ایران به منظور به کنترل درآوردن تنگه هرمز به استفاده از روش‌های جنگ چریکی روی آورده است

وال استریت ژورنال گزارش داد: ایران برای سرکوب کردن مجدد انتقال نفت از خلیج فارس و افزایش فشار بر دولت ترامپ، به شیوه‌های جنگ غیرمتعارف متوسل شده است.

 

طبق اطلاعاتی که «انتخاب» منتشر کرد، ایران برای جلوگیری از صادرات نفتی از تنگه هرمز، از تمامی امکانات نظامی خود بهره می‌برد و با استفاده از فنون جنگ چریکی تلاش می‌کند تا پوزیشن دولت را که به‌سرعت در این بحران تضعیف می‌شود، تقویت کند و در مذاکرات بن‌بست‌رسیده فشار بیشتری بر دولت ترامپ بیاورد.

 

مقامات منطقه‌ای، شرکت‌های امنیتی و تحلیلگران اشاره کرده‌اند که تهران در هفته‌های اخیر با به کارگیری پهپادهای زیرآبی حامل بمب‌ها، شلیک نارنجک‌های ضدزره و اعزام نیروهایی برای نصب مین‌های مغناطیسی به بدنه کشتی‌ها، یک کارزار نامتقارن راه‌اندازی کرده است. این حملات کشتی‌هایی را هدف قرار می‌دهند که نفت را از خلیج فارس برای انتقال به نفتکش‌های مستقر در منطقه جابه‌جا می‌کنند.

 

ارتش ایالات متحده تقریباً به‌صورت روزانه عملیات‌هایی را برای تسهیل خروج کشتی‌ها و بارهای نفتی از تنگه هرمز انجام می‌دهد و همزمان محاصره دریایی ایران را ادامه می‌دهد. این برنامه پرهزینه، علی‌رغم هزینه‌های سنگین، اخیراً جریان انتقال نفت را به سطوح پیش از جنگ بازگردانده است.

 

تلاش جمهوری اسلامی برای مختل کردن این مسیر نفتی، به یک جنگ پنهان در دل درگیری بزرگ‌تری میان آمریکا و ایران تبدیل شده است؛ جنگی که با واکنش نظامی ایالات متحده، تأثیر مستقیمی بر قیمت جهانی انرژی دارد.

 

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران برای اظهار نظر در این زمینه پاسخی نداد.

 

در روز دوشنبه، آمریکا به‌عنوان بخشی از سلسله‌ای از حملات محدود و اعلام‌نشده در آبراه هرمز، جزیره قشم ایران را هدف قرار داد. به گفته وال‌استریت ژورنال، هدف این اقدامات جلوگیری از حملات ایران به دارایی‌های آمریکایی و کشتی‌های عبوری بود.

 

نفت خام شاخص برنت روز سه‌شنبه حدود ۱۰۲ دلار در هر بشکه معامله شد و میانگین قیمت هر گالن بنزین نیز همزمان با رأی‌گیری شهروندان آمریکایی در انتخابات میان‌دوره‌ای به تقریباً ۴.۱۵ دلار رسید. این در حالی است که قیمت نفت پیش از آغاز جنگ اندکی بیش از ۷۰ دلار در هر بشکه بوده است.

 

گرگوری برو، تحلیلگر ارشد مسائل ایران و انرژی در گروه اوراسیا، اظهار داشت: «ایران می‌تواند به ادامه خشونت، نگه‌داشتن خطرات کشتیرانی در سطح بالا و افزایش هزینه‌ها پرداخته و قیمت نفت را بالا نگه‌دارد.»

 

دولت ترامپ تأکید دارد که کنترل تنگه هرمز در دست دارد و ارتش ایالات متحده در منطقه اعلام کرد این آبراه از مین‌های ایرانی پاک‌سازی شده است.

 

ناو هواپیمابر یو‌اس‌اس جورج واشنگتن در ماه سپتامبر در دریای عرب از یک کشتی دیگر مواد غذایی و تدارکات دریافت می‌کند.

 

دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، بعد از پرواز بر فراز تنگه هرمز در هفته گذشته تأکید کرد که ایالات متحده همچنان به گشت‌زنی در این آبراه باریک ادامه می‌دهد؛ آبی که پیش از شروع درگیری مسیر عبور ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت بوده است.

 

ماه اکتبر بالاترین تعداد حملات در تنگه هرمز از زمان آغاز جنگ به ثبت رسید. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) که وابسته به نیروی دریایی سلطنتی این کشور است، بیش از ۳۵ حادثه را در این ماه ثبت کرده است. این مرکز گزارش داده که از ابتدای ماه نوامبر تاکنون حداقل پنج کشتی مورد حمله قرار گرفته‌اند.

 

هدف از این حملات، مختل کردن محموله‌های نفتی به‌طور جداگانه در مسیر تنگه و احیای موج ترس اولیه‌ای است که در اوایل درگیری بر صنعت کشتیرانی حاکم شد؛ وقتی ایران آغاز به شلیک به داخل آبراه کرد و تجارت دریایی در منطقه تقریباً فلج شد.

 

توافقی که در ماه ژوئن میان ایران و آمریکا به امضاء رسید، به‌طور موقت تنگه را بازگشایی کرد؛ اما ترامپ پس از آنکه دو کشور یکدیگر را به نقض توافق متهم کردند، محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار ساخت.

 

ایران در هفته‌های اخیر اعلام کرده است که مین‌هایی که نیروهایش در تنگه قرار داده‌اند، به کشتی‌های تجاری آسیب رسانده‌اند. این ادعاها که مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس مطرح کرده‌اند، به‌منظور ایجاد وحشت در میان شرکت‌های کشتیرانی و به تردید انداختن تلاش‌های آمریکا برای مین‌روبی است؛ هدف نهایی نیز مختل کردن جریان صادرات نفت است.

 

مقامات منطقه‌ای گزارش داده‌اند که ایران از اواخر ماه اوت با استفاده از پهپادهای دریایی زیرآبی حامل بمب‌ها به چندین کشتی تجاری حمله کرده است. مقامات تهران درباره ماهیت مشخص این حملات روشن‌سازی نکرده‌اند؛ اقدامی که احتمالاً بخشی از تلاش ایران برای القای این تصور است که هنوز مین‌هایی در سراسر تنگه وجود دارد.

 

کارشناسان دریایی می‌گویند ایران همچنین استفاده از مین‌های چسبان را برای از کار انداختن کشتی‌ها دوباره از سر گرفته است؛ سلاحی که این کشور در سال ۲۰۱۹ نیز از آن بهره برده بود.

 

روز جمعه، در آب‌های تنگه هرمز و درست در شمال عمان، یک قایق کوچک به سمت چپ یک نفتکش نزدیک شد و دو ماده انفجاری را در قسمت بیرونی بدنه کشتی، بالاتر از خط آب، نصب کرد. بر اساس گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، انفجارهای بعدی منجر به آتش‌سوزی در موتورخانه کشتی شد و آن را به‌طور موقت از کار انداخت.

 

نیروی دریایی آمریکا اعلام کرده بود که ایران در سال ۲۰۱۹ نیز از مین‌های چسبان علیه کشتی‌ها در نزدیکی سواحل امارات متحده عربی استفاده کرده بود؛ در زمانی که تنش‌ها پس از خروج دونالد ترامپ از توافق هسته‌ای با تهران افزایش یافت.

 

با افزایش حجم نفتی که از تنگه عبور می‌کند، دامنه و موقعیت جغرافیایی حملات ایران نیز گسترش یافته است. این حملات دیگر تنها مختص نفتکش‌ها نیستند و شامل کشتی‌های کانتینری، کشتی‌های حمل کالاهای فله و کشتی‌های حامل گاز می‌شوند؛ حتی آن‌هایی که در نقاط دیگر خلیج فارس و فراتر از تنگه لنگر انداخته‌اند.

 

گرگوری برو، تحلیلگر گروه اوراسیا، تصریح کرد که ایران به‌جای تکیه بر رادارهای ساحلی آسیب‌پذیر که بارها هدف حملات هوایی آمریکا قرار گرفته‌اند، اکنون بیشتر به دیده‌بانان انسانی توسل می‌جوید.

 

خدمه قایق‌های کوچک که به‌صورت مخفیانه میان قایق‌های ماهیگیری متعدد در آب‌های هرمز فعالیت دارند، توانایی زیر نظر گرفتن کشتی‌های عبوری را دارند و اطلاعات مربوط به اهداف را به اپراتورهای موشک‌ها و پهپادها منتقل می‌کنند. شناسایی و مختل کردن چنین شبکه‌ای برای نیروهای آمریکایی دشوار است.

 

یک مقام عرب که با حملات ایران آشنایی دارد، اظهار کرد این قایق‌ها معمولاً در اطراف مناطقی که حملاتی علیه کشتی‌های تجاری در آن‌ها انجام شده است، در حال گشت‌زنی هستند.

 

آلسیو پاتالانو، کارشناس جنگ دریایی در کالج کینگز لندن، اعلام کرد: «ایران با هزینه‌ای کم می‌تواند خسارات قابل‌توجهی وارد کند؛ در حالی که توانایی این کشور برای انجام حملات از نقاط متعدد ساحلی، شناسایی و جلوگیری از این حملات را برای نیروهای آمریکایی سخت‌تر و زمان‌برتر می‌سازد.»

 

افزایش حملات هم‌زمان با نشانه‌های متوقف شدن روند بهبود اخیر تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز واقع شده است؛ هرچند آمارهای اخیر مربوط به جریان انتقال نفت مقدماتی هستند و ممکن است در بازنگری‌های بعدی افزایش قابل‌توجهی بیابند.

 

بر اساس داده‌های شرکت ردیابی کشتی‌ها و محموله‌های نفتی کپلر (Kpler)، میانگین جریان انتقال نفت از تنگه هرمز، با احتساب انتقال محموله‌ها از یک کشتی به کشتی دیگر، در هفته منتهی به اول نوامبر به حدود ۷.۸ میلیون بشکه در روز رسید؛ رقمی که تقریبا ۴۵ درصد از سطح پیش از جنگ را نشان می‌دهد.

 

این در حالیست که حجم انتقال نفت خام در اوایل ماه اکتبر به نزدیکی سطح پیش از جنگ رسیده بود.

 

هزینه‌های تجارت دریایی نیز به شدت افزایش یافته است. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، نهاد بین‌دولتی مستقر در پاریس، هزینه حمل هر بشکه نفت خام از خلیج فارس به آسیا در اواسط ماه اکتبر به حدود ۳۷ دلار رسید؛ رقمی که بیش از پنج برابر سطح پیش از جنگ است.