به نقل از خبرنگار مهر، فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی کشورمان، در جلسه علنی مورخ سه‌شنبه ۱۲ آبان مجلس شورای اسلامی و در حین بررسی گزارش کمیسیون عمران در زمینه ارزیابی عملکرد گذرگاه‌های مرزی و ترانزیت زمینی با محوریت تسهیل تردد ناوگان حمل‌ونقل بار، روز ملی مبارزه با استکبار جهانی و یاد شهدای دانش‌آموز را گرامی داشت و گفت: با توجه به رویدادهای اخیر در بنادر جنوبی و چالش‌های ناشی از محاصره که محدودیت‌هایی در مسیرهای تجارت خارجی کشور ایجاد کرده است، تدابیر لازم برای تغییر مسیرهای تجاری برنامه‌ریزی شده تا به رغم این مشکلات، جریان انتقال کالا متوقف نماند.
وی همچنین از تلاش‌های رئیس و اعضای کمیسیون عمران مجلس سپاسگزاری کرد و افزود: با همت میدانی و بازدیدهای مستمر اعضای این کمیسیون، کارشناسان و مدیران وزارت راه و شهرسازی، گمرک جمهوری اسلامی ایران، سازمان برنامه و بودجه، نهادهای نظارتی و امنیتی و همچنین مشارکت بخش خصوصی، وضعیت پایانه‌های کلیدی مرزی نظیر بازرگان، دوغارون، ریندان، باشماق، سرخس، نوردوز، رازی، تمرچین و بنادر شمالی به‌طور مستمر مورد پایش و بررسی قرار گرفت.
تشکیل ستاد گذر برای رفع موانع پایانه‌های مرزی
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به اینکه مشکلات پایانه‌های مرزی پدیده‌ای جدید نیست، بیان کرد: با توجه به سابقه طولانی این چالش‌ها، در بند «الف» ماده ۵۷ قانون برنامه هفتم پیشرفت، تشکیل ستاد گذر با رویکردی آینده‌نگرانه و به منظور رسیدگی به مسائل مرزی پیش‌بینی گردیده است.
صادق همچنین فقدان مدیریت یکپارچه را یکی از موانع اساسی در پایانه‌های مرزی دانست و اظهار داشت: این موضوع در حیطه تشکیل ستاد گذر به دقت مورد توجه قرار خواهد گرفت. به‌علاوه، اصلاح فرآیندها، توسعه و ارتقای زیرساخت‌ها و تقویت دیپلماسی حمل‌ونقل به عنوان سه محور اصلی برای بهبود وضعیت مرزی در دستور کار قرار دارد.
رشد ۷۶ درصدی واردات از مرزهای دریایی شمال
او در ادامه به تحلیل وضعیت تجارت خارجی کشور در شش‌ماهه نخست سال پرداخت و گفت: با وجود محدودیت‌های فراهم‌شده در بنادر جنوبی که بیش از ۸۵ درصد ورود و خروج کالا از این بنادر بوده است، میزان واردات از مرزهای دریایی شمال کشور در نیمه نخست سال ۷۶ درصد افزایش یافته است.
وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: در همین مدت، واردات از مرزهای جاده‌ای نیز شاهد رشد ۴۱ درصدی بود و مبادی ریلی کشور نیز افزایش معناداری در واردات را ثبت کردند.
به گفته وی، در بخش صادرات نیز آمارها نشان‌دهنده افزایش ۱۰ درصدی صادرات از بنادر شمالی، ۹ درصدی از مرزهای جاده‌ای و ۵۳ درصدی از خطوط ریلی است.
صادق تأکید کرد که هنوز ظرفیت بنادر جنوبی به‌طور کامل از سمت سایر مسیرهای جایگزین پر نشده و گفت: با توجه به سهم بالای بیش از ۸۵ درصدی بنادر جنوبی در روند ورود و خروج کالا، تحقق جایگزینی کامل نیاز به فرصت بیشتر و توسعه زیرساخت‌های ضروری دارد؛ باوجود این، آمارها نشان می‌دهد کشور از توانایی کافی برای تغییر مسیرهای تجاری و حفظ جریان تامین و انتقال کالا برخوردار است.
محدودیت پذیرش کامیون‌های ایرانی در کشورهای همسایه
وزیر راه و شهرسازی در ادامه به تشریح مشکلات عمده شناسایی شده در پایانه‌های مرزی پرداخت و گفت: بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد بخشی از این مشکلات ناشی از محدودیت‌های وضع‌شده در سوی دیگر مرزها است.
وی تصریح کرد که گمرک جمهوری اسلامی ایران با ارائه خدمات شبانه‌روزی به مدت سال‌ها در بسیاری از پایانه‌های مرزی فعالیت کرده است، اما در طرف مقابل با محدودیت‌هایی در پذیرش ناوگان حمل‌ونقل ایرانی روبه‌رو هستیم.
صادق با ذکر این نکته که پذیرش کامیون‌ها در مرزهای شمالی، غربی و جنوبی با چالش‌هایی همراه است، بیان کرد: با وجود فعالیت گسترده پایانه‌های جاده‌ای و ریلی کشور، محدودیت‌های موجود موجب ایجاد صف‌های طولانی در مرزها گردیده است.
او همچنین از پیگیری‌های مستمر وزارت امور خارجه برای رفع این موانع خبر داد و گفت: بخش عمده‌ای از صف‌های ایجادشده در مرزها ناشی از محدودیت پذیرش کامیون‌ها و سهمیه‌بندی‌هایی است که از سوی کشورهای همسایه اعمال می‌شود.
برگزاری پنج جلسه ستاد گذر و ۱۰ نشست برای روان‌سازی مرزها
وزیر راه و شهرسازی اضافه کرد که مشکلات داخلی پایانه‌ها، تداخل فرآیندهای اجرایی و عدم هماهنگی در ساختار مدیریت و حکمرانی مرزی از دیگر چالش‌های این حوزه به شمار می‌رود.
وی خاطرنشان کرد: به منظور ساماندهی وضعیت پایانه‌های مرزی و کاهش موانع، جلسات ستاد گذر به‌طور مداوم برگزار شده است؛ به‌طوری‌که تا به امروز پنج جلسه این ستاد با حضور محمدرضا عارف و همچنین ۱۰ جلسه کمیته روان‌سازی مرزها برگزار گردیده است.
وزیر راه و شهرسازی در ادامه اقدامات انجام شده برای کاهش زمان توقف ناوگان حمل‌ونقل در مرزها را مورد اشاره قرار داد و تصریح کرد: یکی از مصوبات کلیدی اتخاذشده در مهرماه، تصویب و ابلاغ مصوبه مرتبط با تسهیل فرآیندهای گمرکی بود. این پیشنهاد توسط گمرک و وزارت امور اقتصادی و دارایی در ستاد گذر مطرح گردید و پس از بررسی‌های فنی، به تأسیس رسید.
وی همچنین افزود: با وجود زمان کم سپری‌شده از ابلاغ این مصوبه، آثار مثبت آن در کاهش معطلی و توقف ناوگان در مرزها به وضوح قابل مشاهده است. همچنین، جزئیات و ابعاد اجرایی این مصوبه توسط مسئولان گمرک منتشر خواهد شد.
صادق به مصوبات جلسه هفته پیش ستاد گذر اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که ایجاد داشبورد مدیریتی برای پایانه‌ها، بازارچه‌ها و مناطق آزاد به‌عنوان یکی دیگر از اقدامات مهم این ستاد معرفی شده است و گفت: هدف از این طرح، ثبت و تجمیع اطلاعات مربوط به تردد و عبور و مرور در یک بستر یکپارچه است تا زمینه‌ای مناسب برای مدیریت و حکمرانی مبتنی بر داده‌ها فراهم گردد. در این راستا، مجوز لازم برای اجرای این طرح از سوی ستاد گذر دریافت شده است.
او در ادامه به تصویب طرح نوبت‌دهی کامیون‌داران اشاره کرد و ضمن قدردانی از کوشش‌های رانندگان ناوگان حمل‌ونقل داخلی و ترانزیتی، اظهار داشت: به منظور جلوگیری از توقف و انتظار طولانی کامیون‌ها در داخل پایانه‌ها و در پشت مرزها، مقرر شده است که با بهره‌گیری از پیامک و راه‌اندازی سیستم نوبت‌دهی، زمان حرکت و مراجعه ناوگان به پایانه‌های مرزی مدیریت و ساماندهی شود.
به گفته وزیر راه و شهرسازی، با اجرای این سازوکار، کامیون‌داران قادر خواهند بود به‌جای انتظار طولانی‌مدت در مرز، در زمان مشخص‌شده برای انجام فرآیندهای عبور و خروج مراجعه نمایند.