آیا کاغذبازی در نهادها به پایان خواهد رسید؟
بر اساس گزارش ایسنا، توسعه‌یافته‌ترین نسخه از پنجره ملی خدمات دولت هوشمند با نام «ایران‌پاس» قرار است تا پایان سال جاری به صورت رسمی معرفی شود. رئیس سازمان فناوری اطلاعات با انتشار این خبر، اعلام کرده است که این سامانه امکاناتی همچون احراز هویت، امضای دیجیتال و ارسال مدارک الکترونیکی را برای عموم مردم فراهم خواهد کرد.
در حال حاضر، یکی از بزرگ‌ترین مشکلاتی که شهروندان با آن مواجه هستند، نیاز به ارائه مستمر مدارک و نسخه‌های کپی و اسکن برای تأیید هویت خود در نهادها و ادارات می‌باشد؛ موضوعی که نشان‌دهنده این است که افراد باید دائماً از روش‌های سنتی مانند ارائه کپی و اسکن مدارک برای تأیید هویت خود استفاده کنند.
بر این اساس، سازمان فناوری اطلاعات درصدد دگرگون کردن شیوه ارائه خدمات عمومی است و به دنبال آن است که با راه‌اندازی ایران‌پاس، مردم را از زحمت حمل مدارک فیزیکی به سمت ادارات و نهادها رهایی بخشد.
هدف سازمان فناوری اطلاعات این است که با استفاده از سامانه ایران‌پاس، افراد را از نیاز به ارائه مدارک فیزیکی به ادارات و نهادها معاف کند.
محمدمحسن صدر - معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات اخیراً از برنامه‌ریزی برای ارائه نسخه جدید پنجره ملی خدمات دولت هوشمند با عنوان «ایران‌پاس» خبر داده و اعلام نموده است که این نسخه با هدف کاهش مراجعه حضوری مردم به ادارات دولتی و با ارائه خدماتی چون احراز هویت، امضای الکترونیکی و دسترسی به مدارک دیجیتال به زودی در دسترس قرار خواهد گرفت.
به گفته وی، این سیستم به دنبال ایجاد بستری برای احراز هویت و ارائه مدارک دیجیتال است تا کاغذبازی و فراوانی مراجعات حضوری افراد به ادارات و نهادها را کاهش دهد.
سیستم ایران‌پاس زمانی ارزشمند و کارآمد می‌شود که مردم نیازی به تهیه یا ارائه کپی از مدارکی که پیش‌تر برخی نهادها درخواست کرده‌اند، نداشته باشند. بدین نحو، پذیرش اسناد الکترونیکی توسط نهادها نیازمند ایجاد ارتباط بین پایگاه‌های داده و انجام هماهنگی‌های لازم است و ایران پاس قرار است امکان احراز هویت غیرحضوری، امضای الکترونیکی و بارگذاری آنلاین مدارک هویتی و همچنین نگهداری اسناد الكترونيكی شخصی را فراهم سازد تا نیاز به ارائه مکرر مدارک فیزیکی به حداقل برسد.
زمانی که از مردم در مورد ارائه مدارک هویتی به ادارات و سازمان‌ها سؤال می‌شود، عموماً از این موضوع شکایت دارند که آنها مجبورند برای هر موسسه‌ای، کارت ملی، شناسنامه یا مدارک تحصیلی خود را بارگذاری کنند، در حالی که این اطلاعات در پایگاه‌های دیگر دولتی موجود است. همچنین، فرآیند گرفتن کپی، اسکن مدارک و مراجعه حضوری برای تأیید هویت هزینه‌بر و زمان‌بر است. گاهی اوقات به دلیل عدم به‌روزرسانی میان ادارات، مردم ناچارند مدارک جدیدی ارائه کنند تا ثابت شود اطلاعات قبلی تغییر نکرده است. همچنین، بسیاری از پلتفرم‌های دولت در زمینه رابط کاربری عملکرد ضعیفی دارند و فرآیند بارگذاری فایل‌ها به دلیل محدودیت در فرمت یا اندازه، آزاردهنده است.
ایران‌پاس چگونه این مشکل را برطرف می‌سازد؟
ایران‌پاس در این فرآیند قرار است نقش «کیف پول دیجیتال برای هویت» را ایفا کند و هدف اصلی آن، تبدیل هویت فیزیکی به هویتی دیجیتال و یکپارچه است.
با استفاده از این سامانه، که به گفته مسئولان وزارت ارتباطات تا پایان سال راه‌اندازی خواهد شد، افراد تنها یک بار مدارک هویتی خود نظیر گواهینامه یا شناسنامه را در یک پلتفرم امن و مرکزی احراز و ذخیره خواهند کرد. پس از این مرحله، هر زمان که نیاز به احراز هویت در یک نهاد وجود داشته باشد، تنها کافی است یک درخواست دسترسی به پروفایل ایران‌پاس فرد ارسال شود.
به واقع، به جای اسکن کارت ملی، با استفاده از اپلیکیشن ایران‌پاس و فناوری‌های بیومتریک مانند تشخیص چهره یا اثر انگشت دیجیتال، فرد می‌تواند هویت خود را به سرعت به نهاد مقصد نشان دهد و از این طریق مرحله کپی و بارگذاری مدارک حذف می‌شود.
پروژه ایران‌پاس دسترسی به خدمات متنوع دولتی را برای مردم فراهم خواهد کرد تا اسناد و مدارک الکترونیکی، شناسنامه، کارت ملی، گواهینامه و مدارک تحصیلی از طریق این سامانه‌ها قابل ارائه و استعلام شوند. یکی از مسائل کلیدی حذف واسطه‌ها و کاهش مراجعات حضوری است. با دیجیتالی‌سازی کامل مدارک در سامانه ایران‌پاس، نیاز به مراجعه حضوری برای تایید اصالت مدارک از بین می‌رود زیرا نهاد مقصد به‌طور مستقیم با منبع اصلی اطلاعات از طریق پروتکل‌های امن ایران‌پاس در ارتباط خواهد بود.
این اپلیکیشن ملی جدید توسط سازمان فناوری اطلاعات ایران با هدف پیشبرد پروژه دولت دیجیتال و هوشمند طراحی و راه‌اندازی شده است. هدف اصلی این اپلیکیشن، فراهم کردن بستری امن و یکپارچه برای احراز هویت دیجیتال شهروندان و تسهیل دسترسی آنها به تمامی نهادها و خدمات دولتی است.
ولی نکته‌ای مهم در این راستا وجود دارد و آن این است که اگر ایران‌پاس تنها به عنوان یک پایگاه دیجیتال برای فایل‌ها عملیاتی باشد، در این صورت فقط کاغزبازی را از کاغذ به صفحه‌نمایش منتقل کرده‌ایم و از مشکلات رهایی نیافته‌ایم، اما اگر ایران پاس به عنوان یک پلتفرم هوشمند برای تبادل داده عمل نماید، آنگاه می‌توان مطرح کرد که کاغذبازی واقعاً به پایان رسیده است و این موضوع بستگی به فرهنگ اداری دارد که آیا می‌خواهد فرآیندهای روزمره را با دیجیتالی شدن تسهیل کند یا صرفاً فرمت‌های آنها را تغییر دهد.
ویژگی‌های «ایران‌پاس»
از جمله ویژگی‌های مهم ایران‌پاس می‌توان به امکان ارائه اسناد و مدارک الکترونیکی، دسترسی معتبر و دیجیتال به آنها، استعلام آنلاین و آنی اسناد و اطلاعات هویتی مورد نیاز در فرآیندهای اداری، تسهیل دسترسی به دولت هوشمند و هماهنگی با زیرساخت‌هایی مانند پنجره ملی خدمات دولت هوشمند برای کاستن از نیاز به مراجعه حضوری و دریافت خدمات مختلف از سازمان‌های اجرایی کشور اشاره کرد.
در ارزیابی کارشناسان، پروژه ایران پاس به عنوان یک اپلیکیشن ملی، زمینه احراز هویت دیجیتال و دسترسی به خدمات مختلف دولت را برای افراد فراهم خواهد آورد به طوری که مدارک و اسناد الکترونیکی همچون شناسنامه، کارت ملی، گواهینامه و مدارک تحصیلی از طریق این سامانه‌ها قابل ارائه و استعلام خواهد بود. در این راستا هماهنگی‌های گسترده‌ای با سازمان ثبت احوال، سازمان برنامه و بودجه، سازمان امور استخدامی و سایر نهادها برای تحقق این طرح عظیم انجام شده است. یکی از محورهاى اصلی این پروژه، ارتباط آدرس‌های قانونی و محل سکونت افراد با سامانه‌های خدماتی است که به تسهیل و صحت‌سنجی ارائه خدمات کمک خواهد کرد.
به نقل از ایسنا، اگر ایران‌پاس قادر باشد به طور موثر با تمام نهادها از جمله بانک‌ها، شهرداری‌ها، ادارات آموزش و پرورش و پلیس یکپارچه‌سازی شود، فرآیند بارگذاری مدارک که امروزه عامل عمده سردرگمی و خستگی مردم است، برای همیشه برطرف خواهد شد و جای آن را احراز هویت هوشمند و بدون دردسر خواهد گرفت.
پایان پیام