بر اساس گزارش خبرنگار مهر، در حوزه اقتصاد رفتاری، در شرایط نااطمینانی‌های مداوم، تمایل به نگهداری فیزیکی دارایی‌ها به عنوان یک غریزه ذاتی برای حفظ امنیت مالی شناخته می‌شود. سال‌ها نوسانات بارز در نرخ ارز و تورم‌های متوالی باعث شده تا بخشی از جامعه، ارزهای خارجی را به عنوان ایمن‌ترین شکل دارایی در دسترس خود تلقی کنند. برای این گروه از سرمایه‌گذاران، حفظ اسکناس در گاوصندوق منزل علی‌رغم مواجه با خطرات نظیر سرقت، آتش‌سوزی و فرسودگی کاغذ دارای یک مزیت اساسی است: تسلط کامل و نقدشوندگی فوری بدون نیاز به مداخله نهادهای واسط. این طرز فکر سبب گردیده تا میلیاردها دلار ذخایر ارزی به صورت نقدینگی خرد در خانه‌ها حس شود و از چرخه اعتباری اقتصاد کشور خارج گردد.
سود سالانه ۵ درصد ارزی؛ جذابیت مالی در برابر نگرانی‌های نهادی
پیشنهاد ارائه سود سالانه ۵ درصدی به صورت ارزی، از نظر معیارهای جهانی، عددی بسیار جذاب محسوب می‌شود؛ چرا که دلار در بازارهای جهانی به عنوان دارایی سودآور شناخته نمی‌شود و نگهداری فیزیکی آن نه تنها باعث تولید سود نمی‌گردد، بلکه به اندازه نرخ سالانه تورم ایالات متحده از ظرفیت خرید واقعی‌اش می‌کاهد. با این وجود، مقاومت دارنده‌های ارز در برابر تعهد به سپردن دارایی‌شان به این صندوق‌ها، نه به دلیل ناتوانی در انجام محاسبات ریاضی مربوط به سود، بلکه ناشی از وجود «ریسک نهادی» است. تجربیات تلخ از تصمیمات ناگهانی ارزی، تغییرات غیرمنتظره در مقررات تسعیر و ابهامات پیرامون نحوه خروج، این سوال اساسی را در ذهن سرمایه‌گذاران به وجود می‌آورد که آیا در زمان درخواست ابطال واحدها، اسکناس ارزی به شکل بدون قید و شرط و بدون هیچ نوع کسر ریالی در دسترس قرار خواهد گرفت یا خیر.
تناقض در سرمایه‌گذاری مؤثر و تمایل به سودهای ناگهانی
یکی دیگر از چالش‌های اساسی این ابزار مالی، درگیری فرهنگ سفته‌بازی با منطق سرمایه‌گذاری پایدار است. در هنگامی که بازارهایی چون سکه، طلا و حتی خرید و فروش روزانه ارز به دلیل نوسانات شدید و حباب‌های مقطعی، بازده‌های قابل توجه و چندین درصدی را به نمایش می‌گذارند، ارائه ابزاری با درآمد ثابت ۵ درصدی برای بخشی از سرمایه‌گذاران که هیجان می‌طلبند، به نظر کم‌هیجان می‌آید. اما واقعیت این است که هدف اصلی صندوق‌های ارزی، رقابت با رفتارهای سوداگرانه در بازار طلا نیست؛ به‌علاوه، این ابزار برای سرمایه‌گذارانی طراحی شده است که امنیت اصل دارایی ارزی، اجتناب از خطرات نگهداری فیزیکی و تأمین جریان نقدی منظم به ارز خارجی ، از جمله اولویت‌های کلیدی آنها محسوب می‌شود.
کلید موفقیت؛ شفافیت قانونی و تضمین نقدشوندگی
برای آنکه صندوق‌های با درآمد ثابت ارزی بتوانند به موفقیتی واقعی نائل شوند و مبلغ نقدینه خانگی را به سمت پروژه‌های صنعتی و صادراتی سوق دهند، سیاست‌گذاران ناگزیرند که حقوق قانونی را به صورت شفاف بیان کنند و مکانیسم‌های بازپرداخت مطمئن را ایجاد کنند. تفکیک کامل منابع ارزی این صندوق‌ها از منابع بانکی تحت نظارت، تعریف دقیق از ارکان ضامن معتبر و تسهیل فرآیند ابطال روزانه همراه با تحویل اسکناس، جزو پیش‌نیازهای غیرقابل‌انکار به شمار می‌آید. تنها از طریق برآورده کردن چنین اطمینان‌بخشی است که سرمایه‌گذار خرد می‌تواند قانع شود دارایی‌های خود را از فضای خطرناک خانگی خارج کرده و به ساختار به‌روز بازار سرمایه مرتبط کند.