یافتن آثار تاریخی در هنگام تخریب یک منزل مسکونی در قزوین

بر اساس گزارش ایسنا، اکتشافات ناشی از عملیات گودبرداری برای احداث پروژه نزدیک به مسجد - مدرسه تاریخی حیدریه قزوین، به کشف بقایای قدیمی معماری منجر شد. در این فرایند خاک‌برداری، قسمت‌هایی از دیوار، طاق‌ها و چندین سازه دیگر آشکار گردیدند که گمان می‌رود متعلق به یک بنای تاریخی باشد. این شواهد نشان‌دهنده این است که ساختمان مسکونی فعلی که در دهه ۱۳۵۰ ساخته شده، بر روی بقایای سازه‌ای قدیمی‌تر قرار داشته است.

پس از نمایان‌شدن این آثار، عملیات ساخت متوقف گردید و تیم‌های کارشناسان میراث‌فرهنگی به بررسی و مستندسازی این بقایا پرداختند. مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی قزوین اعلام کرد که مالک قبل از آغاز عملیات، استعلام لازم را از این اداره‌کل انجام داده و مجوز ساخت نیز با تأکید بر رعایت ضوابط حفاظتی صادر شده بود.

مریم مهدوی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی قزوین در مصاحبه‌ای با ایسنا توضیح داد که ملک مذکور در حریم مسجد - مدرسه حیدریه واقع شده است. وی تأکید کرد که ساختمان مسکونی مربوط به حدود دهه ۱۳۵۰ می‌باشد و پس از بررسی‌ها، کارشناسان آن را فاقد ارزش تاریخی تشخیص داده بودند؛ به همین علت، امکان ساخت‌وساز در ملک با رعایت ضوابط حریم فراهم بود.

با این حال، صدور مجوز با تأکید بر لزوم حضور کارشناس میراث‌فرهنگی پیش از تخریب ساختمان همراه بود. حدود دو هفته پیش، با آغاز عملیات خاک‌برداری و حضور نیروهای یگان حفاظت میراث‌فرهنگی، کارها متوقف شد و بررسی‌ها شروع گردید.

در نخستین ارزیابی کارشناسان، فقط تعدادی آجر قدیمی که با ملات سیمانی در دیوارچینی ساختمان به‌کار رفته بود، مشاهده شد و شواهد معماری بارز دیگری دیده نشد. در ادامه، کارشناسان به مالک اعلام کردند که ادامه خاک‌برداری می‌بایست تحت نظارت یک کارشناس باستان‌شناسی صورت پذیرد.

بررسی‌های بعدی به شناسایی چند بخش از بقایای معماری انجامید. براساس گفته‌های مهدوی، کارشناسان توانستند یک دیوار، طاقی در زیر دیوار ملک مجاور، یک تن‌پوش در سمت شمالی و تعدادی محدود از بقایای یک بنای تاریخی در ضلع جنوبی را شناسایی کنند.

شواهد ابتدایی گویای این مطلب است که ساختمان مسکونی سال ۱۳۵۰ بر روی بقایای یک سازه متعلق به دوره‌های تاریخی پیشین قرار گرفته است. با این حال، هنوز اطلاعات مستند و دقیقی در رابطه با سن، کاربری و شناسایی این سازه به انتشار نرسیده است و در این زمینه، نیاز به بررسی‌های تخصصی بیشتری احساس می‌شود.

پس از کشف این آثار، تمام فعالیت‌های ساختمانی و عمرانی در ملک متوقف گردید. کارشناسان میراث‌فرهنگی در حال حاضر مشغول مستندنگاری وضعیت کنونی هستند و همچنین به مطالعه تصاویر هوایی و عکس‌های سال‌های گذشته پرداخته‌اند تا به بررسی پیشینه بنای مورد نظر بپردازند.

این بررسی‌ها با همکاری واحدهای باستان‌شناسی و فنی اداره‌کل میراث‌فرهنگی قزوین انجام می‌شود و معاونت میراث‌فرهنگی استان تاکنون چهار جلسه کمیته فنی به منظور بررسی این موضوع برگزار نموده است.

هنوز نتیجه نهایی در مورد چگونگی حفاظت از بقایای معماری کشف شده مشخص نشده است. طبق گفته‌های مدیرکل میراث‌فرهنگی قزوین، نخست باید مستندنگاری و تحلیل شواهد به اتمام برسد تا نظر کارشناسان جمع‌آوری گردد. پس از آن، معاونت میراث‌فرهنگی تصمیم‌گیری خواهد کرد که از چه روش‌هایی برای حفظ آثار و اداره عملیات در این ملک استفاده کند.

این کشف مجدد اهمیت نظارت و بررسی‌های باستان‌شناسی در حین ساخت‌وسازهای مناطق تاریخی را به نمایش می‌گذارد، زیرا ممکن است آثار و بقایای مرتبط با دوره‌های گذشته در زیر بناهایی که خود ارزش تاریخی ندارند، مخفی شده باشند.