اقباشاوی: نمایش مستقیم دشمن در فیلم همیشه نتیجه‌بخش نیست
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ستاد خبری جشنواره، دانش اقباشاوی نویسنده و کارگردان سینما، ۱۰ آبان در سومین روز از نشست‌های انتقال تجربه نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، درباره کارگردانی صحنه‌های جنگی، میزانسن، خلق تنش، قهرمان‌سازی و اهمیت تحقیق و پژوهش سخن گفت.
اقباشاوی در ابتدای این نشست بیان کرد: فیلم جنگی الزاماً یک شکل و زبان ثابت ندارد و می‌تواند حماسی، کمدی، تراژیک، ملودراماتیک، عرفانی یا حتی ضدجنگ باشد. قبل از طراحی صحنه باید بدانیم قرار است چه احساسی را منتقل کنیم؛ ترس، اضطراب، حماسه، اندوه یا حتی طنز. همین انتخاب لحن و سبک تعیین می‌کند صحنه جنگی را چگونه بسازیم.
این کارگردان با اشاره به تجربه سینمای جنگ گفت: در برخی فیلم‌های حماسی، نمایش مستقیم دشمن می‌تواند نتیجه معکوس ایجاد کند. اگر دشمن بیش از حد قدرتمند و منظم تصویر شود، ممکن است ناخواسته مورد ستایش قرار گیرد و اگر بیش از حد ضعیف و مضحک باشد، اثر به کاریکاتور تبدیل می‌شود. به همین دلیل بسیاری از فیلمسازان شاخص به جای نمایش مستقیم دشمن، تأثیر حضور او را نشان می‌دهند.
اقباشاوی تأکید کرد: هر فیلم جنگی باید متناسب با زمان و مکان خودش طراحی شود. جنگ در کوهستان، دشت، هور، دریا یا تنگه هرمز هرکدام منطق اجرایی متفاوتی دارند و نوع حرکت دوربین، تجهیزات، لباس‌ها و شیوه نبرد باید از دل همان جغرافیا بیرون بیاید.
کارگردان فیلم «اسفند» به قهرمان‌سازی در فیلم اشاره کرد و گفت: قهرمان در یک تعریف ساده کسی است که گره داستان را باز می‌کند. کارگردانی تا حد زیادی حاصل انتخاب‌های صحیح است؛ از انتخاب سوژه و بازیگر گرفته تا انتخاب لنز، زاویه دوربین و نوع حرکت. اگر فیلمساز می‌خواهد درباره یک شهید یا شخصیت واقعی فیلم بسازد، باید ابتدا بسنجد آن فرد از نظر روایی ظرفیت تبدیل شدن به قهرمان یک فیلم سینمایی را دارد یا نه.
اقباشاوی در ادامه به بحث خلق تنش و اضطراب پرداخت و بیان کرد: استفاده از دوربین روی دست می‌تواند یکی از ابزارهای ایجاد هیجان باشد، اما نباید به نسخه ثابت سینمای جنگ تبدیل شود. استفاده افراطی از این شیوه ممکن است باعث از بین رفتن اطلاعات صحنه و جزئیات مهم شود.
این کارگردان در بخش پایانی، تجربه ساخت فیلم «اسفند» را مثال زد و گفت: تحقیقات گسترده درباره عملیات والفجر مقدماتی و منطقه فکه مستقیماً به طراحی دکوپاژ فیلم کمک کرده است. برای این فیلم، علاوه بر مطالعه منابع، تصاویر آرشیوی را دیدم، با بازماندگان عملیات گفتگو کردم و از منطقه فکه نیز بازدید داشتم. همین تحقیقات باعث شد پلان افتتاحیه فیلم شکل بگیرد؛ جایی که نیروها در حال عقب‌نشینی هستند اما علی هاشمی برخلاف جهت آنها به سمت خط مقدم پیش می‌رود.