چرا شکست جمهوری‌خواهان می‌تواند ترامپ را به جنگ با ایران نزدیک‌تر کند؟
فرارو- تریتا پارسی، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در موسسه کوئینسی
به گزارش فرارو به نقل از نشریه ریسپانسیبل استیت کرفت، اگرچه جنگ ایران یکی از عوامل اصلی شکست سنگین دونالد ترامپ و جمهوری‌خواهان در انتخابات ارزیابی می‌شود، اما نباید از یک پیامد احتمالی این نتیجه غافل شد: فشارها برای بازگشت به جنگ ممکن است در هفته‌های آینده افزایش پیدا کند. این ارزیابی لزوماً به معنای آن نیست که ترامپ تصمیم به آغاز دوباره جنگ خواهد گرفت. مسئله این است که موازنه فشارهای موافق و مخالف تشدید درگیری ممکن است به‌تدریج به سود طرفداران گزینه نظامی تغییر کند.
رئیس‌جمهور آمریکا پیش از انتخابات تحت فشار بود تا با دستیابی به توافقی با ایران، بخشی از نارضایتی عمومی ناشی از افزایش قیمت انرژی و هزینه‌های زندگی را کاهش دهد. اما اکنون که انتخابات به پایان رسیده، این فشار سیاسی تا اندازه‌ای فروکش خواهد کرد. قیمت بنزین همچنان بالاست، اما هزینه انتخاباتی این مسئله تا حد زیادی پرداخت شده است. در تقویم سیاسی آمریکا نیز طی ماه‌های آینده رویداد انتخاباتی مهمی وجود ندارد که بتواند بار دیگر چنین هزینه‌ای را مستقیماً متوجه جمهوری‌خواهان کند. در مقابل، دو عامل دیگر می‌توانند احتمال تشدید تنش را افزایش دهند.
پنجره محدود برای ازسرگیری جنگ
نخستین عامل، تلاش جریان‌های طرفدار جنگ در اسرائیل و واشنگتن برای استفاده از فرصت باقی‌مانده پیش از افزایش محدودیت‌های سیاسی ترامپ است. این جریان‌ها احتمالاً دو ماه آینده را آخرین فرصت مناسب برای متقاعد کردن رئیس‌جمهور به ازسرگیری حملات گسترده علیه ایران می‌دانند. از ماه ژانویه، دموکرات‌ها کنترل هر دو مجلس کنگره را در اختیار خواهند داشت و می‌توانند از اختیارات بودجه‌ای و نظارتی خود برای محدود کردن سیاست‌های نظامی کاخ سفید استفاده کنند.
یکی از مهم‌ترین ابزارهای کنگره، کنترل منابع مالی دولت است. دموکرات‌ها می‌توانند در جریان بررسی لوایح بودجه و تأمین مالی دولت، تلاش کنند محدودیت‌هایی برای اختصاص منابع به جنگ علیه ایران در نظر بگیرند. این محدودیت‌ها ممکن است حتی زودتر از ژانویه مطرح شوند؛ زیرا اعتبار فعلی تأمین مالی دولت آمریکا در ۱۱ دسامبر به پایان می‌رسد. بنابراین، مذاکرات مربوط به تمدید بودجه می‌تواند به عرصه تازه‌ای برای رویارویی کنگره و کاخ سفید تبدیل شود.
سناتور کریس ون هولن، نماینده دموکرات ایالت مریلند با اشاره به تجربه جنگ ویتنام یادآوری کرده است که پایان آن جنگ تنها پس از تصمیم کنگره برای متوقف کردن تأمین مالی ادامه عملیات نظامی امکان‌پذیر شد. از این منظر، طرفداران ادامه جنگ ممکن است تلاش کنند پیش از آنکه کنگره ابزارهای محدودکننده خود را به کار بگیرد، ترامپ را به آغاز دور تازه‌ای از حملات ترغیب کنند. هرچه کنترل بودجه‌ای و نظارتی دموکرات‌ها بر دولت بیشتر شود، آزادی عمل رئیس‌جمهور برای پیشبرد یک عملیات نظامی گسترده کاهش خواهد یافت؛ هرچند این محدودیت به معنای سلب کامل اختیارات او در حوزه نظامی نیست.
عامل دوم؛ خشم ترامپ و انگیزه انتقام
عامل دیگری که می‌تواند بر تصمیم‌های ترامپ اثر بگذارد، افزایش انگیزه شخصی او برای واکنش تلافی‌جویانه است. تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا برای ورود به جنگ در ماه فوریه، بنا بر تحلیل نویسنده، تحت تأثیر اعتمادبه‌نفس بیش از اندازه و ارزیابی‌های نادرست اسرائیل قرار داشت. ترامپ تصور می‌کرد حمله نظامی می‌تواند به سرعت به نتیجه برسد، اما تحولات بعدی خلاف این انتظار را نشان داد.
اکنون ممکن است احساس خشم و تمایل به انتقام، بیش از محاسبات اولیه نظامی و دیپلماتیک بر تصمیم‌گیری او سایه بیندازد. ترامپ در هفته‌های گذشته بارها ایران را مسئول آسیب دیدن ریاست‌جمهوری خود معرفی کرده و از پیامدهای جنگ برای اقتصاد و موقعیت سیاسی‌اش ناراضی بوده است. شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان می‌تواند این احساس را تشدید کند. اگر ترامپ نتیجه انتخابات را نشانه‌ای از تضعیف جایگاه سیاسی خود بداند، احتمال دارد برای نمایش قدرت و بازپس‌گیری ابتکار عمل، به اقدام نظامی روی آورد. در چنین شرایطی، خطر آن وجود دارد که تصمیم درباره جنگ نه بر اساس ارزیابی دقیق پیامدهای امنیتی و اقتصادی، بلکه تحت تأثیر فشارهای سیاسی و محاسبات شخصی اتخاذ شود.
مذاکرات دوحه؛ آخرین فرصت برای جلوگیری از تشدید بحران؟
با وجود این نگرانی‌ها، مسیر دیپلماسی هنوز بسته نشده است. مذاکراتی که با میانجیگری قطر در دوحه جریان دارد، می‌تواند در روزهای آینده بر مسیر تحولات تأثیر بگذارد. اگر این گفت‌وگوها به پیشرفت ملموسی منجر شوند، امکان دستیابی به توافقی موقت و جلوگیری از آغاز دور تازه درگیری‌ها وجود خواهد داشت. چنین توافقی می‌تواند بخشی از اختلاف‌ها را مدیریت کند و زمینه‌ای برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن فراهم آورد.
اما اگر مذاکرات دوحه در روزهای آینده بدون نتیجه باقی بماند، مجموعه عوامل یادشده ممکن است احتمال تشدید درگیری را افزایش دهد: فرصت محدود طرفداران جنگ برای اقدام پیش از افزایش اختیارات دموکرات‌ها در کنگره، کاهش فشار انتخاباتی بر ترامپ برای پایین آوردن قیمت انرژی و تمایل احتمالی رئیس‌جمهور به واکنش تلافی‌جویانه در برابر ناکامی‌های سیاسی و نظامی. در مجموع، پایان انتخابات لزوماً به معنای پایان بحران ایران نیست. حتی ممکن است با تغییر موازنه فشارهای داخلی آمریکا، شرایط برای تصمیم‌های نظامی تازه پیچیده‌تر شود.