مدیرکل آفریقای وزارت امور خارجه: مسیر تازه همکاری‌های ایران و آفریقا بر پایه «تولید مشترک» شکل می‌گیرد
به گزارش ایسنا، اکبر خسروی‌نژاد، مدیرکل آفریقای وزارت امور خارجه، در نخستین نشست ملی همکاری‌های کشاورزی ایران و آفریقا، با اشاره به روند رو به گسترش تعاملات اقتصادی دو طرف، گفت: چارچوب همکاری اقتصادی ایران و آفریقا در سال‌های اخیر حول سه محور اصلی شکل گرفته است؛ نخست، همایش‌های ایران و آفریقا برای تصمیم‌سازی‌های راهبردی، دوم، نشست‌های استانی با هدف شناسایی توانمندی‌ها و ظرفیت‌های مشخص هر استان، و سوم، نشست‌های کشوری برای شناخت بازارهای اولویت‌دار در کشورهای آفریقایی.
وی در ادامه افزود: پس از تجربه برگزاری نشست استانی یزد در تیرماه امسال، اکنون شاهد شکل‌گیری رکن چهارم این مدل هستیم؛ یعنی نشست‌های ملی موضوعی و تخصصی. به گفته وی، نخستین نمود این بخش تازه، همین نشست ملی همکاری‌های کشاورزی ایران و آفریقاست که با همین هدف راه‌اندازی شده است.
مدیرکل آفریقای وزارت امور خارجه در تشریح چرایی ضرورت نشست‌های تخصصی توضیح داد: در نشست‌های استانی، ظرفیت‌های همان استان به‌صورت هدفمند بررسی می‌شود، اما در حوزه‌ای همچون کشاورزی، توانمندی‌ها محدود به یک جغرافیا نیست و در سراسر کشور توزیع شده است؛ از مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های فعال در حوزه بذر و آبیاری گرفته تا صنایع غذایی، حوزه دام و طیور و همچنین شرکت‌های دانش‌بنیان که در توسعه فناوری‌های مرتبط نقش‌آفرین هستند.
خسروی‌نژاد افزود: این قابلیت‌ها باید در قالب یک «شبکه شناسایی» کنار هم قرار بگیرند و در مرحله بعد، بر اساس نیازهای مشخص کشورهای آفریقایی به هم متصل شوند تا بتوان عرضه توان داخلی را به شکل بسته‌های همکاری، قابل ارائه و اجرایی تعریف کرد. از همین روست که نشست‌های موضوعی و تخصصی برای تکمیل حلقه مفقوده در الگوی همکاری اقتصادی ایران و آفریقا طراحی شده‌اند.
واردات سالانه ۶۵ تا ۷۰ میلیارد دلار مواد غذایی به آفریقا
وی با اشاره به علت انتخاب بخش کشاورزی به‌عنوان محور نخستین نشست تخصصی ایران و آفریقا، گفت: کشاورزی در میان نیازهای کشورهای آفریقایی از جایگاه ویژه و بنیادین برخوردار است. آفریقا قاره‌ای جوان و رو به رشد است که با وجود گستردگی اراضی قابل کشت، هنوز هم هر سال ده‌ها میلیارد دلار مواد غذایی وارد می‌کند.
مدیرکل آفریقای وزارت امور خارجه تأکید کرد: بر پایه تازه‌ترین برآوردها، کشورهای آفریقایی سالانه نزدیک به ۶۵ تا ۷۰ میلیارد دلار واردات مواد غذایی دارند و همین رقم، ظرفیت بسیار مهمی را برای همکاری در بخش کشاورزی و صنایع وابسته نمایان می‌سازد.
او ادامه داد: از طرف دیگر، اتحادیه آفریقا در برنامه راهبردی کلان خود برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۵، بر تحول نظام‌های کشاورزی و غذایی و همچنین تقویت زنجیره‌های ارزش در این قاره تأکید کرده است. همچنین منطقه تجارت آزاد قاره‌ای آفریقا می‌تواند بستری فراهم کند تا بازار گسترده‌تری برای فناوری و تولید شکل بگیرد.
خسروی‌نژاد خاطرنشان کرد: مجموعه این تغییرات و جهت‌گیری‌ها نشان می‌دهد مسیر سیاست‌های توسعه‌ای آفریقا به سمت افزایش ارزش افزوده در داخل قاره حرکت می‌کند و همکاری‌های اقتصادی ایران نیز باید با همین اولویت هماهنگ شود.
ظرفیت‌های کشاورزی ایران متناسب با نیاز کشورهای آفریقایی
وی سپس با پرداختن به ظرفیت‌های ایران برای همکاری با کشورهای آفریقایی، بیان کرد: ایران در حوزه کشاورزی، به‌خصوص در شرایط کم‌آبی و محدودیت‌های اقلیمی، تجربه ارزشمندی دارد؛ تجربه‌ای که با برخی از نیازهای بخش کشاورزی در چند کشور آفریقایی هم‌پوشانی جدی دارد.
مدیرکل آفریقای وزارت امور خارجه افزود: آبیاری نوین و مدیریت منابع آب، بذرهای سازگار و مقاوم به خشکی، نهاده‌های کشاورزی، ماشین‌آلات سبک، صنایع غذایی، واکسن و خدمات دامپزشکی، خدمات فنی و مهندسی و نیز فناوری‌های تازه شرکت‌های دانش‌بنیان از جمله عرصه‌های اولویت‌دار شناسایی شده‌اند که می‌توان برای توسعه همکاری در آن‌ها برنامه‌ریزی کرد.
با این حال، او تأکید کرد: برخورداری از تجربه و توانمندی به تنهایی به معنای داشتن مزیت رقابتی در بازارهای آفریقایی نیست. عواملی نظیر کیفیت کالا یا فناوری، سطح قیمت‌گذاری، سازوکار تأمین مالی، وضعیت خدمات پس از فروش و میزان سازگاری محصولات و راهکارها با شرایط خاص هر کشور باید توسط کارشناسان و بازیگران اقتصادی به‌صورت دقیق و کارشناسی ارزیابی شود.
خسروی‌نژاد همچنین با اشاره به نقش کارشناسان و فعالان بخش کشاورزی در این نشست گفت: متخصصان حاضر در جلسه می‌توانند با بررسی دقیق همین مؤلفه‌ها، زمینه طراحی همکاری‌هایی را فراهم کنند که واقعاً با نیازهای واقعی کشورهای هدف همخوان باشد.
ضرورت عبور از الگوی سنتی صادرات کالا
مدیرکل آفریقای وزارت امور خارجه با تأکید بر لزوم بازنگری در نحوه شکل‌گیری همکاری‌های اقتصادی ایران و آفریقا اظهار کرد: شیوه سنتی «صادرات کالا» به آفریقا باید صرفاً به عنوان نقطه آغاز باقی بماند و در ادامه، با الگوهای جدیدی تکمیل شود که در کشورهای آفریقایی ارزش افزوده بیشتری تولید کند.
وی افزود: تولید در سرزمین آفریقا، اجرای مشترک فرآوری محصولات، انتقال دانش فنی، برگزاری دوره‌های آموزشی و مهارت‌آموزی فنی و حرفه‌ای و همچنین ارائه خدمات مهندسی همراه با بهره‌برداری، از جمله مدل‌هایی هستند که می‌توانند روابط اقتصادی دو طرف را از سطح فروش صرف محصول، به مرحله مشارکت در خلق ارزش ارتقا دهند.
خسروی‌نژاد تصریح کرد: چنین مشارکت‌هایی باید از یک سو برای شرکای آفریقایی فرصت‌های شغلی و افزایش توان تولیدی ایجاد کند و از سوی دیگر، برای بنگاه‌های ایرانی نیز سود اقتصادی پایدار و قابل تداوم به همراه داشته باشد.
او در ادامه با تاکید بر ضرورت واقع‌بینی در طراحی پروژه‌های مشترک گفت: باید این سؤال را جدی مطرح کنیم که آیا پیشنهادهای همکاری ما بر مبنای داشته‌ها و قابلیت‌های بالفعل ایران شکل گرفته است یا بر اساس نیاز واقعی طرف مقابل آفریقایی طراحی شده است؟ همچنین باید روشن شود که همکاری‌ها به ارائه راه‌حل برای مسائل اقتصادی کشور میزبان منجر می‌شود یا صرفاً به یک معامله مقطعی محدود می‌ماند.
مدیرکل آفریقای وزارت امور خارجه در کنار طرح پرسشی دیگر—اینکه چه تعداد از تفاهم‌نامه‌های پیشین به قراردادهای اجرایی و همکاری‌های ماندگار تبدیل شده‌اند—گفت: هدف از مطرح کردن این پرسش‌ها نفی اقدامات انجام‌شده در گذشته نیست؛ بلکه دعوت به ارزیابی واقع‌بینانه عملکردها و سنجش موفقیت بر مبنای نتایج اقتصادی قابل اندازه‌گیری است، نه صرفاً اتکا به تعداد تفاهم‌نامه‌ها یا حجم اسناد و توافقات امضاشده.
تأکید بر آسیب‌شناسی همکاری‌های گذشته با آفریقا
خسروی‌نژاد از سخنرانان و اعضای پنل‌های تخصصی نشست درخواست کرد تا علاوه بر ارائه ظرفیت‌های موجود، نگاهی آسیب‌شناسانه نیز به تجربه همکاری‌های ایران با کشورهای آفریقایی داشته باشند.
وی اظهار کرد: انتظار می‌رود در این نشست، ایده‌های تازه، قابل اجرا و واقع‌گرایانه—بر پایه مزیت‌های جمهوری اسلامی ایران و همچنین نیازهای مشخص کشورهای آفریقایی—ارائه شود تا زمینه گسترش همکاری‌های پایدار اقتصادی فراهم گردد.
مدیرکل آفریقای وزارت امور خارجه در اشاره به نقش دستگاه دیپلماسی در پیشبرد این مسیر گفت: وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران از طریق نمایندگی‌های خود در کشورهای آفریقایی، کمیسیون‌های مشترک و نشست‌های تخصصی، آمادگی دارد در شناسایی فرصت‌های اقتصادی، معرفی شرکای معتبر و همچنین تسهیل ارتباطات تجاری و اقتصادی در کنار فعالان بخش خصوصی نقش‌آفرین باشد.
وی در پایان تأکید کرد: این نشست آغاز راهی برای شناخت دقیق ظرفیت‌ها، اتصال آن‌ها به نیازهای واقعی کشورهای آفریقایی و شکل‌دهی همکاری‌های پایدار است و می‌توان آن را گامی ارزشمند در راستای تحقق دیپلماسی اقتصادی کشور دانست؛ مسیری که با برگزاری چهارمین همایش همکاری‌های ایران و آفریقا ادامه خواهد یافت.
انتهای پیام