مشخصات جنگنده‌های سوخو ۳۵ جدید ایران
فرارو- سخنگوی ارتش با تأکید بر انجام خرید جنگنده‌های سوخو ۳۵ از روسیه، اعلام کرده است که این هواپیماها پس از پایان جنگ به کشور وارد خواهند شد. سرتیپ محمد اکرمی‌نیا در مصاحبه‌ای که به تازگی منتشر شده، بیان کرد که مراحل خرید و قرارداد توسط مراجع مربوطه انجام شده و آموزش خلبانان نیز به اتمام رسیده است. او افزود که انتظار می‌رفت هواپیماها قبل از شروع جنگ به ایران تحویل داده شوند، اما به علت شرایط موجود، ورود آنها به کشور به پس از پایان درگیری‌ها موکول شده است. این اظهارات، تأیید جدیدی از سوی یک مقام ارشد نظامی درباره خرید سوخو ۳۵ را نشان می‌دهد؛ هرچند او در خصوص تعداد، نوع دقیق و زمان تحویل هواپیماها توضیحات بیشتری ارائه نکرده است.
به گزارش فرارو، این صحبت‌ها نکته کلیدی را روشن می‌سازد: خرید جنگنده با تحویل آن یکسان نیست. بر اساس اظهارات سخنگوی ارتش، سوخو ۳۵ها هنوز به نیروی هوایی ایران تعلق نگرفته‌اند و لذا نمی‌توان آنها را بخشی از قابلیت‌های عملیاتی فعلی این نیرو در نظر گرفت. از سوی دیگر، اطلاعات مربوط به مدل و تعداد این جنگنده‌ها عمدتاً از طریق گزارش‌های رسانه‌ای، اسناد افشاشده و اظهارات غیررسمی به دست آمده است؛ جزئیاتی که هنوز به‌طور کامل از سوی تهران و مسکو تأیید نشده‌اند.
نسخه سوخو ۳۵ ایران چیست؟
محتمل‌ترین گزینه برای ایران، نسخه صادراتی Su-35SE است؛ مدلی که بر اساس سوخو ۳۵ اس روسیه توسعه یافته و برای مشتریان خارجی عرضه می‌شود. سوخو ۳۵ در واقع نسخه به‌روز شده خانواده سوخو ۲۷ است و در رده‌بندی روسیه، جزء جنگنده‌های نسل ۴++ قرار دارد. این هواپیما به‌طور خاص رادارگریز نیست، اما از نظر قدرت موتور، توان مانور، رادار و قابلیت حمل تسلیحات نسبت به جنگنده‌های قدیمی‌تر نسل چهارم مزایای قابل توجهی دارد.
پرونده خرید این جنگنده‌ها از حدود سال ۲۰۲۱ جدی‌تر شد. در آن زمان خبرهایی مبنی بر تلاش ایران برای خرید ۲۴ فروند سوخو ۳۵ اس ای منتشر شد؛ جنگنده‌هایی که قرار بود ابتدا برای مصر تولید شوند، اما با لغو قرارداد قاهره، امکان انتقال آنها به مشتری دیگری مطرح شد. در مارس ۲۰۲۳، نمایندگی ایران در سازمان ملل خرید سوخو ۳۵ را تأیید کرد، ولی تعداد و زمان تحویل را مشخص نکرد. در ژانویه ۲۰۲۵، سردار علی شادمانی مجدداً خبر از خرید این جنگنده‌ها داد، بدون آنکه جزییات قرارداد را شرح دهد.
با این حال، هنوز سند رسمی و عمومی موجود نیست که نشان دهد نسخه نهایی سفارش ایران دقیقاً چه مشخصاتی دارد. بنابراین، هرچند مدل Su-35SE به‌عنوان گزینه محتمل‌ترین شناخته می‌شود، نمی‌توان به‌طور قطعی گفت که تجهیزات راداری، جنگ الکترونیک و تسلیحات جنگنده‌های ایران دقیقاً مشابه نسخه‌های صادراتی تحویل‌شده به کشورهای دیگر خواهند بود.
مشخصات فنی؛ از سرعت ۲.۲۵ ماخ تا رادار ۳۵۰ کیلومتری
سوخو ۳۵ یک جنگنده چندمنظوره با دو موتور است که به‌منظور مأموریت‌های برتری هوایی، رهگیری و حمله به اهداف زمینی و دریایی طراحی شده است. این هواپیما با طول تقریبی ۲۱.۹ متر و دهانه بال ۱۴.۷ متر، حداکثر وزن برخاستش به حدود ۳۴.۵ تن می‌رسد. دو موتور توربوفن AL-41F1S نیرو محرکه آن را تأمین می‌کنند که هرکدام در حالت پس‌سوز توان ۱۴۵۰۰ کیلوگرم را ارائه می‌دهند.
حداکثر سرعت سوخو ۳۵ در ارتفاع بالا چیزی حدود ۲.۲۵ ماخ است، در حالی که سقف پرواز آن به ۱۸ کیلومتر و برد پروازی با سوخت داخلی به حدود ۳۶۰۰ کیلومتر اعلام شده است. این جنگنده همچنین قادر است تا حدود ۸ تن تسلیحات را بر روی ۱۲ جایگاه حمل کند. یکی از ویژگی‌های برجسته آن، نازل‌های متغیر جهت پیشرانه است که به خلبان این امکان را می‌دهد تا مانورهای پیچیده و حفظ کنترل در شرایط پروازی دشوار را به‌راحتی انجام دهد.
مهم‌ترین بخش سامانه شناسایی سوخو ۳۵، رادار Irbis-E از نوع آرایه فازی غیرفعال یا PESA است. طبق مشخصات ارائه‌شده توسط سازنده، این رادار در شرایط ایده‌آل می‌تواند اهداف بزرگ هوایی را تا فاصله تقریبی ۳۵۰ کیلومتر شناسایی کند، هم‌زمان ۳۰ هدف را رهگیری نماید و با هشت هدف درگیر شود. البته این اعداد حداکثر عملکردی هستند که بسته به اندازه هدف، سطح مقطع راداری، ارتفاع و شرایط محیطی متغیر خواهند بود.
علاوه بر رادار، سوخو ۳۵ به سامانه جست‌وجو و رهگیری حرارتی نیز مجهز است که امکان شناسایی اهداف از طریق تشعشعات حرارتی را فراهم می‌کند. این قابلیت به خلبان اجازه می‌دهد تا در برخی شرایط بدون روشن‌کردن رادار، اهداف را ردیابی کند.
در بخش تسلیحات، این جنگنده می‌تواند موشک‌های کوتاه‌برد R-73 و میان‌برد R-77 و همچنین در برخی پیکربندی‌ها موشک‌های دوربرد R-37M را حمل کند. همچنین برای حمله به اهداف زمینی و دریایی، امکان استفاده از موشک‌ها و بمب‌های هدایت‌شونده نیز وجود دارد. با این حال، هنوز مشخص نیست که سوخو ۳۵های ایران با چه مجموعه‌ای از موشک‌ها و تجهیزات جانبی به کشور تحویل خواهند شد.
ایران چه تعداد سوخو ۳۵ خریداری کرده است؟
تعداد جنگنده‌های سفارش‌داده‌شده همچنان یکی از نامشخص‌ترین جنبه‌های قرارداد ایران و روسیه به شمار می‌آید. در گزارش‌های اولیه، از خرید ۲۴ فروند سوخو ۳۵ سخن به میان آمده بود، اما در اکتبر ۲۰۲۵، انتشار اسنادی مربوط به صنعت دفاعی روسیه، عدد متفاوتی را معرفی کرد. بر اساس این اسناد که در رسانه‌های اوکراینی و سپس سایر رسانه‌ها منتشر شده، ایران با کد مشتری «۳۶۴» برای خرید ۴۸ فروند سوخو ۳۵ معرفی شده و تحویل مرحله‌ای آنها میان سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ برنامه‌ریزی شده است.
این اسناد همچنین به تجهیزات الکترونیکی و سامانه‌های جنگ الکترونیک مرتبط با جنگنده‌ها اشاره داشتند. اما هنوز دولت‌های ایران و روسیه به‌طور رسمی صحت و جزئیات این اسناد را تأیید نکرده‌اند. بنابراین باید عدد ۴۸ فروند را به عنوان یک گزارش خبری معتبر در مورد قرارداد در نظر گرفت، نه رقمی که به‌صورت رسمی از سوی دو دولت اعلام شده باشد.
در ماه‌های اخیر گزارشی نیز مبنی بر تکمیل حدود ۲۰ فروند از جنگنده‌های سفارش‌شده ایران در کارخانه کومسومولسک-نا-آمور روسیه منتشر شده است. با این حال، این گزارش‌ها تأیید مستقل و رسمی ندارند و تا کنون هیچ تصویر یا سند عمومی معتبر که تحویل این تعداد هواپیما به ایران را ثابت کند، منتشر نشده است. همچنین گزارش‌هایی که درباره ورود سوخو ۳۵ به ایران در سال‌های گذشته منتشر شده بودند، هنوز به مدرک موثقی از استقرار عملیاتی این جنگنده‌ها منجر نشده‌اند.