به نقل از خبرگزاری مهر و وزارت نفت، سعید توکلی در برنامه‌ای تلویزیونی که در روز پنجشنبه، هفتم مهرماه ۱۴۰۵، برگزار شد، با توجه به کاهش دما، به افزایش مصرف گاز اشاره کرد و بیان داشت: در پنج روز اخیر، مصرف گاز در بخش‌های خانگی، تجاری و صنعتی به میزان حدود ۷۰ میلیون مترمکعب، که معادل ۳۰ درصد افزایش یافته است. با در نظر گرفتن پیش‌بینی‌های در مورد وضعیت جوی و بارش‌های مناسب در غرب و شمال‌غرب کشور، انتظار می‌رود که با افت دما، استفاده از سیستم‌های گرمایشی افزایش یافته و به تبع آن مصرف گاز نیز بیشتر شود.
او ادامه داد: با نزدیک شدن به روزهای سرد سال، مصرف گاز به‌ویژه در حوزه‌های خانگی، تجاری و صنعتی افزایش می‌یابد؛ در اوج مصرف، به ازای هر یک درجه کاهش دما، تقریباً ۲۵ میلیون مترمکعب معادل ظرفیت یک فاز پارس جنوبی به مصرف گاز کشور اضافه می‌شود.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران همچنین به پویش امسال با شعار ۲۰ درجه سانتی‌گراد اشاره کرد و اجرای این طرح را از راهکارهای مؤثر برای مدیریت مصرف توصیف نمود. او با تأکید بر اهمیت اصلاح الگوی مصرف گاز، گفت: دمای ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتی‌گراد به عنوان محدوده‌ای مناسب برای آسایش در نظر گرفته می‌شود و تنظیم دما بر روی ۲۰ درجه، بدون اینکه به راحتی خانوارها آسیب برسد، می‌تواند تأثیر قابل توجهی در کاهش مصرف گاز داشته باشد.
توکلی ادامه داد: اگر تمامی مشترکان خانگی، تجاری و صنعتی در روزهای اوج مصرف دما را یک درجه کاهش دهند، تقریباً ۲۵ میلیون مترمکعب و در صورت کاهش دما به دو درجه، حدود ۵۰ میلیون مترمکعب در مصرف روزانه صرفه‌جویی خواهد شد؛ البته تحقق این امر نیازمند همکاری همه مشترکان است.
وی همچنین به شرایط خاص امسال و محدودیت‌های ناشی از آسیب‌های به زیرساخت‌های گازی کشور اشاره کرد و گفت: سال جاری در واقع سالی ویژه و چالش‌برانگیز برای صنعت گاز محسوب می‌شود و در این وضعیت، همکاری، مدیریت مصرف و اصلاح رفتارهای مصرف‌کنندگان می‌تواند به بهبود وضعیت شبکه و تأمین پایدار گاز کمک کند.
بازگشت ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت آسیب‌دیده به مدار
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران به اقدام‌های انجام‌شده برای جبران خسارت‌های وارد شده به تأسیسات گازی کشور اشاره کرده و گفت: در پی آسیب‌های وارده به برخی زیرساخت‌ها در تاریخ ۲۷ اسفند سال گذشته، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت وابسته به این تأسیسات تحت تأثیر قرار گرفت که از این تعداد تاکنون تقریباً ۱۰۰ میلیون مترمکعب بازگشته است. به این ترتیب، با ۱۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی ناشی از این موضوع و ناترازی مزمن موجود، روبرو هستیم.
توکلی به زحمات کارکنان صنعت گاز در زمینه‌های تولید، پالایش، انتقال و توزیع اشاره کرد و گفت: بازگشت این مقدار ظرفیت، به ویژه با توجه به سختی عملیات در تأسیسات پالایشی و شرایط نامناسب جوی در پالایشگاه‌های عسلویه، با تلاش فوق‌العاده همکاران و پذیرش ریسک‌های عملیاتی به انجام رسیده است.
او همچنین بیان کرد محدودیت‌های ناشی از این خسارات بر ناترازی‌های مزمن در سال‌های گذشته نیز افزوده شده است. برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۱۱ استان در فصل زمستان پیش رو با تنش گازی مواجه هستند و سه استان شمالی (مازندران، خراسان شمالی و گلستان) به دلیل موقعیت جغرافیایی و شرایط شبکه گاز رسانی، حساسیت بیشتری خواهند داشت.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران تأکید کرد: بخشی از شبکه گاز در برخی استان‌ها از جمله کرمان، اصفهان، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، کردستان و خراسان رضوی در این زمستان با تنش گازی مواجه خواهند شد.
توکلی بر پیوستگی شبکه گاز کشور تأکید کرد و گفت: شبکه انتقال گاز به صورت یک شبکه پویا و متصل عمل می‌کند و برداشت گاز از یک بخش می‌تواند بر پایداری دیگر بخش‌ها تأثیر بگذارد؛ بنابراین، مدیریت مصرف در استان‌هایی مانند تهران، البرز و سمنان نیز برای تأمین پایدار گاز به مناطق شمالی حائز اهمیت است.
وی از برنامه‌ریزی برای اجرای طرح‌های زیرساختی جهت افزایش انعطاف‌پذیری شبکه خبر داد و بیان کرد: برای نخستین بار، ایستگاه تقویت فشار لامرد در خط هفتم سراسری در حال بهره‌برداری است. علاوه بر این، با اتصال بخش جنوب‌شرق کشور به شبکه انتقال گاز شمال، امکان تأمین بخشی از نیاز مناطق شمالی از سمت جنوب و استان‌های سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی فراهم شده است.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران تصریح کرد: تقویت اتصالات و توسعه ارتباط بین بخش‌های مختلف شبکه به پایداری گازرسانی در زمان اوج مصرف کمک خواهد کرد.
بهینه‌سازی موتورخانه‌ها و تجهیزات گرمایشی
توکلی در مورد اقدام‌ها برای بهینه‌سازی مصرف گاز در بخش خانگی گفت: تاکنون بیشتر از ۱۳۲ هزار موتورخانه در کشور بهینه‌سازی شده است که این اقدام می‌تواند مصرف گاز در ساختمان‌ها و مجتمع‌ها را به میزان ۱۳ تا ۲۵ درصد کاهش دهد.
او همچنین اظهار داشت برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۲۰ تا ۲۱ میلیون بخاری کم‌بازده در کشور وجود دارد و در چهارچوب طرح‌های مصوب، حدود ۱۸۰ هزار بخاری تاکنون تعویض شده‌اند.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران به سرویس و نگهداری تجهیزات گرمایشی، رسوب‌زدایی سیستم‌های گرمایشی، تنظیم مشعل‌ها و استفاده از تجهیزات با راندمان بالا به عنوان سایر راهکارهای کاهش مصرف اشاره کرد و گفت: تنظیم دمای پکیج در بازه ۵۵ تا ۶۰ درجه سانتی‌گراد، با توجه به نوع دستگاه و نیاز مصرف‌کننده، می‌تواند علاوه بر تأمین آب گرم، در صرفه‌جویی انرژی و افزایش عمر تجهیزات مؤثر باشد.
توکلی همچنین به ظرفیت‌های صرفه‌جویی در بخش خانگی از طریق بیش از ۱۰۰ شرکت فعال در سطح کشور اشاره کرد و گفت: برآورد شرکت ملی گاز ایران نشان می‌دهد که بیش از یک‌سوم مشترکان خانگی قابلیت کاهش مصرف دارند. از آنجا که بخش عمده گاز مصرفی در منازل به گرمایش فضا اختصاص یافته است، توجه به عایق‌کاری ساختمان، استفاده از پنجره‌های دوجداره، رعایت برچسب انرژی تجهیزات و اجرای مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان می‌تواند در کاهش مصرف تأثیر بسزایی داشته باشد.
وی همچنین به اقدام‌های ساده‌ای همچون درزبندی پنجره‌ها، به‌کارگیری پرده‌های ضخیم، بستن دریچه‌های کولر در فصل سرد، گرم‌کردن فقط فضاهای مورد نیاز به‌جای تمام اتاق‌ها و کاهش دمای محیط در ساعت‌های شب تأکید کرد.
شناسایی مصارف غیرمجاز و برخورد با سرقت گاز
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران به اقدامات انجام‌شده جهت شناسایی انشعابات غیرمجاز اشاره کرد و گفت: احتمال استفاده غیرمجاز از گاز در برخی مناطق، به‌خصوص در نواحی خارج از بافت‌های شهری و روستایی و محدوده‌های خوش‌نشین وجود دارد.
او همچنین از جمع‌آوری و شناسایی حدود ۸۰ کیلومتر از خطوط لوله توزیع خبر داد و از شهروندان خواست در صورت مشاهده موارد مشکوک به سرقت گاز، آن را از طریق شماره ۱۹۴ گزارش دهند و افزود: شرکت ملی گاز در چارچوب مسؤولیت‌های خود، پیگیری‌های لازم را انجام می‌دهد و در موارد اثبات‌شده، با همکاری نهادهای مربوطه، اقدامات قانونی برای جمع‌آوری انشعاب غیرمجاز و برخورد انجام می‌شود.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران تأکید کرد که مقابله با سرقت گاز تنها وظیفه صنعت گاز نیست و سرقت گاز معمولاً توسط افرادی با تخصص فنی انجام می‌شود.
توکلی همچنین به کشف یک مرکز استخراج رمزارز در اشتهارد با ۳۶۲ دستگاه ماینر اشاره کرد و گفت: در این مورد، از انشعاب غیرمجاز گاز برای تأمین انرژی مورد نیاز تجهیزات استفاده شده بود که این انشعاب با نشتی همراه بوده و از دو مولد برق اضطراری برای سرقت گاز استفاده می‌شد.
او تأکید کرد که باید تلاش‌ها برای مقابله با سرقت گاز به یک مطالبه عمومی تبدیل شود.
تداوم تأمین گاز صنایع با مدیریت مصرف در روزهای اوج
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران به وضعیت تأمین گاز صنایع و نیروگاه‌ها اشاره کرد و با خوشبینی بیان داشت: با وجود محدودیت‌های ناشی از آسیب‌های اخیر به زیرساخت‌های گازی، تاکنون هیچ گونه محدودیتی برای صنایع اعمال نشده است. همچنین حدود ۸۵ درصد از سوخت مورد نیاز نیروگاه‌ها از گاز تأمین می‌شود که تقریباً مشابه سال گذشته (۸۶ درصد) است.
توکلی افزود: با افزایش مصرف گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء در روزهای سرد آینده، ممکن است برخی صنایع به دلیل حفظ پایداری شبکه ناگزیر به استفاده از سوخت جایگزین شوند. تدابیر لازم در وزارت نفت در نظر گرفته شده و استانداری‌ها نیز در حال پیگیری گام‌های مرتبط با مدیریت مصرف و تأمین سوخت جایگزین هستند.
او بر اهمیت برنامه‌ریزی برای واحدهای صنعتی حساس، به خصوص مرغداری‌ها در استان گلستان تأکید کرد و افزود: انجام تعمیرات اساسی در زمان معین و پیش‌بینی تدابیر بهره‌گیری از سوخت جایگزین می‌تواند به مدیریت بهینه مصرف در دوره اوج کمک نماید.
اصلاح تعرفه‌ها و ضرورت مدیریت مصرف مشترکان پرمصرف
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران به اصلاح تعرفه گاز برای مشترکان پرمصرف پس از ۱۴ سال در سال ۱۴۰۴ اشاره کرد و گفت: حدود ۲ درصد از مشترکان کشور در گروه بسیار پرمصرف قرار دارند و در مجموع این گروه، حدود ۶ درصد از مصرف کل گاز کشور را شامل می‌شوند. تعرفه این گروه بر اساس مصوبه‌های مربوطه و با هدف افزایش حساسیت نسبت به میزان مصرف تغییر یافته است.
توکلی افزود: در سال گذشته پس از اصلاح تعرفه‌ها، مصرف گاز در بخش خانگی حدود ۵.۸ درصد کاهش یافته که رقم قابل توجهی است و نشان‌دهنده تأثیر سیاست‌های اقتصادی در کنار فرهنگ‌سازی و اصلاح رفتار مصرف‌کنندگان در مدیریت مصرف است.
وی تأکید کرد که بررسی ابزارهای مکمل برای کنترل مصرف‌های بسیار بالا ضرورت داشته و شرکت ملی گاز ایران مجری قوانین و مقررات ابلاغی است و هرگونه تصمیم در خصوص اصلاحات بیشتر در تعرفه‌ها و ابزارهای دیگر نیاز به بررسی و تصویب در مقامات ذی‌صلاح دارد.
پایداری گازرسانی در گرو همراهی مردم
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در پایان به تلاش‌های کارکنان صنعت گاز در بخش‌های مختلف زنجیره تأمین اشاره کرد و خاطرنشان کرد: با وجود چالش‌های پیش‌روی سال جاری، همکاران ما در سکوهای گازی، پالایشگاه‌ها، خطوط انتقال و شبکه توزیع با تمام قوا در تلاش برای حفظ پایداری گازرسانی هستند.
توکلی از مردم خواست تا با رعایت الگوهای مصرف به تأمین پایدار گاز در روزهای سرد کمک کنند و افزود: انتظار می‌رود با همکاری و مشارکت عمومی، شرایطی فراهم شود تا خانوارهای ساکن در مناطق سردسیر کشور در روزهای سرد با مشکلی در تأمین گاز مواجه نشوند.