جنگنده نسل ششم چین در آستانه دریافت تسلیحات لیزری / جی ۳۶ می‌تواند برای اف ۳۵ و اف ۴۷ آمریکا تهدیدی جدی‌تر بسازد

خبرآنلاین گزارش داده است که شرکت صنایع هوانوردی چین (AVIC) در چارچوب نمایشگاه بین‌المللی تجهیزات الکترونیک دفاعی چین—که طی روزهای ۱۵ تا ۱۷ سپتامبر در پکن برگزار شد—از سامانه‌ای با عنوان «سیستم ردیابی و هدف‌گیری سلاح لیزری جنگنده» رونمایی کرده است. طبق اعلام صورت‌گرفته، وزن این مجموعه چیزی در حدود ۳۸۰ کیلوگرم تخمین زده می‌شود. در ارائه‌های این رویداد، برخی مشخصات فنی کلیدی از جمله توان خروجی، در قالب اطلاعاتی محافظت‌شده و در بخش‌هایی از انتشار عمومی محدود شده بود. با این حال، بخشی از داده‌هایی که در فضای نمایشگاهی مطرح شد، به توانی در محدوده چندصد کیلووات اشاره داشت.

تصاویر تبلیغاتی منتشرشده از این سامانه، آن را کنار طرحی از جنگنده جی ۳۶ قرار داده بودند. همین هم‌نشینی تصویری سبب شد بسیاری از تحلیلگران این‌طور برداشت کنند که چین قصد دارد از این فناوری در جنگنده نسل ششم خود بهره ببرد. البته تا این لحظه هیچ سند روشن و مستقیمی ارائه نشده که ثابت کند جی ۳۶ واقعاً به چنین سلاح لیزری مجهز است یا در جریان آزمایش‌های پروازی، سامانه لیزری آن به شکل عملی مورد استفاده قرار گرفته باشد.

جی ۳۶ یک جنگنده آزمایشی با طراحی بدون دم و برخورداری از سه موتور است؛ موضوعی که توسعه آن را به شرکت هواپیماسازی چنگدو نسبت می‌دهند. این هواپیما نخستین بار در دسامبر ۲۰۲۴ در آسمان چین دیده شد و از همان زمان، توجه تحلیلگران را به خود جلب کرد.

بر پایه برآوردهای منتشرشده، طول دهانه بال این جنگنده در حدود ۲۰ متر اعلام شده و حداکثر وزن برخاست آن میان ۵۰ تا ۵۵ تن تخمین زده می‌شود. یکی از نقاط برجسته در طراحی جی ۳۶، استفاده از سه موتور است؛ سازوکاری که می‌تواند ظرفیت تولید برق بیشتری را در اختیار هواپیما قرار دهد و در نتیجه، فضای لازم برای نصب تجهیزات سنگین‌تر و سامانه‌های پیشرفته‌تر را فراهم کند.

اهمیت این موضوع برای سلاح‌های لیزری بسیار زیاد است. سامانه‌های لیزری تنها به یک منبع تابش یا یک بخش تولید پرتو محدود نمی‌شوند؛ آنچه در عمل لازم است، تأمین انرژی الکتریکی پایدار، حضور تجهیزات هدف‌گیری دقیق و همچنین سامانه‌های خنک‌کننده کارآمد است تا بتوانند در شرایط پرتنش پروازی، عملکرد قابل اتکا ارائه دهند.

طبق گزارشی که در وب‌سایت 19FortyFive منتشر شده، سلاح‌های لیزری پرانرژی با متمرکز کردن انرژی نور بر یک نقطه مشخص از هدف، قادرند به بدنه یا بخش‌های حساس آن آسیب وارد کنند. افزون بر این، احتمال دارد چنین سامانه‌هایی حسگرهای اپتیکی و نیز برخی اجزای سامانه هدایت موشک‌ها را تحت تأثیر قرار داده یا مختل سازند.

اگر این سامانه روی جی ۳۶ نصب شود، یکی از سناریوهای کاربردی محتمل آن می‌تواند مقابله با موشک‌های ورودی باشد. در این حالت، جنگنده شاید بتواند به جای شلیک مستقیم یک موشک رهگیر، پرتو لیزر را به سمت موشک مهاجم هدایت کند تا پیش از رسیدن به هدف، اثرگذاری آن کاهش یابد.

یکی دیگر از مزیت‌های مهم این فناوری، نبودِ مصرف پیوسته مهمات به شکل موشک‌های کلاسیک است. یک جنگنده معمولاً تنها تعداد محدودی موشک هوابه‌هوا همراه دارد و پس از مصرف آن‌ها، برای تسلیح مجدد باید به پایگاه بازگردد. اما در یک سامانه لیزری، تا زمانی که انرژی و ظرفیت حرارتی لازم در دسترس باشد، امکان استفاده چندباره از سلاح وجود دارد و این موضوع می‌تواند در برخی مأموریت‌ها، برتری عملیاتی ایجاد کند.

این قابلیت به ویژه زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که پای هدف‌هایی مانند پهپادهای ارزان‌قیمت در میان باشد. در چنین شرایطی، استفاده از موشک‌های گران‌قیمت برای از بین بردن سامانه‌های کوچک و نسبتاً کم‌هزینه، از نظر اقتصادی همیشه تصمیم بهینه‌ای محسوب نمی‌شود.

با این حال، ساخت یک سلاح لیزری قدرتمند به تنهایی به معنای امکان استفاده بی‌دردسر و صددرصد عملیاتی در نبرد هوایی نیست. جنگنده در طول پرواز با لرزش‌ها، تلاطم هوا، و تغییرات سریع در موقعیت و زاویه دید نسبت به هدف روبه‌رو می‌شود. در نتیجه، سامانه هدف‌گیری باید بتواند پرتو لیزر را با دقت بسیار بالا و در عین حفظ پایداری، بر روی یک هدف متحرک متمرکز نگه دارد.

علاوه بر مسئله پایداری، عملکرد لیزر به فاصله هدف و شرایط جوی نیز وابسته است. عواملی مثل گردوغبار، رطوبت و ذرات معلق در جو می‌توانند مقدار انرژی منتقل‌شده به سمت هدف را کاهش دهند و در نتیجه، کارایی سامانه را تحت تأثیر قرار دهند. از سوی دیگر، خنک‌سازی تجهیزات نیز به یک چالش جدی تبدیل می‌شود، زیرا تولید لیزر پرانرژی به‌طور طبیعی گرمای زیادی تولید می‌کند و نیازمند مدیریت حرارتی پیچیده است.

در گزارش 19FortyFive، احتمال نصب سلاح لیزری روی جی ۳۶ به‌عنوان یک عامل بالقوه مطرح شده که می‌تواند به افزایش توان رقابتی چین در برابر جنگنده‌های پیشرفته آمریکا کمک کند.

جنگنده اف ۳۵ که توسط لاکهید مارتین تولید می‌شود، در دسته نسل پنجم قرار دارد، در حالی که اف ۴۷ بوئینگ به عنوان بخشی از برنامه نسل ششم نیروی هوایی آمریکا شناخته می‌شود.

نویسنده گزارش بر این باور است که ابعاد و ساختار طراحی جی ۳۶ می‌تواند فضای کافی برای جای‌دادن سلاح لیزری و تجهیزات پشتیبان مرتبط با آن را فراهم کند.

در مجموع، در حال حاضر نمایش این سامانه لیزری در پکن، نشانه‌ای از تلاش چین برای توسعه و پیشبرد تسلیحات انرژی هدایت‌شده در هواپیماهای پیشرفته به شمار می‌رود.

۵۸۵۸