وعده استقلال در تأمین برق خانوارها چقدر به واقعیت نزدیک است؟
به نقل از ایسنا، اظهارات اخیر وزیر نیرو در ارتباط با رزمایش سراسری قطع برق و ارزیابی مولدهای برق اضطراری نشان‌دهنده ضرورت حرکت به سمت خودکفایی خانوارها در تأمین انرژی الکتریکی و حتی فروش برق اضافی به همسایگان است. این موضوع مجدداً محور بحث درباره توسعه نیروگاه‌های خورشیدی خانگی را به خود اختصاص داده است. این طرح نه تنها به کاهش فشار بر شبکه سراسری برق کمک می‌کند، بلکه فرصت‌های درآمدزایی برای خانواده‌ها نیز فراهم می‌آورد. اما هزینه‌های بالای چندصد میلیون تومانی احداث این نیروگاه‌ها این سؤال را مطرح می‌کند که آیا همه خانوارها امکان مشارکت در چنین طرحی را دارند؟
در همین راستا، وزارت نیرو گام‌هایی برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی پشت‌بامی و بهره‌برداری از ظرفیت مشترکان برق برنامه‌ریزی کرده است. وزیر نیرو با اشاره به نیاز به تأمین برق مورد نیاز ساکنان از طریق تولید پراکنده، بر این نکته تأکید کرده که ساختمان‌ها باید به سمتی حرکت کنند که علاوه بر تأمین برق خود، توانایی عرضه برق اضافی به همسایگان را نیز داشته باشند. این برنامه در حالی دنبال می‌شود که وزارت نیرو برای توسعه ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی تا سال ۱۴۰۶ برنامه‌ریزی کرده و تحقق این هدف را نیازمند استفاده از ظرفیت‌های سرمایه‌گذاران و مشارکت عمومی می‌داند.
طبق آخرین آمار، سو رضا فتاحی - مدیرکل دفتر جذب مشارکت‌های مردمی تجدیدپذیرهای ساتبا، اعلام کرده که ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر فعال در کشور به حدود ۶۲۰۰ مگاوات رسیده که از این میزان، حدود ۵۰۴۳ مگاوات مربوط به نیروگاه‌های خورشیدی متوسط و بزرگ و حدود ۶۱۰ مگاوات به نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی اختصاص یافته است. همچنین بیش از ۶ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی تجدیدپذیر نیز در مرحله احداث قرار دارد.
در این راستا، محسن طرز طلب - معاون وزیر نیرو - اخیراً از برنامه‌ریزی برای احداث ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی خانگی خبر داد. به گفته او، منابع مالی این طرح از ترکیب حداقل ۴۰ درصد آورده سرمایه‌گذار، حداکثر ۵۰ درصد از منابع صندوق توسعه ملی و حداقل ۱۰ درصد مشارکت مشترکان برق تأمین خواهد شد. بر اساس این مدل، سرمایه‌گذار مسئول تأمین تجهیزات، نصب و بهره‌برداری از نیروگاه و فروش برق تولیدی است و بازپرداخت اصل و سود سرمایه‌گذاری نیز از طریق سازوکار پیش‌بینی‌شده در بورس سبز انرژی انجام می‌شود.
هزینه احداث نیروگاه خورشیدی خانگی
با وجود برنامه‌ریزی‌هایی که برای افزایش مشارکت خانوارها در تولید برق خورشیدی شده است، هزینه‌های اولیه مربوط به احداث این نیروگاه‌ها یکی از چالش‌های اصلی پیش روی متقاضیان محسوب می‌شود. زهره اولیا - مدیرکل دفتر بررسی‌های اقتصادی و تأمین منابع مالی ساتبا - اعلام کرده که هزینه احداث یک نیروگاه خورشیدی خانگی ۵ کیلوواتی متصل به شبکه و بدون تجهیزات ذخیره‌ساز و اینورتر هیبریدی، در حال حاضر حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان برآورد می‌شود. این نیروگاه‌ها قابلیت ایجاد خودکفایی اقتصادی و بازگشت سرمایه از طریق فروش برق تولیدی را دارند.
هرچند، میزان درآمد حاصل از فروش برق و مدت زمان بازگشت سرمایه از جمله مسائل مهمی است که می‌تواند در تصمیم‌گیری خانوارها برای ورود به این طرح تأثیرگذار باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که هزینه اولیه چندصد میلیون تومانی ممکن است بار مالی سنگینی برای بسیاری از خانوارها باشد. همچنین، نیروگاه‌های متصل به شبکه که بدون باتری ذخیره‌ساز هستند، به‌صورت مستقیم امکان تأمین برق در زمان قطعی شبکه را ندارند و برای برخورداری از برق ذخیره‌شده نیاز به تجهیزات و سرمایه‌گذاری بیشتر است.
ثبت درخواست برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی پشت بامی
ساتبا با راه‌اندازی سامانه مهرسان، شرایطی را فراهم کرده است تا متقاضیان بتوانند درخواست خود را برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی پشت‌بامی ثبت کنند. این افراد می‌توانند اطلاعات مربوط به خود و مشخصات اشتراک برق محل مدنظر را در این سامانه وارد کنند تا شرایط فنی، فضای قابل استفاده و امکان اتصال نیروگاه به شبکه بررسی گردد. پس از ارزیابی درخواست، متقاضیان قادر خواهند بود از میان پیمانکاران واجد صلاحیت، گزینه مناسب خود را انتخاب کرده و پس از انجام مراحل قانونی و انعقاد قرارداد خرید برق، اقدام به نصب و راه‌اندازی نیروگاه نمایند.
همچنین مسئولان ساتبا اعلام کرده‌اند که برنامه‌ریزی برای استفاده از پلتفرم‌های اینترنتی به منظور ارائه مشاوره، انتخاب ظرفیت مناسب نیروگاه و تسهیل در دریافت تسهیلات نیز در حال اجراست.
تسهیلات برای خورشیدی شدن خانه‌ها کافی است؟
با وجود پیش‌بینی تسهیلات بانکی و مدل‌های مختلف تأمین مالی، هزینه اولیه برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی هنوز یکی از مهم‌ترین موانع فراروی مشارکت گسترده خانوارها به شمار می‌رود. هزینه یک نیروگاه ۵ کیلوواتی که به حدود ۴۰۰ میلیون تومان می‌رسد، این سؤال را مطرح می‌کند که چه تعدادی از خانوارها می‌توانند منابع اولیه و تسهیلات را تأمین کنند؟
علاوه بر این، همه خانوارها شرایط یکسانی برای نصب پنل‌های خورشیدی ندارند. ساکنان آپارتمان‌ها، ساختمان‌های با پشت‌بام مشترک و خانوارهایی که فضای کافی برای نصب تجهیزات ندارند، با محدودیت‌های بیشتری روبرو خواهند بود. لذا، اگر قرار است پشت‌بام‌های خانگی بخشی از ظرفیت تولید برق کشور را تشکیل دهد، صرف فراهم آوردن بستر ثبت‌نام و ارائه تسهیلات نمی‌تواند به‌تنهایی مشارکت گسترده مردم را تضمین کند. وزارت نیرو باید علاوه بر تسهیل فرآیند صدور مجوز و تأمین مالی، اقداماتی برای کاهش هزینه‌های اولیه خانوارها، تسهیل دسترسی به تجهیزات و حمایت از مشترکان با توان مالی محدود اتخاذ کند. در نهایت، تحقق ایده استقلال نسبی خانوارها در تأمین برق، زمانی ممکن خواهد بود که هزینه مشارکت نیز با قابلیت‌های مالی خانواده‌ها تناسب داشته باشد.
انتهای پیام