به نقل از خبرنگار مهر، اسماعیل سقاب اصفهانی در مراسم امضای تفاهم‌نامه همکاری میان سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی در عصر امروز اظهار داشت: علی‌رغم تحریم‌ها و موانع گوناگون، ایران به برکت تلاش نخبگان ملی در توسعه ظرفیت‌های تولید انرژی، دستاوردهای قابل توجهی داشته و در برخی زمینه‌ها به فناوری‌هایی دست یافته که از نظر جهانی بی‌نظیر محسوب می‌شوند. اما در زمینه مصرف انرژی هنوز عملکرد مطلوبی نداریم.
وی همچنین به وضعیت شاخص شدت انرژی در کشور اشاره کرد و گفت: با وجود تأکید بر کاهش این شاخص در سیاست‌های کلی انرژی، وضعیت موجود در شدت مصرف انرژی همچنان نگران‌کننده است که نشان‌دهنده نیاز به اصلاح الگوی مصرف در بخش‌های مختلف اقتصادی، خانگی و حمل‌ونقل است.
رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با تأکید بر لزوم اجرای همزمان برنامه‌های مکمل به منظور بهبود وضعیت مصرف انرژی تصریح کرد: این اصلاحات باید به شکل متوازن و همساز در حوزه‌های فناوری، کیفیت خدمات و محصولات، کارایی تولید، فرهنگ‌سازی، نهادینه‌سازی مصرف و نظام قیمت‌گذاری به پیش برود. تجربیات یادآور می‌شود که تمرکز و توجه به یک حوزه به‌تنهایی قادر به تامین نتایج مطلوب نیست.
سقاب اصفهانی همچنین به ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان اشاره کرد و بیان داشت که یکی از چالش‌های اصلی کشور در این بخش، ناتوانی در توسعه فناوری نیست؛ بلکه با وجود پیشرفت‌های قابل توجه در تولید فناوری‌های نو، نتوانسته‌ایم سیاست‌ها را به شکل مؤثری تنظیم کنیم تا تقاضای واقعی برای استفاده از این فناوری‌ها شکل بگیرد.
وی ادامه داد: در چهارچوب تفاهم‌نامه با معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی، ما به دنبال ایجاد تقاضا برای خدمات دانش‌بنیان و فناوری‌های نو با هدف کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری انرژی هستیم. این سه سازمان با استفاده از ظرفیت‌های موجود و بدون نیاز به تأسیس ساختارهای جدید، هدف توسعه این خدمات را دنبال خواهند کرد.
رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی در مورد فرصت‌های این سازمان در حوزه سیاست‌گذاری، نظارت، تأمین مالی پروژه‌ها و صدور گواهی‌های صرفه‌جویی انرژی گفت: معاونت علمی در حوزه سیاست‌گذاری و صندوق نوآوری و شکوفایی در تأمین منابع مالی و حمایت‌های وابسته، منابع و ظرفیت‌های مناسبی دارند که با همکاری بین این ارگان‌ها می‌توان از آن‌ها برای توسعه بازار فناوری‌های دانش‌بنیان بهره گرفت.
وی بر لزوم انگیزه‌دهی اقتصادی برای بهره‌برداری از فناوری‌های نو تأکید کرد و بیان داشت: باید سازوکارها به گونه‌ای طراحی شوند که برای مثال، خودروسازان علاوه بر دستیابی به فناوری‌های جدید، انگیزه‌های مالی لازم برای استفاده از آن‌ها نیز داشته باشند. در برخی حوزه‌ها، ساختار تعرفه‌ها و قیمت‌گذاری و نحوه عرضه محصولات به گونه‌ای است که به ایجاد انگیزه لازم برای ارتقاء فناوری کمکی نمی‌کند.
سقاب اصفهانی به ظرفیت‌های وسیع در بدنه توسعه خدمات دانش‌بنیان در حوزه انرژی اشاره کرد و گفت: هرچند میزان اتلاف و هدررفت انرژی به منابع کشور آسیب می‌زند، این موضوع به‌صورت همزمان فرصتی برای رشد اقتصادی و رونق کسب‌وکارهای فناورانه فراهم می‌کند. توسعه کنتورهای هوشمند، تجهیزات اندازه‌گیری، شناسایی و کاهش هدررفت گاز و برق، بهینه‌سازی تجهیزات گرمایشی و صنعتی و گسترش وسایل نقلیه برقی از جمله عرصه‌هایی هستند که می‌توان از فناوری‌های نوین در آن‌ها بهره گرفت.
وی با تأکید بر هدف‌مند بودن تفاهم‌نامه افزود: هدف ما تنها امضای یک تفاهم‌نامه نیست؛ بلکه در یک بازه شش‌ماهه باید بتوانیم گزارشی از نتایج آن، میزان تحریک تقاضا، افزایش عرضه خدمات دانش‌بنیان و تغییر در سازوکارهای بهره‌گیری از این فناوری‌ها ارائه نماییم.
رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی تصریح کرد: برای پیگیری اجرای تفاهم‌نامه، دبیرخانه‌ای در معاونت علمی در نظر گرفته شده که به‌صورت مستمر روند اقدامات و نتایج حاصل‌شده را بررسی و گزارش خواهد کرد. هدف این است که سازمان‌های مصرف‌کننده انرژی نه تنها در نمایشگاه‌های فناوری، بلکه با ایجاد انگیزه و سیستم‌های اقتصادی مناسب به مشتریان واقعی محصولات و خدمات دانش‌بنیان تبدیل شوند.
افشین: ایجاد بازار برای شرکت‌های دانش‌بنیان با محوریت بهینه‌سازی مصرف انرژی
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، در ادامه مراسم امضای تفاهم‌نامه همکاری بین سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی و معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی اذعان کرد: هدف این تفاهم‌نامه، ایجاد بازاری برای شرکت‌های دانش‌بنیان و فراهم ساختن بسترهای تبدیل ایده به ثروت از طریق توسعه فناوری‌ها و راهکارهای کاهش مصرف انرژی است.
وی در ادامه افزود: در جلسات مقدماتی این همکاری توافق شد که با استفاده از ظرفیت‌های موجود در سازمان بهینه‌سازی، معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی به طرح‌هایی که منجر به کاهش مصرف انرژی می‌شوند، حمایت کنیم؛ این حمایت محدود به فناوری‌های پیچیده نیست و شامل راهکارهای ساده و قابل اجرا نیز می‌گردد.
افشین به نقش شرکت‌های دانش‌بنیان، دانشگاه‌ها، پژوهشگران و صاحبان ایده در اجرای این تفاهم‌نامه اشاره کرد و گفت: یکی از مسائل کلیدی کشور، مصرف بالای انرژی است و افزایش تولید به‌تنهایی نمی‌تواند این معضل را حل کند. چنانچه مدیریت مناسبی بر مصرف صورت نگیرد، ناگزیر خواهیم بود برای تامین نیاز کشور، همواره ظرفیت تولید را افزایش دهیم.
معاون علمی رئیس‌جمهور ابراز داشت: در این همکاری، معاونت علمی مسئولیت کمک به توسعه راهکارهای فناورانه برای کاهش مصرف انرژی را بر عهده گرفته است. حمایت از محصولاتی که با ارتقاء فناوری بتوانند مصرف انرژی را به حداقل برسانند، بهینه‌سازی بهره‌وری تجهیزات، هوشمندسازی مصرف با استفاده از فناوری‌هایی همچون هوش مصنوعی و اصلاح ساختارهای ساختمانی از جمله زمینه‌های مورد توجه در این برنامه محسوب می‌شود.
وی بیان داشت: تغییر مصالح ساختمانی، بهینه‌سازی پنجره‌ها و سایر اجزای ساختمان و نیز توسعه سامانه‌های هوشمند مدیریت انرژی می‌توانند در کاهش مصرف مؤثر باشند. دامنه این حمایت‌ها به مصرف گاز و برق محدود نبوده و شامل راهکارهایی برای کاهش مصرف بنزین و توسعه و بهینه‌سازی انرژی‌های پاک نیز می‌شود.
افشین بر ضرورت طراحی سازوکارهای مالی به منظور تشویق مصرف‌کنندگان به صرفه‌جویی انرژی تأکید کرد و گفت: باید الگوهایی طراحی کنیم که صرفه‌جویی برای مصرف‌کننده نیز به‌صرفه باشد. در این حالت، حتی راهکارهای ساده و خلاقانه می‌توانند منجر به کاهش مصرف و ایجاد بستر استفاده از فناوری‌های نوین شوند.
وی در ادامه با اشاره به اینکه این تفاهم‌نامه آغاز یک مسیر همکاری است، گفت: در ماه‌های آتی و با بررسی نتایج اولیه، می‌توان زمینه‌های جدیدی به این برنامه افزود. معاونت علمی آمادگی دارد تا با همکاری سازمان بهینه‌سازی و صندوق نوآوری و شکوفایی، از طرح‌ها و پروژه‌های فناورانه‌ای که به کاهش مصرف انرژی کمک می‌کنند، حمایت کند.
معاون علمی رئیس‌جمهور به کاهش تولید گاز کشور از طریق حملات اخیر اشاره کرد و گفت: برآوردها حاکی از آن است که ظرفیت تولید گاز کشور حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب کاهش یافته است. به‌دلیل نزدیک شدن به فصل سرد سال، از مردم و تمامی مصرف‌کنندگان خواهش می‌کنیم تا با صرفه‌جویی در مصرف گاز، به تأمین پایدار انرژی در کشور یاری رسانند.
افشین در خاتمه تأکید کرد: برخی از راهکارهای فناورانه برای رسیدن به نتیجه به زمان نیاز دارند و ممکن است به اجرای پروژه‌های یک‌ساله، دوساله یا حتی سه‌ساله نیاز باشد؛ اما باید از هم‌اکنون این مسیر را آغاز کنیم و همزمان با توسعه فناوری، فرهنگ مصرف بهینه انرژی را نیز ترویج دهیم.
وی اهمیت ارزیابی نتایج واقعی طرح‌ها را مورد تأکید قرار داد و اظهار داشت: معیار نهایی سنجش این پروژه‌ها باید میزان کاهش مصرف انرژی و بهبود شاخص‌های مرتبط باشد. فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع خلاق باید نه تنها منجر به فرهنگ‌سازی و ارائه راهکارهای نوآورانه گردد، بلکه در نهایت باید به کاهش قابل سنجش مصرف انرژی بینجامد.
افشین در انتها با تأکید بر لزوم عملیاتی کردن تفاهم‌نامه تصریح کرد: در تلاش هستیم تا این همکاری به نتایج ملموس دست یابد و گزارش‌های دوره‌ای از روند آن ارائه شود. بعلاوه، منابع صندوق نوآوری و شکوفایی با در نظر داشتن یک خط ویژه برای حوزه انرژی در راستای حمایت از طرح‌های مرتبط با بهینه‌سازی مصرف انرژی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.