دریافتن راز یک ترفند دفاعی باستانی از دم مارمولکی که ۹۹ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد
طبق گزارش خبرآنلاین، این دستاورد حاصل تحقیقات گروهی از پژوهشگران دانشگاه تل‌آویو و همکاران آنان بوده و به دوران کرتاسه مربوط می‌شود، زمانی که دایناسورها بر زمین حکمرانی می‌کردند. یافته‌های این پژوهش در نشریه علمی Palaeontologia Electronica به چاپ رسیده است.
چگونه یک قطعه کهربا فسیل یک راز را فاش کرد؟
این کهربای مورد مطالعه تنها حدود ۱۸ میلی‌متر در عرض دارد و از ذخایر کهربای شمال میانمار استخراج شده است و در دل خود بقایای دم یک مارمولک را دربر دارد.
پیش از این، محققان نیز موفق به کشف بقایای خزندگان با نشانه‌هایی از توانایی جدا کردن دم شده بودند، اما وجود چنین نشانه‌هایی تأیید نمی‌کرد که این عمل به‌طور ارادی و به‌عنوان یک روش دفاعی صورت گرفته است.
در این مورد خاص، ساختار بافت‌های باقی‌مانده در محل جدایی دم، امکان بررسی‌های دقیق‌تری را فراهم کرد. با به‌کارگیری یک روش تصویربرداری به نام توموگرافی کامپیوتری میکروسکوپی یا میکروسی‌تی (micro-CT)، پژوهشگران توانستند اجزای داخلی فسیل را بدون آسیب به کهربا مورد مطالعه قرار دهند.
این تکنیک به وسیله ثبت تصاویر متعددی از اشعه ایکس از زوایای مختلف، امکان تجزیه و تحلیل سه‌بعدی ویژگی‌های پنهان نمونه را میسر می‌سازد.
پژوهشگران در محل جدایی دم، حلقه‌ای از بافت‌های عضلانی را تشخیص دادند که الگوی آن شبیه به گلبرگ‌های گل است. این ساختار با الگویی همخوانی دارد که در مواقع جدا شدن ارادی دم در مارمولک‌های امروزی مشاهده می‌شود.
سطح جدایی نیز به طور صاف و متقارن بوده و هیچ نشانه‌ای از نقص‌های ناشی از ضربه، مانند پارگی یا آسیب‌های فشاری در آن مشهود نبود. ترکیب این ویژگی‌ها به محققان اجازه داد تا این نتیجه را بگیرند که دم به احتمال زیاد از طریق یک سازوکار طبیعی به نام «اتوتومی» (autotomy) از بدن جدا شده است.
این فرآیند به وسیله ساختارهای ویژه در دم و انقباض عضلات به موجود اجازه می‌دهد بخشی از دمش را قطع کند. دم جدا شده ممکن است مدتی به حرکت ادامه دهد و بدین وسیله توجه شکارچی را منحرف سازد.
قبل از این کشف، شواهد فسیلی مستقیمی که نشان‌دهنده جدایی عمدی دم در یک مهره‌دار باستانی باشد، موجود نبود. فسیل جدید نشان می‌دهد که این روش دفاعی حداقل ۹۹ میلیون سال پیش نیز وجود داشته است.
۵۸۵۸