«آن سوی آوار» و بیانیه‌ای انسانی؛ هنر بزرگترین سلاح ماست

بر اساس گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی گروه سینمایی «هنروتجربه»، نشست نقد و بررسی فیلم سینمایی «آن سوی آوار»، به کارگردانی محسن منشی زاده و نویسندگی و تهیه‌کنندگی محمدحسین عابد، در شامگاه دوشنبه ۱۱ آبان با حضور سازندگان اثر، تماشاگران، جمعی از کارشناسان رسانه و ناصر سهرابی به عنوان منتقد مهمان در پردیس سینمایی چارسو برگزار گردید.

محمدحسین عابد با آغاز برنامه درباره فرآیند خلق این اثر گفت: این فیلم در پی وقوع یک جنگ غیرعادلانه شروع شد و تجربیات به دست آمده از آن موجب شد تا واقعیت جنگ را از طریق سینما روایت کنم. به این نتیجه رسیدم که هنر یکی از بزرگ‌ترین سلاح‌های ماست و می‌توانیم با بهره‌گیری از حداقل امکانات، از این وسیله برای بیان وقایع تلخ استفاده کنیم.

او ادامه داد: در چنین فضای ذهنی، شخصیت محمدحسین به وجود آمد؛ یک دانشمند هسته‌ای که در پی تولید یک رادیودارو است و تمامی تلاشش را برای رسیدن به این هدف صرف می‌کند، اما با مخالفت‌های قدرت‌های بزرگ جهانی مواجه می‌شود. بر همین اساس، داستان فیلم را با الهام از شرایط واقعی طراحی کردم.

این تهیه‌کننده اذعان داشت: ما در حین تولید با چالش‌های متعددی روبرو بودیم. متأسفانه هیچ نهاد یا ارگانی حمایت مالی از پروژه نداشت و فیلم به صورت کاملاً شخصی تولید شد. تمام هزینه‌ها توسط خودمان تأمین شد و کارگردان، بازیگران و سایر عوامل با انگیزه و علاقه شخصی در این پروژه همکاری کردند.

او افزود: از چالش‌های جدی دیگر ما، محدودیت‌های زمانی و شرایط ویژه فیلمبرداری در دوران جنگ بود. در آن زمان هر لحظه امکان حمله و اصابت موشک وجود داشت. بنابراین قبل از شروع کار، درباره تمامی جوانب با همکاران صحبت کردیم که اگر برای اطرافیان یا محل فیلمبرداری مشکلی پیش آمد، باید در کنار هم باقی بمانیم و از پروژه دست نکشیم. خوشبختانه با یاری خدا موفق به پایان رساندن پروژه شدیم.

عابد در خصوص انتخاب بازیگران فیلم توضیح داد: گزینه‌های متعدد برای بازیگران داشتیم و با برخی از آن‌ها تماس گرفتیم. زمانی که شرح می‌دادیم که قصد داریم فیلمی درباره جنگ بسازیم، با نوعی مقاومت از سوی آنها مواجه می‌شدیم. برخی بازیگران به محض شنیدن موضوع، اعلام می‌کردند که در حال حاضر مشغولیت دارند و نمی‌توانند همکاری کنند. با تعدادی از بازیگران در ارتباط بودیم اما در مواردی فقط با مطرح شدن موضوع جنگ، تمایلی به همکاری نشان نمی‌دادند.

محسن منشی زاده، کارگردان اثر، درباره چگونگی آغاز فرآیند ساخت فیلم توضیح داد: در ابتدا آقای عابد از من دعوت کردند و داستان را به من دادند تا مطالعه کنم. عنوان اولیه داستان «رستگاری در رمضان» بود. ایشان داستان را با سرعت بالایی نوشته بودند و اعلام کردند که قصد دارند این اثر را به تولید برسانند. من نیز پس از خواندن داستان، جذب آن شدم. اعتقاد داشتم که همچنان که مردم در میدان فعالیت دارند، ما نیز باید سهم خود را در این شرایط ایفا کنیم و از آنجایی که ما در حوزه فرهنگ فعالیت می‌کنیم، وارد این پروژه شدیم و نگارش فیلمنامه را آغاز کردیم.

او ادامه داد: متأسفانه در زمان تولید، هیچ‌یک از نهادهایی که قبلاً وعده همکاری داده بودند، عملاً با ما همراهی نکردند. به عقیده من، تنها گروهی که واقعاً در کنار ما ماند، گروه «هنروتجربه» بود که زحمات زیادی را برای پیشبرد این پروژه به دوش کشید.

این کارگردان در مورد انتقادهایی که فیلم را دستخوش شعارزدگی می‌دانند، گفت: زمانی که به سراغ ساخت آثاری با چنین موضوعاتی می‌رویم، باید بپذیریم که بیان برخی مفاهیم به طور صریح، جزئی از رسالت اثر است. قرار نیست از بیان نظرات پرهیز کنیم؛ ما می‌خواهیم پیام خود را منتقل کنیم و به مخاطب نشان دهیم که دشمن آنچه را که در تبلیغات خود معرفی می‌کند، نیست. هدف دشمن نابود کردن همه چیز از ما و وابسته کردن کشور به خود است. من سعی کردم این مفهوم را در فیلم به تصویر بکشم و تأکید کنم که دشمن به دنبال وابسته کردن ماست. در واقع، فیلم ما یک بیانیه انسانی بود.

ناصر سهرابی با شروع نقد خود به سینمای استراتژیک اشاره کرد و بیان داشت: این فیلم دو موضوع مهم را به هم پیوند می‌زند؛ اول، جنگ و تهدید جان انسان‌ها و دوم، ترور دانشمندان هسته‌ای. در تاریخ سینما مفهومی به نام «سینمای استراتژیک» شکل گرفته است، و به اعتقاد من، اثر آقای منشی زاده و آقای عابد نیز جزو این نوع سینما قرار می‌گیرد؛ سینمایی که تلاش می‌کند با وجود تمامی مفاهیم و شعارهایی که در پس‌زمینه دارد، با مخاطب ارتباط برقرار کند و پیام اصلی فیلم را به او منتقل سازد.