رئیس کمیسیون عمران مجلس: ضرورت حکمرانی واحد در پایانه‌های مرزی
طبق گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، محمدرضا رضائی کوچی در جلسه علنی روز سه‌شنبه (۱۲ آبان ماه) مجلس شورای اسلامی و در حین بررسی گزارش کمیسیون عمران در مورد سنجش عملکرد نهادهای مسئول در حوزه گذرگاه‌های مرزی و ترانزیتی با تمرکز بر تسهیل حرکت ناوگان حمل و نقل بار، بیان کرد: در حال حاضر باید هرچه سریع‌تر فرآیند ترخیص کالا از بنادر و پایانه‌های مرزی کشور صورت گیرد یا اقدام به صادرات آن‌ها انجام شود.
وی با اشاره به ماده ۵۷ برنامه هفتم توسعه که در آن ستاد ملی ترانزیت یا گذر تعریف شده است، تصریح کرد: رئیس‌جمهور مسئولیت ریاست ستاد گذر را بر عهده دارد و وزیر راه و شهرسازی دبیر این ستاد است تا سیاست‌های کلان کشور در زمینه حمل‌ونقل داخلی و بین‌المللی از طریق این ستاد طراحی و برنامه‌ریزی گردد.
رئیس کمیسیون عمران مجلس با تأکید بر اینکه تنها موقعیت جغرافیایی منحصر به‌فرد کشور نمی‌تواند مزیت ترانزیتی ایران به حساب آید، عنوان کرد: عوامل دیگری نیز مانند زمان انتقال کالا، هزینه‌های جابه‌جایی، امنیت محموله، کیفیت خدمات، ثبات قوانین و مدیریت مؤثر باید به‌عنوان مزیت‌های مکمل در کنار این موقعیت لحاظ شوند.
وی ادامه داد: تمام این عوامل دارای مسئولان و متولی مشخصی هستند و در برنامه هفتم توسعه به ارزیابی عملکرد نهادها و متولیان مرتبط با این موارد خواهیم پرداخت.
رضایی کوچی به رقابت شدید کشورها در عرصه ترانزیت بین‌المللی اشاره کرد و تأکید نمود: در صورتی که سرمایه‌گذاری مناسبی صورت نگیرد، مقررات زائد حذف نشوند و قانون‌گذاری مطلوبی انجام نشود، رقبای ما به‌راحتی می‌توانند جایگاه ایران را تسخیر کنند.
لزوم ایجاد سازوکاری برای جداسازی نوبت‌دهی کامیون‌ها از کارت بازرگانی
رضائی‌کوچی با اشاره به قوانینی که باعث انباشت کامیون‌ها در پایانه‌های مرزی شده است، بیان کرد: یکی از چالش‌ها و نقاط ضعف موجود در پایانه‌ها، وابستگی نوبت‌دهی کامیون‌ها به کارت بازرگانی است. از طرفی، کارت‌های بازرگانی اجاره‌ای نیز در دسترس هستند.
وی افزود: در محل صادرات کالا، قیمت متفاوتی وجود دارد و در مبدأ نیز هزینه دیگری تعیین می‌شود؛ در نتیجه صاحب بار تمایل دارد کالا را از مبدأ به پایانه مرزی منتقل کند و در آنجا برای خرید کارت بازرگانی اجاره‌ای اقدام کند و پس از آن در نوبت خروج از کشور قرار گیرد.
رئیس کمیسیون عمران مجلس وابستگی نوبت‌دهی کامیون‌ها به کارت بازرگانی را نادرست خواند و از رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای درخواست کرد تا این موضوع را ساماندهی کند.
ضرورت حذف مقررات زائد در کشور
وی با تأکید بر الزامات حذف مقررات مازاد از سوی هیئت مقررات‌زدایی بیان داشت: در دوران جنگ، زمانی که این مقررات کنار گذاشته شدند، وزارت راه و شهرسازی توانست با وجود تهدیدات و بمباران‌ها، حداقل دو برابر وضعیت عادی کالاها را از بنادر به مقاصد مختلف ترخیص کند. دلیل این موفقیت، حذف این مقررات زائد بود، اما اکنون همان قوانین به مانع جدی برای فعالیت‌های دستگاه‌های اجرایی تبدیل شده‌اند.
وی همچنین افزود: صدها کمیته و شورا در نهادهای اجرایی فعالیت دارند که بخش زیادی از زمان مسئولان کشور را مصرف می‌کنند، در حالی که بیشتر آن‌ها به اندازه کافی کارآمد نیستند. بنابراین، این مقررات و شوراهای غیرضروری باید حذف شوند.
ضرورت ایجاد حکمرانی واحد در پایانه‌های مرزی
رضائی‌کوچی یکی دیگر از چالش‌های موجود در پایانه‌های مرزی را تعدد نهادهای مسئول و عدم وجود مدیریت یکپارچه عنوان کرد و اظهار داشت: اداره پایانه‌ها تحت انجام وظایف متعدد نهادهای مختلف قرار دارد و در برخی مواقع، مأموریت‌ها و وظایف آن‌ها با یکدیگر در تضاد قرار می‌گیرد.
وی بر ضرورت وجود یک فرماندهی واحد و حکمرانی منسجم در پایانه‌های مرزی تأکید کرد و افزود: ستاد ملی ترانزیت باید قوانین لازم را تدوین کند و تصمیم‌گیری‌ها باید بر اساس مصوبات این ستاد صورت گیرد.
رضایی ادامه داد: تصمیم‌ها و مصوبات ستاد ملی باید مبنای عمل برای نهادهای اجرایی باشد و مرجعیت ستاد ترانزیت برای تمامی نهادهای مستقر در پایانه‌های مرزی باید به‌وضوح روشن شود.
رئیس کمیسیون عمران مجلس با تأکید بر این که یک نهاد باید به‌عنوان متولی اصلی مدیریت پایانه‌های مرزی مشخص شود، پیشنهاد کرد که وزارت راه و شهرسازی، به‌ویژه وزیر آن به عنوان دبیر ستاد ملی ترانزیت یا وزارت کشور به‌عنوان نهاد اصلی این مسئولیت را بر عهده بگیرد.
وی با تأکید بر لزوم ارتقای کیفیت تجهیزات و امکانات موجود در فرآیند صادرات کالا اظهار داشت: برخی از تجهیزاتی که در عرضه کالا به خارج از کشور استفاده می‌شوند، واقعاً کیفیت مطلوبی ندارند.
رضایی کوچی ادامه داد: برای صادرات کالا، اگر کشور مقصد به دلیل کیفیت پایین از پذیرش کالا امتناع کند، کالا و کامیون در آن کشور باید متوقف شوند تا فرآیندهای لازم دوباره انجام گردد که این امر به تشکیل صف‌های طولانی جدید منجر می‌شود.
رئیس کمیسیون عمران مجلس با تأکید بر ضرورت گسترش مسیرهای ترانزیتی کشور، اظهار داشت: تا کنون حدود ۸۰ درصد بارها از نقاط جنوبی کشور منتقل می‌شد در حالی که ایران کشوری وسیع با مرزهای زمینی و دسترسی به دریای خزر است که باید در این زمینه سرمایه‌گذاری بیشتری صورت گیرد.
وی در ادامه به اهمیت برخی از مسیرهای ریلی و ترانزیتی کشور اشاره کرد و گفت: راه‌آهن تبریز به مرز یکی از مسیرهای کلیدی و استراتژیک کشور است که نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتری دارد. همچنین باید اتصال چشم‌ثریا به محورهای مرند و شمال غرب کشور نیز در دستور کار قرار گیرد.
رضائی‌کوچی با تأکید بر ضرورت بهره‌برداری بیشتر از ظرفیت بخش خصوصی اظهار داشت: برای توسعه پایانه‌ها، پارکینگ‌ها، تجهیزات و خدمات لجستیکی، دولت در بسیاری از موارد از لحاظ مالی قادر به تأمین منابع نیست؛ بنابراین باید اجازه داده شود بخش خصوصی در پایانه‌های کشور سرمایه‌گذاری کند و ظرفیت لازمی برای صادرات و حمل و نقل فراهم کند.
وی همچنین بر نقش وزارت امور خارجه در گسترش تجارت خارجی تأکید کرد و خاطرنشان کرد: دیپلمات‌ها و رایزنان سیاسی ما باید با مسائل اقتصادی آشنا باشند و قادر باشند در مورد ظرفیت‌های اقتصادی و کالاهای کشور با طرف‌های دیگر گفتگو کنند و فرصت‌های صادراتی به وجود بیاورند.