به گزارش خبرنگار مهر، اوضاع بازار سرمایه به دلیل نگرانی‌های فزاینده سیاسی و احتیاط شدید معامله‌گران به چالش‌های جدیدی دچار شده است. با این وجود، تازه‌ترین گزارش‌های عملکرد شرکت‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از بنگاه‌های بورسی در مقایسه با انتظارات، وضعیت سودآوری بهتری دارند. با این حال، واکنش بازار نسبت به این گزارش‌ها نشان می‌دهد که ریسک‌های سیاسی و احتمال درگیری نظامی به طور قابل‌توجهی بر عوامل بنیادی و ارزش‌گذاری سهام تسلط یافته‌اند؛ به‌طوری‌که حتی دستاوردهای مثبت شرکت‌ها نیز نتوانسته از فشار فروش موجود جلوگیری کند.
نوید خاندوزی، کارشناس و فعال بازار سرمایه در همایش کدال‌نما درباره تأثیر فزاینده اخبار سیاسی بر روند معاملات بورس، فراتر رفتن گزارش‌های ماهانه و میان‌دوره‌ای شرکت‌ها از انتظارات و نقش صندوق‌های توسعه و تثبیت بازار سرمایه در کنترل فشار فروش صحبت کرد. او بیان کرد که اگرچه بسیاری از سهام از نظر بنیادی ارزنده هستند، سرمایه‌گذاران باید با توجه به سطح ریسک‌پذیری خود تصمیم‌گیری کنند و تنها در صورت بروز جنگ زیرساختی می‌توان انتظار شرایط پرریسک و نزولی را داشت.
تسلط اخبار سیاسی بر گزارش‌های مثبت شرکت‌ها
خاندوزی ضمن اشاره به واکنش منفی بازار به گزارش‌های فصلی اظهار داشت که تأثیر عوامل بیرونی و به ویژه متغیرهای سیاسی به حدی افزایش یافته که حتی با انتشار حجم زیادی از گزارش‌های مطلوب، بازار واکنش منفی نشان می‌دهد و اخبار سیاسی بر عملکرد شرکت‌ها غلبه می‌کند.
وی ادامه داد: پیش‌بینی نمی‌شد با وجود گزارش‌های نسبتاً خوب شرکت‌ها، بازار به‌این‌شدت به اخبار سیاسی واکنش نشان دهد، اما روند معاملات نشان‌دهنده این است که تأثیر این اخبار با گذشت زمان بیشتر شده و نمی‌توان آن را در تحلیل‌ها نادیده گرفت.
این فعال بازار سرمایه درباره وضعیت خریداران و فروشندگان تأکید کرد که بررسی آمار معاملات نشان می‌دهد حمایت صندوق توسعه و تثبیت بازار سرمایه در شرایط فعلی بسیار حیاتی است و بدون مداخله این صندوق‌ها، پیش‌بینی بازار مثبت دشوار خواهد بود؛ چرا که آن‌ها در جمع‌آوری صفوف فروش و تغییر مسیر معاملات نقش مؤثری دارند.
دوگانگی در تصمیم‌گیری بین ارزندگی سهام و ریسک جنگ
خاندوزی با توضیح وضعیت تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران گفت: با بررسی گزارش‌های منتشرشده در سامانه کدال از منظر بنیادی، برای خرید سهام امیدوار می‌شوم، چرا که در برخی نمادها نسبت قیمت به سود پیش‌بینی‌شده یا همان P/E فوروارد به ناحیه ۳ واحد و در برخی دیگر به حدود ۲.۵ تا ۳.۵ واحد می‌رسد.
شایان ذکر است که نسبت قیمت به سود یا P/E یک معیار معمول در ارزش‌گذاری سهام است که نشان می‌دهد سهم چند برابر سود سالانه شرکت را شامل می‌شود. در نوع فوروارد این نسبت، به‌جای سود تحقق‌یافته گذشته، سود پیش‌بینی‌شده، مبنای محاسبه قرار می‌گیرد.
او افزود: اما از طرفی که اخبار و تحولات سیاسی را دنبال می‌کنم، نگرانی ایجاد می‌شود که ممکن است سرمایه‌گذار با سطح مشخصی از انتظارات بخوابد و صبح روز بعد با وقوع یک رخداد نظامی، وارد فاز جدیدی از عدم قطعیت شود.
این کارشناس بازار سرمایه گفت: این شرایط نوعی تعارض در تصمیم‌گیری ایجاد می‌کند؛ از یک سو، گزارش‌های خوب شرکت‌ها انگیزه خرید را افزایش می‌دهند و از سوی دیگر، احتمال وقوع درگیری نظامی باعث احتیاط بیشتر می‌شود. بنابراین به دنبال اتخاذ تصمیمات معقول و منطقی هستم.
خاندوزی تأکید کرد: در حال حاضر هر سرمایه‌گذار باید با توجه به پروفایل ریسک خود، یعنی میزان تحمل زیان و پذیرش نوسان، تصمیم‌گیری کند و نمی‌توان برای همه فعالان بازار یک رویکرد واحد داشت.
جنگ زیرساختی؛ خط قرمز پیش‌بینی بورس
او درباره تأثیر جنگ بر روند بازار اظهار کرد: تنها در یک حالت می‌توانم بازار را نزولی و به شدت پرریسک ارزیابی کنم و آن هم وقوع جنگ زیرساختی است. اگر درگیری نظامی باشد اما زیرساخت‌ها هدف قرار نگیرند، به نظر من پس از آن بازار می‌تواند مسیر صعودی بگیرد.
این فعال بازار سرمایه خاطرنشان کرد: اهمیت گزارش‌های عملکرد شرکت‌ها و ارزندگی سهام به حدی است که حتی در صورت وقوع جنگ، اگر زیرساخت‌های اقتصادی و تولیدی آسیب نبینند، بازار پس از عبور از شوک نخست می‌تواند به رشد بازگردد.
خاندوزی با اشاره به تاریخ معاملات بورس در زمان وقوع برخی حملات نظامی گفت: در مقاطعی که حملات به مناطق جنوبی کشور یا تهران و کرج صورت می‌گرفت، بازار همچنان به فعالیت خود ادامه می‌داد و حتی در روزهای خاصی شاهد وضعیت مثبت یا معاملات محدود بودیم.
وی تأکید کرد: بنابراین باید بین وقوع یک درگیری نظامی و آسیب به زیرساخت‌ها تمایز قائل شد. اگر جنگ به زیرساخت‌ها سرایت کند، شرایط بازار شدیداً پرریسک خواهد بود، اما صرف وقوع درگیری نظامی به معنای ادامه روند نزولی بورس نیست.
گزارش‌های فراتر از انتظار با وجود کاهش تولید
این کارشناس بازار سرمایه در ادامه انتقاد خود نسبت به زمان انتشار گزارش‌های شرکت‌ها گفت: شرکت‌ها در ارائه گزارش‌ها همانند گذشته تعلل کردند و بسیاری از آن‌ها گزارش‌های خود را در آخرین فرصت منتشر کردند. این تأخیر به بازار آسیب زده، زیرا سرمایه‌گذاران برای ارزیابی وضعیت شرکت‌ها و تصمیم‌گیری نیاز به اطلاعات به‌موقع دارند.
وی افزود: در دو هفته اخیر زمان زیادی برای تحلیل گزارش‌ها صرف شده است. اگرچه برخی از عملکرد شرکت‌ها قابل پیش‌بینی بود، اما بهبود حاشیه سود برخی از آن‌ها حتی فراتر از انتظارات اولیه بود.
خاندوزی با اشاره به عملکرد گزارش‌های ماهانه اعلام کرد: بخش قابل توجهی از این گزارش‌ها فراتر از انتظار من بود. با توجه به فشارهای اقتصادی و محدودیت‌های ناشی از شرایط بیرونی، انتظار داشتم این عوامل تأثیر بیشتری بر عملکرد شرکت‌ها بگذارند، اما در بسیاری از موارد افزایش نرخ فروش محصولات توانسته اثر کاهش تولید را جبران کند.
وی با توضیح تأثیر کاهش تولید و افزایش نرخ فروش بر سودآوری شرکت‌ها گفت: ترکیب بهای تمام‌شده شامل مواد مستقیم مصرفی و هزینه‌های سربار است. زمانی که تولید کاهش یابد، مصرف مواد مستقیم نیز کاهش می‌یابد و بخشی از هزینه‌های تولید تحت تأثیر این کاهش قرار می‌گیرد.
این فعال بازار همچنین گفت: اگر شرکت بتواند با افزایش نرخ فروش سطح درآمد خود را حفظ کند، ترکیب کاهش هزینه‌های تولید و افزایش درآمد می‌تواند به رشد قابل‌توجه حاشیه سود منجر شود. به همین خاطر در صورت‌های مالی میان‌دوره‌ای برخی شرکت‌ها، افزایش قابل‌توجه در حاشیه سود مشاهده می‌شود.
شایان ذکر است که حاشیه سود نشان‌دهنده این است که چه مقدار از درآمد فروش شرکت پس از کسر هزینه‌های تولید و فروش، به‌عنوان سود باقی می‌ماند. افزایش این میزان می‌تواند نشانه‌ای از بهبود توان سودآوری باشد، هرچند برای ارزیابی پایداری آن باید شرایط تولید، نرخ فروش و هزینه‌ها نیز بررسی شود.
خرید سهام ارزنده با احتیاط در شرایط فعلی
خاندوزی در پاسخ به این سؤال که آیا در این شرایط با وجود ریسک‌های سیاسی، در صورت شناسایی سهام ارزنده خرید انجام می‌دهد، گفت: تصمیم‌گیری برای خرید در حال حاضر تا حدی دشوار است، زیرا این روزها برای خودم معیارها و ملاحظاتی را در نظر دارم تا با احتیاط پیش بروم.
وی در پایان خاطرنشان کرد: با این حال، اگر به این نتیجه برسم که یک سهم از نظر نسبت قیمت به سود فعلی و نسبت قیمت به سود پیش‌بینی‌شده در دامنه مناسبی قرار دارد، با پذیرش ریسک برای خرید آن اقدام می‌کنم.