نشست ابوظبی به عنوان پیش‌زمینه‌ای برای دیدار ترامپ، پوتین و زلنسکی خواهد بود/ امارات چه سودهایی از میزبانی مذاکرات سه‌جانبه اوکراین به‌دست می‌آورد؟
قاسم مومنی، کارشناس حوزه روسیه، در گفتگو با ایلنا به تحلیل ابعاد نشست سه‌جانبه ابوظبی مرتبط با بحران اوکراین پرداخت و بیان کرد: یکی از سوالات کلیدی درباره اوکراین این است که آیا نشست ابوظبی می‌تواند زمینه‌ساز برگزاری یک جلسه سه‌جانبه میان ترامپ، زلنسکی و پوتین باشد؟ به نظر می‌رسد این گفتگوها در ابوظبی و همچنین تعاملات احتمالی در بروکسل، فرصت‌هایی را برای ایجاد صلح پایدار میان روسیه و اوکراین فراهم خواهد آورد. این مذاکرات بر اساس دو محور اصلی پی‌ریزی شده‌اند: نخست، پویایی‌های امنیتی در منطقه و دوم، اهمیت تنگه هرمز به عنوان یک نقطه کلیدی در معادلات امنیتی، انرژی و مسائل اقتصادی و سیاسی منطقه.
وی در ادامه اظهار داشت: نکته‌ای که باید به آن توجه شود این است که اگرچه روس‌ها ظاهراً نسبت به مذاکرات بی‌تمایل به نظر می‌رسند و رویکردی سختگیرانه اتخاذ کرده‌اند، در باطن خواهان دستیابی به صلح هستند. پوتین به این واقعیت پی برده که ساختار قدرت و ظرفیت اقتصادی روسیه در نتیجه جنگ آسیب‌های جدی دیده و این وضعیت نمی‌تواند ادامه یابد؛ بنابراین، روسیه در شرایط کنونی به صلح نیازمند است. دستیابی به این صلح به این معناست که پوتین باید با نقاط قوت ملموس از اوکراین خارج شود، زیرا در غیر این صورت، موقعیت سیاسی و حتی اصل حاکمیت او به چالش خواهد کشیده شد.
این تحلیلگر سیاسی بر این نکته تأکید کرد: از این رو، ترامپ از این موقعیت بهره‌برداری می‌کند تا موضوعات متعددی از جمله اوکراین، ایران و تنگه هرمز را به طور همزمان مورد بررسی قرار دهد. بنابراین، به عقیده من، نشستی که در ابوظبی برگزار می‌شود باید به عنوان مقدمه‌ای برای گفتگوهای ابتدایی میان وزرای خارجه این کشورها یا نمایندگان ویژه‌ای که پوتین و زلنسکی معرفی می‌کنند، در نظر گرفته شود. این مذاکرات می‌تواند در مرحله بعدی به سطح وزرای خارجه ارتقا یابد و پس از آن، شرایط برای برگزاری نشستی میان زلنسکی، پوتین و ترامپ فراهم شود. حتی ممکن است این نشست در یکی از کشورهای اروپایی مانند فرانسه، آلمان یا انگلستان برگزار گردد. به هر حال، نشست ابوظبی را باید به عنوان یک جلسه مقدماتی و زمینه‌ساز در نظر گرفت.
وی افزود: اگر به اظهارات ترامپ دقت کنید، متوجه تفاوت میان آنچه می‌گوید و آنچه انجام می‌دهد، خواهید شد. از یک سو، او به زلنسکی فشار می‌آورد و می‌گوید که دوران ریاست جمهوری‌اش به پایان رسیده و باید فرد جدیدی بر سر کار بیاید. او همچنین اعلام کرده است که کمک‌های آمریکا به اوکراین را متوقف می‌کند؛ اما سپس دوباره این کمک‌ها را از سر می‌گیرد و ارسال تسلیحات، از جمله موشک‌های پاتریوت را ادامه می‌دهد.
مومنی گفت: این تناقضات نشان‌دهنده استفاده ترامپ از کارت اوکراین به عنوان ابزاری برای معامله با روسیه است. او هر زمان که بخواهد به روسیه فشار بیاورد، اوکراین را تقویت می‌کند و هر زمانی که بخواهد به مسکو سیگنال مثبت ارسال کند، حمایت‌های خود را از کی‌یف کاهش می‌دهد. به این ترتیب، اوکراین به عنوان یک برگ برنده برای ایالات متحده در برابر روسیه تبدیل شده است.
وی به این نکته اشاره کرد که زلنسکی نیز نمی‌تواند پس از سال‌ها جنگ و در شرایطی که همواره بر دفاع از تمامیت ارضی کشورش تأکید کرده، به سادگی مناطق شرقی اوکراین را به پوتین واگذار کند؛ زیرا او نمی‌خواهد در تاریخ به عنوان فردی شناخته شود که بخشی از سرزمین خود را تسلیم ساخته است. شاید او حاضر باشد از مقام خود کناره‌گیری کند، اما نمی‌خواهد چنین قراردادی را بپذیرد. بر همین اساس، با توجه به شخصیت و مواضع سیاسی زلنسکی، بعید است که او با قرارداد واگذاری بخشی از خاک اوکراین موافقت کند.
این کارشناس بین‌المللی ادامه داد: همچنین باید به این نکته توجه کنیم که ساختار فدراسیون روسیه نیز با چالش‌ها و ناپایداری‌هایی روبه‌رو است. روسیه به عنوان یک فدراسیون متشکل از واحدها و نواحی مختلف، در صورت وقوع یک بحران یا حتی به‌وجود آمدن یک جرقه سیاسی، به بی‌ثباتی و هرج و مرج دچار خواهد شد. لذا نباید احتمال وقوع بحران‌های داخلی در روسیه را نادیده گرفت. این کشور با مشکلات عمیق اقتصادی، سیاسی و فرهنگی مواجه است و حتی می‌توان احتمال وقوع یک فروپاشی دیگر در ساختار آن را نیز بررسی کرد.
وی همچنین گفت: موضوع دوم به دوران پس از پوتین برمی‌گردد. او در طول سال‌ها، ساختار قدرتی در روسیه بنا کرده است که مشخص نمی‌کند جانشین او چه کسی خواهد بود و انتقال قدرت چگونه انجام خواهد شد. این مسئله می‌تواند در صورت کناره‌گیری یا فوت پوتین، به بروز بحران در نظام قدرت منجر گردد و حتی ممکن است خطر فروپاشی کل فدراسیون روسیه را به همراه داشته باشد.
مومنی تأکید کرد: در این میان، امارات متحده عربی نیز به عنوان میزبان این نشست به دنبال منافع و اهداف خاص خود است. امارات در موقعیت حساسی قرار دارد و در تحولات خلیج فارس و به ویژه در زمینه احتمال بروز تنش میان آمریکا و ایران، دو مسئله مهم را مد نظر دارد. این کشور می‌خواهد با میزبانی مذاکرات میان روسیه و اوکراین، از ظرفیت و نفوذ روسیه برای مدیریت و کنترل حملات احتمالی ایران علیه خود بهره‌برداری کند. همچنین به دنبال افزایش جایگاه و اهمیت منطقه‌ای خود است تا از منافع احتمالی ناشی از توافق صلح بهره‌مند شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: بنابراین، امارات در اینجا صرفاً به عنوان یک میزبان عمل نمی‌کند، بلکه در تلاش است از طریق وساطت، منافع سیاسی و امنیتی خود را تأمین نماید. این کشور همچنین سعی دارد مسأله خلیج فارس و امنیت منطقه را به عنوان یکی از موضوعات کلیدی در مذاکرات میان روسیه و آمریکا مطرح کند که برای امارات از اهمیت بالایی برخوردار است.