صالحی: معیشت آبرومندانه حق معلمان است
به گزارش خبرنگار مهر، علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی، پیش از ظهر دوشنبه در آیین تکریم مفاخر تعلیم‌وتربیت ایران با گرامیداشت یاد امام راحل، امام شهید و شهدای دو جنگ تحمیلی اخیر با اشاره به جایگاه آموزش در تمدن بشری گفت: سخن گفتن از تعلیم‌وتربیت، سخن گفتن از گوهر آفرینش انسان و سرنوشت تمدن‌هاست و این امر فقط انتقال دانستنی‌ها نیست، بلکه دمیدن روح آگاهی و شکوفا کردن فطرت است.
صالحی با بیان اینکه اقتصاد، صنعت، سیاست و امنیت همگی شاخه‌اند و ریشه، انسانی است که تربیت می‌شود، گفت: اگر این بنیاد محکم باشد می‌توان بر آن هر بنایی ساخت و اگر سست باشد، هرچه بالاتر برویم لرزش آن بیشتر می‌شود.
او با استناد به آیه‌ای از قرآن کریم تأکید کرد: اسلام نه آموزش بی‌اخلاق را می‌پذیرد و نه اخلاق تهی از دانش را و تزکیه و تعلیم را در کنار هم می‌داند.
ریشه‌های تاریخی؛ از هخامنشیان تا امیرکبیر
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به سابقه تاریخی توجه به تعلیم‌وتربیت در ایران گفت: به روایت هرودوت، پسران ایرانی عصر هخامنشی از ۵ تا ۲۰ سالگی سه چیز می‌آموختند: سوارکاری، تیراندازی و راستگویی.
به گفته او، این نشان می‌دهد تربیت اخلاقی از همان آغاز در ایران جدی گرفته می‌شد.
صالحی افزود: مراکزی مانند جندی‌شاپور تنها محل انباشت دانش نبودند، بلکه جایگاه تلاقی تمدن‌ها، گفت‌وگوی ادیان و آموزش اخلاق، به‌ویژه اخلاق پزشکی بودند.
وی با اشاره به تأسیس نظامیه بغداد به‌دست خواجه نظام‌الملک و نام‌هایی چون ابن‌سینا، فارابی، خوارزمی، بیرونی، خواجه‌نصیر و غزالی، تصریح کرد: کتاب‌هایی مانند قابوس‌نامه، اخلاق ناصری و گلستان سعدی در حقیقت کتاب‌های تربیتی هستند.
او از امیرکبیر به‌عنوان بنیان‌گذار دارالفنون، نخستین مدرسه عالی به سبک نو، و از میرزا حسن رشدیه که برای تثبیت مدرسه نوین در ایران تهدید و تکفیر را به جان خرید، یاد کرد.
الگوهای تعلیم‌وتربیت معاصر
صالحی در ادامه از جبار باغچه‌بان که برای کودکان ناشنوا مدرسه ساخت، روش آموزش ابداع کرد و کتاب نوشت، محمد بهمن‌بیگی که با «مدرسه در چادر» آموزش را برای عشایر ممکن کرد، توران میرهادی، پیشگام آموزش پیش‌دبستانی و ادبیات کودک، شهید مرتضی مطهری و شهید رجایی یاد کرد. وی همچنین از هزاران معلم گمنام، از جمله معلم روستایی که پیاده به مدرسه می‌رفت و از حقوق اندک خود برای دانش‌آموزان دفتر می‌خرید، نام برد.
او با تأکید بر اینکه شناساندن این الگوها به نسل جوان وظیفه جامعه است، گفت: الگو بی‌واسطه‌ترین راه تربیت است و جوان امروز بیش از آنکه نصیحت بشنود، می‌خواهد کسی را ببیند که سخنش را زندگی کرده باشد.
به گفته وی، رسانه‌ها، دانشگاه‌ها، مدرسه‌ها و انجمن‌هایی چون انجمن تکریم مفاخر باید زندگی این بزرگان را به زبانی ساده و جذاب به مردم برسانند.
یاد شهدای عرصه علم و آموزش
صالحی از شهید دکتر سید کمال خرازی به‌عنوان بنیان‌گذار علوم شناختی در ایران و از پیشگامان آموزش دیجیتال یاد کرد و گفت: آرزوی او برخورداری کشور از یک نظام کیفی، مستحکم و فراگیر در آموزش و پرورش بود.
او همچنین شهید دکتر علی لاریجانی را دوست و برادر خود و دانشمندی خواند که از فلسفه و ریاضی آمد و در شورای عالی انقلاب فرهنگی، رسانه، مجلس و امنیت ملی خدمت کرد و به آموزه شهید مطهری درباره پرورش انسان متوازن وفادار ماند.
وی یاد دو پیشکسوت درگذشته آموزش و پرورش، دکتر صدری و مهندس علاقمندان را نیز گرامی داشت.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با بیان اینکه دولتی که بخواهد آموزش را نیرومند کند باید در آن سرمایه‌گذاری کند، حتی اگر سود سریع دیده نشود، گفت: رئیس جمهور به نقش ریشه‌ای آموزش و پرورش باور دارد و با وجود همه گرفتاری‌ها و فشارها، همراهی دولت را از این نهاد دریغ نکرده است.
وی افزود: توجه ویژه رئیس‌جمهور به مدرسه، معلم و کلاس درس به همه دستگاه‌ها نشان می‌دهد اولویت کجاست. کودکی که در کلاسی روشن و مطبوع و با میز و نیمکت سالم، کتابخانه و آزمایشگاه درس می‌خواند، بی‌آنکه کسی به او بگوید می‌فهمد کشورش به او اهمیت می‌دهد.
صالحی ابراز امیدواری کرد، این مسیر ادامه یابد و به مناطق محروم، از جمله مدرسه‌های عشایری، بیشتر رسیدگی شود.
دو بال دین و دانش و ضرورت اصلاح تربیت معلم
صالحی با اشاره به گام دوم انقلاب اسلامی و عصر فناوری‌های نو و چالش‌های پیچیده جهانی گفت: نظام تعلیم‌وتربیت اگر می‌خواهد نسلی متعهد، خلاق، وطن‌دوست و پرسشگر بپروراند، باید آن را با دو بال معنویت و دین و دانش و خرد تجهیز کند.
به گفته او، ورود به دین باید از دریچه محبت باشد تا انسان داوطلبانه و علاقه‌مندانه به سمت مناسک کشیده شود.
وی تأکید کرد: در تربیت معلم باید هم صلاحیت علمی و هم سلامت اخلاقی را مدنظر قرار داد و در ارزشیابی‌ها نباید تنها حافظه سنجیده شود، بلکه پرسشگری و مسئولیت‌پذیری نیز باید ارزیابی شود. او گفت: صرف مدرک کافی نیست.
معیشت معلمان؛ «خسته نباشید» کافی نیست
صالحی با قدردانی از معلمان، مدیران و کارکنان آموزش و پرورش و استناد به روایتی از پیامبر اکرم (ص) درباره سپاس مخلوق گفت: سپاس از آموزگار فقط یک ادب اجتماعی نیست، بلکه بخشی از شکر خداوند است.
وی افزود: معلم شاید در جامعه به اندازه شأنش پاداش نگیرد، اما در دل صدها شاگرد جای دارد؛ با این حال وظیفه ما این است که تنها به اظهار «خسته نباشید» بسنده نکنیم و تأمین معیشت آبرومندانه معلم نیز بخشی از تقدیر او باشد.
او در پایان با اشاره به نقل از رهبر شهید در دیدار ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۴ با معلمان و فرهنگیان استان کرمان که منزلت معلمی را تأثیرگذاری در روند تاریخی و مرزبندی فرهنگی یک ملت دانسته بود، ماموریت امروز را چنین برشمرد: آموزش را پایه رشد کشور بدانیم، به ریشه‌ها بازگردیم، مدرسه‌ها را مجهز کنیم، معلم را عزیز بداریم، الگوها را به نسل جوان بشناسانیم، یاد شهیدانی چون خرازی و لاریجانی را زنده نگه داریم و از دولت بخواهیم راه خود را با اراده استوار ادامه دهد.
وی گفت: اگر ریشه را آب بدهیم، درخت خودش شاخه می‌دهد و آب این ریشه، معلم است.