرباز تا فرمانده این تیپ، در مقاطع مختلف جنگ لبنان درگیری مستقیم داشته است. همچنین از سال ۲۰۰۶، پس از جنگ ۳۳روزه، تا سال ۲۰۱۱ فرماندهی شمالی ارتش اسرائیل را بر عهده داشت که لبنان حوزه اصلی مأموریت آن است. در جریان انتفاضه دوم فلسطینیان (۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵)، او به‌عنوان فرمانده لشکر یهودا و سامره، بر عملیات ارتش اسرائیل در کرانه باختری نظارت می‌کرد.
با این سوابق، آیزنکوت همواره محور مقاومت و گروه‌های متحد ایران را تهدید اصلی برای اسرائیل معرفی می‌کند. او حتی در سال ۲۰۱۶، در جریان یک سخنرانی به‌عنوان رئیس ستاد ارتش، بر این موضوع تأکید کرده بود که ایران به توافق هسته‌ای با قدرت‌های جهانی پایبند خواهد بود، اما از این فرصت برای افزایش عملیات منطقه‌ای خود استفاده می‌کند. موضوعی که به‌زعم آیزنکوت، به اسرائیل نیز این فرصت را می‌داد تا به اولویت‌های اصلی خود، یعنی مقابله با حزب‌الله به‌عنوان تهدید اصلی، گروه‌های فلسطینی، شبکه تونل‌ها و... بپردازد و منابع خود را به این موارد اختصاص دهد.
او در اسرائیل به‌عنوان فردی صلح‌طلب شناخته نمی‌شود، بلکه نگاهی انتقادی و عمل‌گرایانه به موضوع جنگ و صلح دارد. آیزنکوت، در نقطه مقابل صلح‌طلبی، نظریه‌پرداز اصلی دکترین ضاحیه است؛ دکترینی در ارتش اسرائیل که به تخریب سازمان‌یافته زیرساخت‌های غیرنظامی و عمومی برای افزایش فشار بر دشمنان اسرائیل اشاره دارد و طی سال‌های گذشته به‌صورت گسترده در لبنان، غزه و در حد محدودی در ایران اجرا شده است.
سه؛ جنگ مستقیم با ایران
رهبر حزب سیاسی یاشار مخالف جنگ مستقیم و حمله به ایران نبوده و نیست، اما نگاهی متفاوت از بنیامین نتانیاهو ارائه می‌دهد و تمرکز خود را همواره بر این موضوع می‌گذارد که درگیری مستقیم با ایران باید نتایج ملموسی داشته باشد که از تکرار درگیری و ایجاد دور جدیدی از آن جلوگیری کند.
برای مثال، در عملیات وعده صادق ۱، آیزنکوت به‌طور رسمی و علنی اعلام کرد که او و بنی گانتز، رهبر حزب اتحاد ملی که آیزنکوت در آن زمان یکی از اعضای آن بود، خواستار پاسخ فوری اسرائیل به حمله موشکی و پهپادی ایران بودند. اما نتانیاهو تصمیم گرفت در آن زمان پاسخ ندهد و مسیر دیگری را در پیش گرفت.
او از جمله سیاستمداران اسرائیلی بود که پس از توافق اسلام‌آباد میان ایران و آمریکا، انتقادات شدیدی نسبت به آن مطرح کرد و آن را حاصل عملکرد دولت نتانیاهو دانست؛ چراکه نخست‌وزیر اسرائیل وعده پیروزی کامل داده بود و آنچه در میدان دیده می‌شد، با پیروزی کامل فاصله زیادی داشت. تفاوت نگاه آیزنکوت و نتانیاهو در نتیجه جنگ و تثبیت دستاوردهای راهبردی آن است.