چالش‌های شپش و بهداشت دندان دانش‌آموزان؛ فعالیت تنها ۷۰۰۰ مربی سلامت در آموزشگاه‌های کشور
به نقل از ایسنا، سلامت دانش‌آموزان فقط به معالجه بیماری‌ها محدود نمی‌باشد؛ بخش اعظم این سلامت به پیشگیری، آموزش و شناسایی سریع مشکلاتی که می‌تواند عواقب جسمی و روانی بر روی دانش‌آموزان داشته باشد، تعلق دارد. این مسائل غالباً در فضای مدرسه قابل شناسایی و مداخله هستند.
مدرسه، به عنوان محیطی که دانش‌آموزان زمان قابل توجهی از روز را در آن سپری می‌کنند، یکی از مهم‌ترین بسترها برای آموزش و ترویج رفتارهای بهداشتی به شمار می‌آید؛ اما برای دستیابی به این هدف، حضور نیروهای متخصص و پایبندی به برنامه‌های مراقبت از سلامت ضروری است.
روز پانزدهم آبان‌ماه، به‌عنوان روز بهداشت‌یار مدارس، فرصتی است تا این ضرورت حیاتی را دوباره بررسی کنیم؛ ضرورتی که با توجه به تعداد بالای دانش‌آموزان و چالش‌های سلامت در مدارس، از آموزش بهداشت فردی و تغذیه صحیح گرفته تا پیشگیری از بیماری‌های واگیردار، اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.
کمبود مراقبان سلامت؛ موضوعی فراتر از نیروی انسانی
محمد جعفری، مدیرکل تربیت بدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش، در گفت‌وگویی با ایسنا، به تعداد مراقبان سلامت در مدارس کشور اشاره کرد و بیان داشت: در حال حاضر نزدیک به ۷۰۰۰ مراقب سلامت در وضعیت فعالیت قرار دارند و طبق مصوبه هیئت وزیران، به ازای هر ۴۸۰ دانش‌آموز در دوره ابتدایی، وجود یک مراقب سلامت الزامی است.
وی همچنین خاطرنشان کرد که جبران کمبود مراقبان سلامت از دو مسیر مختلف پیگیری خواهد شد و گفت: با همکاری مرکز برنامه‌ریزی منابع انسانی، در تلاشیم تا پایان برنامه هفتم توسعه، تعداد مراقبان سلامت مورد نیاز مدارس تامین گردد.
کمبود مراقبان سلامت در مدارس فقط به معنای کاهش تعداد افراد شاغل در این حوزه نیست؛ بلکه این نقصان می‌تواند بر تداوم آموزش‌های بهداشتی، شناسایی مشکلات سلامت دانش‌آموزان و پیگیری مواردی که نیازمند توجه و مراقبت بیشتر هستند، تاثیر منفی بگذارد.
در این شرایط، تأمین نیروی انسانی مناسب در کنار آموزش و افزایش مشارکت سایر عوامل مدرسه، می‌تواند به ارتقاء وضعیت سلامت دانش‌آموزان کمک کند.
جذب نیروهای جدید و تغییر سمت کارکنان؛ دو شیوه برای جبران کمبود
جعفری در رابطه با تدابیر وزارت آموزش و پرورش برای تأمین مراقبان سلامت بیان کرد: در سال گذشته تقریباً ۱۰۰۰ نفر و در سال جاری نیز حدود ۱۰۰۰ نفر با سهمیه دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور به کادر آموزشی اضافه شده‌اند که پس از گذراندن دوره‌های آموزشی ۳.۵ تا ۴ ساله، به عنوان مراقب سلامت مسئولیت خواهند داشت.
وی همچنین توضیح داد: در دستورالعمل توسعه سنواتی، این امکان فراهم شده است که همکارانی که در رشته‌های زیست‌شناسی، فیزیولوژی، پرستاری و سایر رشته‌های مرتبط با بهداشت تحصیل کرده‌اند، بتوانند سمت خود را تغییر داده و در زمینه مراقبت سلامت مدارس مشغول به کار شوند.
مدیرکل تربیت بدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش تصریح کرد که این دو شیوه در کنار یکدیگر برای رفع کمبود نیروی انسانی دنبال می‌شوند؛ مسیری که از یک سو بر آموزش و جذب نیروهای تازه‌وارد و از سوی دیگر بر بهره‌برداری از ظرفیت کارکنان موجود با تحصیلات مرتبط تأکید دارد.
وقتی معلمان و دانش‌آموزان نیز جزئی از نظام مراقبت سلامت می‌شوند
با وجود برنامه‌های جذب و تأمین نیروی انسانی، آموزش و پرورش به ظرفیت‌های سایر عوامل مدرسه نیز توجه دارد؛ ظرفیتی که می‌تواند آموزش و ترویج رفتارهای بهداشتی را فراتر از حضور مراقب سلامت گسترش بدهد.
جعفری به آموزش معلمان پایه اشاره کرد و افزود: سال گذشته حدود ۶۰ هزار آموزگار پایه، ۲۴ ساعت آموزش مرتبط با سرفصل‌های درسی سلامت را گذرانده‌اند و ما تلاش داریم از این ظرفیت برای جبران کمبودها بهره‌برداری کنیم.
وی همچنین به دانش‌آموزان به عنوان یکی دیگر از ظرفیت‌های حوزه سلامت مدارس اشاره و تصریح کرد: ما از ظرفیت دانش‌آموزان به عنوان سفیران سلامت استفاده خواهیم کرد؛ سفیران سلامت شامل گروه‌هایی از دانش‌آموزان هستند که در زمینه‌های بهداشت، تغذیه، محیط زیست، انرژی و بهداشت دهان و دندان فعالیت می‌کنند.
استفاده از ظرفیت معلمان و دانش‌آموزان، به اضافه حضور مراقبان سلامت، می‌تواند به گسترش آموزش‌های بهداشتی در محیط مدرسه کمک کند؛ به ویژه در موضوعاتی که پیشگیری از آن‌ها به رعایت رفتارهای بهداشتی روزمره و آگاهی دانش‌آموزان و خانواده‌ها وابسته است.
از آموزش بهداشت تا جلوگیری از شیوع شپش سر در مدارس
یکی از مسائلی که اهمیت آموزش و مراقبت سلامت در مدارس را نمایان می‌سازد، شیوع شپش سر در میان کودکان و دانش‌آموزان است؛ این آلودگی انگلی رایج که به گفته رئیس گروه سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس وزارت بهداشت، از طریق تماس مستقیم با فرد آلوده یا استفاده مشترک از وسایل شخصی انتقال می‌یابد.
شپش سر یکی از مسائلی است که در کنار درمان فرد مبتلا، به آموزش خانواده‌ها و دانش‌آموزان در مورد راه‌های انتقال و پیشگیری نیازمند است. آگاهی از ضرورت جلوگیری از اشتراک‌گذاری وسایل شخصی و رعایت اصول بهداشتی می‌تواند در کنترل این آلودگی موثر باشد.
در این شرایط، مراقبان سلامت مدارس می‌توانند با آموزش و اطلاع‌رسانی به دانش‌آموزان و خانواده‌ها، بخشی از ظرفیت پیشگیری را در محیط مدرسه به کار گیرند؛ این ظرفیت البته نیازمند همکاری مداوم نیروی متخصص و همکاری دیگر عوامل مدرسه است.
استفاده از ظرفیت بازنشستگان؛ نیازمند ضوابط مشخص
مدیرکل تربیت بدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش در مورد امکان به‌کارگیری بازنشستگان در حوزه مراقبت سلامت مدارس اظهار داشت: به‌کارگیری بازنشستگان تابع قوانین و مقررات مربوط به امور اداری و استخدامی است و باید تحت ضوابط مشخص انجام شود.
جعفری افزود: در برخی مواقع، بازنشستگان به صورت داوطلبانه همکاری می‌کنند، ولی از آنجا که فعالیت‌های بهداشتی به‌عنوان فعالیت آموزشی محسوب نمی‌شود، حق‌التدریس شامل آن نمی‌گردد و امکان پرداخت حق‌التدریس برای چنین همکاری‌هایی وجود ندارد.
سلامت مدرسه؛ مسئولیتی فراتر از یک روز
آنچه که از برنامه‌های وزارت آموزش و پرورش برای جبران کمبود مراقبان سلامت برمی‌آید، تکیه بر مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها برای تأمین نیروی انسانی و گسترش آموزش‌های بهداشتی است؛ از جذب نیروهای جدید و تغییر سمت کارکنان با تحصیلات مرتبط گرفته تا آموزش معلمان و استفاده از ظرفیت سفیران سلامت.
با این حال، دستیابی به هدف تأمین مراقب سلامت مورد نیاز مدارس تا پایان برنامه هفتم توسعه، در کنار ادامه آموزش‌های بهداشتی و همکاری خانواده‌ها می‌تواند شرایط مراقبت مؤثرتر از سلامت دانش‌آموزان را فراهم آورد.
روز بهداشت‌یار مدارس، فرصتی است برای تأمل در همین مسئله؛ اینکه سلامت دانش‌آموزان در محیط مدرسه، تنها با آموزش‌های مقطعی یا اقدام‌های موردی حاصل نمی‌شود و نیازمند مجموعه‌ای از مراقبت‌های مستمر، حضور نیروی انسانی متخصص و مشارکت کلیه اجزای مدرسه است.
انتهای پیام