انتقاد رئیس سازمان نظام پزشکی از تاخیر در تسویه مطالبات بخش سلامت

به نقل از ایسنا، دکتر محمد رئیس‌زاده در تجمع متخصصان طب فیزیکی و توان‌بخشی به نقش برجسته این رشته در نظام سلامت کشور اشاره کرد و اظهار داشت: طب فیزیکی و توان‌بخشی تنها یک تخصص پزشکی نیست، بلکه یکی از ارکان اصلی نظام سلامت برای تداوم بهداشت، بهبود کیفیت زندگی و حفظ کرامت انسانی به شمار می‌آید.

وی به تعریف سازمان جهانی بهداشت از سلامت اشاره کرد و افزود: طبق این تعریف، سلامت فقط به معنای عدم وجود بیماری نیست، بلکه به وضعیت مطلوب جسمی، روانی و اجتماعی نیز مرتبط است. بنابراین ممکن است یک پزشک در درمان بیماری‌ها عملکرد عالی داشته باشد، اما اگر نتایج اقدامات وی به بهبود کیفیت زندگی و قدرت اجتماعی فرد نینجامد، هدف نظام سلامت به درستی تحقق نیافته است.

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی با تأکید بر اهمیت مسئولیت اجتماعی انجمن‌های علمی و استادان این حوزه گفت: انجمن‌های علمی و شخصیت‌های برجسته در رشته طب فیزیکی و توان‌بخشی، علاوه بر به‌روز نگه‌داشتن دانش تخصصی باید به وظیفه اجتماعی این حرفه نیز به‌طور جدی توجه کنند. امروز در سطح جهانی، مسأله فرسودگی شغلی و تأثیر محیط کار بر سلامت افراد به اهمیت خاصی رسیده است. در گذشته بیشتر بر ایجاد محیطی سالم برای کار تأکید می‌شد، ولی اکنون نگاه‌ها به سوی «کار سلامت‌آفرین» (Health-enhancing Work) معطوف شده است؛ یعنی شغل و فعالیت‌های حرفه‌ای خود باید به حفظ و تداوم سلامت افراد کمک کند.

وی در ادامه به چالش‌های گسترده نظام سلامت کشور اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات اساسی که متأسفانه برخی ارکان حاکمیت تمایل به پذیرش و حل آن ندارند، کاهش حدود ۵۰ درصدی سهم سلامت از تولید ناخالص داخلی است؛ این مسأله با سیاست‌های کلان کشور در خصوص سهم سلامت از بودجه عمومی و تولید ناخالص داخلی مغایرت دارد.

رئیس‌زاده تصریح کرد که سهم سلامت در کشور باید با توجه به جایگاه آن در اقتصاد و میانگین کشورهای هم‌جوار متناسب باشد. او افزود: در حالی که سهم مطلوب برای سلامت حدود ۸ درصد تخمین زده می‌شود، این میزان در حال حاضر به کمتر از ۴.۵ درصد رسیده و این کاهش، آثار منفی خود را در بخش‌های مختلف نظام سلامت نشان می‌دهد.

سلامت مردم باید به همان اندازه مطالبات گندم‌کاران با اهمیت باشد

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی با انتقاد از تأخیر در پرداخت مطالبات مربوط به حوزه سلامت بیان کرد: در برخی مواقع، مسئولان سازمان هدفمندی یارانه‌ها با افتخار اعلام می‌کنند که مطالبات گندم‌کاران پرداخت شده است؛ این اقدام به‌خودی‌خود قابل تقدیر و ضروری است، اما چرا یک بار اعلام نمی‌شود که مطالبات حوزه سلامت نیز به‌طور کامل تسویه شده است؟ آیا سلامت مردم از اهمیت کمتری نسبت به مطالبات گندم‌کاران برخوردار است؟ قطعاً سلامت مردم از اهمیت بالایی برخوردار است و انتظار داریم مسئولان در اعلام پرداخت مطالبات این حوزه نیز همین حساسیت و توجه را به خرج دهند.

وی ادامه داد: تأخیرهای طولانی در پرداخت مطالبات مراکز درمانی، بیمارستان‌ها و فعالان حوزه سلامت، همراه با کسورات و چالش‌های مالی، موجب فرسودگی این مراکز و ایجاد هرج و مرج در ارائه خدمات می‌شود. از یک طرف سهم سلامت در حال کاهش است و از طرف دیگر، پرداخت‌ها نیز با تأخیر و کسورات مواجه هستند. این مجموعه عوامل فشار مضاعفی بر نظام سلامت تحمیل می‌کند.

رئیس‌زاده یکی دیگر از مسائل اساسی در جامعه پزشکی را تعیین قیمت به‌صورت دستوری برای خدمات سلامت دانست و گفت: تعرفه‌های پزشکی در شرایطی تعیین می‌شوند که امکان اصلاح و افزایش آن‌ها معمولاً تنها یک بار در سال وجود دارد. در حالی که هزینه‌های واقعی ارائه خدمات به‌طور مداوم در حال افزایش است، تعرفه‌ها معمولاً با فاصله قابل توجهی نسبت به قیمت تمام‌شده تعیین می‌شوند و حتی تعرفه‌های مصوب نیز ممکن است با تأخیر چندین ماهه پرداخت شوند.

وی به پیچیدگی‌های مسیر آموزش و تربیت پزشکان متخصص اشاره کرد و تصریح نمود: یک پزشک متخصص بعد از ۱۲ سال تحصیل و آموزش تخصصی آماده خدمت‌دهی می‌شود. چرا باید ارزش اقتصادی خدمات این نیروی متخصص با تعیین قیمت‌های دستوری و غیرواقعی مشخص شود؟ در هیچ حوزه دیگری از اقتصاد، خدمات تخصصی و وابسته به نیروی انسانی با چنین محدودیت‌هایی روبرو نمی‌شود، اما در حوزه سلامت که اهمیت آن با دیگر بخش‌ها قابل مقایسه نیست، این شرایط موجود است.

وی تأکید کرد: نمی‌توان از جامعه پزشکی انتظار داشت که با بالاترین سطح دانش، مهارت و مسئولیت حرفه‌ای خدمات ارائه کند، در حالی که اقتصاد ارائه این خدمات به شیوه‌ای غیرواقعی و دستوری مدیریت می‌شود. تداوم این وضعیت، انگیزه نیروی کار و توان مراکز درمانی برای ادامه خدمات را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

خطر فروپاشی زیست‌بوم خدمات سلامت در صورت استمرار مشکلات

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی به پیشرفت‌های علمی کشور در حوزه پزشکی اشاره کرد و اظهار داشت: ما در دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی در زمینه دانش، پیشرفت‌های علمی و تربیت نیروی متخصص اقدامات ارزشمندی انجام داده‌ایم، اما اگر مشکلات موجود در زیست‌بوم خدمات سلامت حل نشود، ممکن است با بحرانی جدی در تداوم و دسترسی به خدمات مواجه شویم.

وی ادامه داد: امروز در برخی شهرستان‌ها و مناطق کشور، با وجود فراهم بودن برخی امکانات درمانی، کمبود نیروی متخصص در رشته‌های حیاتی مانند بیهوشی، ارائه خدمات را با اختلال مواجه کرده است. احتمال دارد در یک شهرستان با جمعیت ۵۰ تا ۱۰۰ هزار نفر، امکانات بیمارستانی موجود باشد، اما متخصص بیهوشی به‌صورت مقیم در دسترس نباشد. در چنین شرایطی، حتی یک نوجوان ۱۴ ساله که بر اثر حادثه دچار آسیب جدی و نیازمند جراحی است، ناچار می‌شود برای دریافت خدمات به شهرستان مجاور منتقل گردد و همین تأخیر می‌تواند پیامدهای غیرقابل جبرانی به دنبال داشته باشد.

وی بر لزوم توجه به هشدارهای کارشناسی جامعه پزشکی تأکید کرد و یادآور شد: تصمیم‌گیری در خصوص نظام سلامت باید با در نظر گرفتن نظرات متخصصان و نهادهای حرفه‌ای انجام شود. نمی‌توان از یک سو با مشکلات جدی در ارائه خدمات مواجه باشد و از سوی دیگر نقش نهادهای تخصصی و کارشناسی را در تحلیل و حل این مسائل نادیده گرفت.

وی همچنین به نقد محدودیت‌های تحمیل‌شده به حوزه سلامت کشور پرداخت و گفت: تحریم‌های ظالمانه در زمینه دارو، تجهیزات پزشکی و دسترسی به درمان، مستقیماً بر زندگی بیماران تأثیر می‌گذارد. محدودیت در تأمین تجهیزات و اقلام ضروری بیماران، از جمله تجهیزات لازم برای بیماران دیالیزی، هیچ توجیه انسانی ندارد و نباید سلامت مردم به ابزاری برای فشارهای سیاسی تبدیل شود.

رئیس‌زاده با تأکید بر اهمیت جایگاه و تصویر بین‌المللی کشور گفت: تصویر یک کشور از توانمندی‌های آن با توان واقعی آن دو موضوع مجزا است و هر دو باید مورد توجه قرار گیرند. ما باید هم توان واقعی کشور را در زمینه‌های مختلف تقویت کنیم و هم تصویر صحیح و واقعی ظرفیت‌ها و توانمندی‌های ایران را به جهان منتقل نماییم.

وی خاطرنشان کرد: جامعه پزشکی ایران از سرمایه علمی، فرهنگی و انسانی قابل توجهی برخوردار است و می‌تواند به‌عنوان یکی از مؤثرترین پل‌های ارتباطی کشور با مجامع علمی جهان عمل کند. باید از این ظرفیت برای گسترش تعاملات علمی، ارتقاء جایگاه بین‌المللی پزشکی ایران و مقابله با محدودیت‌های علمی بهره‌برداری کرد.

رئیس‌زاده با تبیین مسئولیت سازمان نظام پزشکی در نظام سلامت اظهار کرد: یکی از فلسفه‌های اساسی ایجاد نظام‌های پزشکی در جهان، نظارت بر کیفیت آموزش، صلاحیت حرفه‌ای و تداوم توانمندی پزشکان است. پزشکی حرفه‌ای نیست که فرد پس از اتمام تحصیلات نیاز به ارزیابی و نظارت نداشته باشد؛ پزشک می‌تواند ۶۰ سال در این حرفه فعالیت کند و کیفیت عملکرد حرفه‌ای او در طول این سال‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است.

وی ادامه داد: وظیفه سازمان نظام پزشکی این است که در زمینه حفظ کیفیت خدمات، آموزش و صلاحیت حرفه‌ای پزشکان، نقشی مؤثر و دائمی ایفا کند و این مسئولیت با همکاری دانشگاه‌ها، انجمن‌های علمی و سایر نهادهای ذی‌ربط محقق می‌شود.

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی با اشاره به مسئولیت نهادهای مختلف حاکمیتی، مجلس شورای اسلامی، شورای عالی انقلاب فرهنگی، دولت و رسانه‌ها در مقابله با مشکلات نظام سلامت افزود: اگر چالش‌هایی مانند کاهش سهم سلامت، تأخیر در پرداخت مطالبات، واقعیت نداشتن قیمت تمام‌شده خدمات، رعایت شأن و کرامت جامعه پزشکی و توزیع عادلانه نیروی انسانی و دسترسی منصفانه مردم به امکانات درمانی برطرف نشود، زیست‌بوم خدمات سلامت کشور با چالش‌های جدی‌تری روبرو خواهد شد.

رئیس‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت نقش انجمن‌های علمی در ارتقای اخلاق پزشکی و تعهد حرفه‌ای تأکید کرد و گفت: انجمن‌های علمی علاوه بر مسئولیت‌های آموزشی، بازآموزی و ارتقای دانش تخصصی اعضاء، مسئولیت بسیار مهمی در حفظ اخلاق پزشکی و تعهد حرفه‌ای دارند.

وی افزود: به همان اندازه که کیفیت آموزش و توانمندی علمی پزشکان اهمیت دارد، تعهد حرفه‌ای نیز جزو ارکان اساسی جامعه پزشکی است. انجمن‌ها باید این موضوع را به‌طور مستمر به اعضای خود، به‌ویژه پزشکان جوان و دانشجویان، آموزش دهند و نسبت به رفتارهای غیرحرفه‌ای نادرست حساس باشند.

وی تصریح کرد: اگر انجمن‌های علمی متوجه اشتباه یک همکار جوان در مسیر حرفه‌ای‌شان شوند، باید با تذکر، راهنمایی و آموزش، به اصلاح مسیر او کمک کنند. گاهی یک تذکر به‌موقع می‌تواند از ادامه یک روند اشتباه جلوگیری کند. نمی‌توان نسبت به این مسائل بی‌تفاوت بود و اجازه داد خطاهای حرفه‌ای بی‌آنکه اصلاح شوند، ادامه یابند.

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی تأکید کرد که مسئولیت جامعه پزشکی به درمان و آموزش محدود نمی‌شود، بلکه ما در سازمان نظام پزشکی وظیفه داریم نسبت به چالش‌های کلان حوزه سلامت کشور حساس باشیم. این مسئولیت تنها با درمان مؤثر و آموزش مناسب محقق نمی‌شود، بلکه باید در برابر چالش‌های ساختاری حوزه سلامت نیز مطالبه‌گری کنیم، بیانیه‌هایی صادر کنیم، موضع‌گیری نماییم و در صورت لزوم یک حرکت رسانه‌ای و اجتماعی برای اصلاح این مشکلات سازماندهی کنیم.

پیشنهاد ایجاد شبکه ملی نوآوری‌های طب فیزیکی و توان‌بخشی

رئیس‌زاده به ظرفیت‌های علمی و فناورانه کشور در بخش طب فیزیکی و توان‌بخشی اشاره نمود و گفت: امروز در زمینه فناوری، هوش مصنوعی، رباتیک و سنسورهای هوشمند در حوزه توان‌بخشی، اقداماتی ارزشمند در حال صورت‌گرفتن است، اما بسیاری از این فعالیت‌ها به‌صورت پراکنده ادامه دارند.

وی پیشنهاد داد که با همکاری انجمن علمی طب فیزیکی و توان‌بخشی و سایر نهادهای مرتبط، یک شبکه ملی نوآوری در این زمینه تأسیس شود تا ظرفیت‌های موجود به یکدیگر پیوسته، فعالیت‌های پراکنده هم‌افزا گردد و زمینه‌ساز تبدیل ایده‌ها و دستاوردهای علمی به تغییرات عملی در زندگی مردم فراهم شود.

وی تأکید کرد: هدف نهایی از توسعه فناوری و نوآوری در حوزه توان‌بخشی باید ارتقاء کیفیت زندگی مردم، افزایش استقلال عملکردی بیماران و فراهم‌سازی دسترسی عادلانه‌تر به خدمات باشد.

ضرورت ایجاد پل‌های ارتباطی در برابر چالش‌های علمی بین‌المللی

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی در پایان سخنان خود به محدودیت‌های بین‌المللی علیه کشورمان در حوزه علم و سلامت اشاره کرد و گفت: کشور ما با محدودیت‌های گسترده در زمینه انتشار مقالات علمی، دسترسی به منابع و امکانات علمی، ارتباط با مجامع بین‌المللی و حتی تأمین دارو و تجهیزات پزشکی روبه‌رو است.

وی افزود: در چنین شرایطی، جامعه پزشکی باید به‌جای پذیرش انزوای علمی، برای گسترش روابط بین‌المللی کوشش کند. اگر دیوارهایی در مسیر ارتباطات علمی بنا می‌شود، ما باید از طریق جامعه پزشکی پل بسازیم و ارتباط خود را با دانشگاه‌ها، انجمن‌ها و دانشمندان دیگر کشورها حفظ و تقویت کنیم.

رئیس‌زاده همچنین بر تمایل و ظرفیت جامعه علمی جهان برای همکاری با پزشکان ایرانی تأکید کرد و گفت: برقراری ارتباطات علمی و تلاش برای غلبه بر محدودیت‌های تحمیلی بخشی از مسئولیت انجمن‌های علمی و جامعه پزشکی کشور است. باید از ظرفیت همکاران علمی در سراسر دنیا برای توسعه همکاری‌ها، تبادل دانش و حفظ جایگاه علمی ایران بهره‌برداری شود.

وی ضمن انتقاد از محدودیت‌های اعمال‌شده در حوزه سلامت کشور، تصریح کرد: تحریم‌های ظالمانه علیه دارو، تجهیزات پزشکی و دسترسی به درمان، به‌طور مستقیم زندگی بیماران را تحت تأثیر قرار می‌دهد. محدودیت در تأمین تجهیزات و اقلام حیاتی بیماران، از جمله وسایل مورد نیاز بیماران دیالیزی، هیچ توجیه انسانی نداشته و نباید سلامت مردم به ابزاری برای فشارهای سیاسی تبدیل گردد.

ضرورت تقویت هم‌زمان توان واقعی کشور و تصویر بین‌المللی آن

رئیس‌زاده به اهمیت جایگاه و تصویر بین‌المللی کشور اشاره کرد و گفت: تصویر یک کشور از توانمندی‌های آن با توان واقعی‌اش دو موضوع متفاوت است و هر دو باید در نظر گرفته شوند. ما باید هم توان واقعی کشور را در تمامی زمینه‌ها تقویت نماییم و هم تصویر صحیح و واقعی ظرفیت‌ها و توانمندی‌های ایران را به سطح جهانی منتقل کنیم.

طبق گزارش وبدا، وی با تأکید بر نقش جامعه پزشکی در این زمینه تصریح کرد: جامعه پزشکی ایران از ظرفیت علمی، فرهنگی و انسانی ارزشمندی برخوردار بوده و می‌تواند یکی از مؤثرترین پل‌های ارتباطی کشور با مجامع علمی جهانی باشد. باید از این ظرفیت برای توسعه تعاملات علمی، ارتقای جایگاه بین‌المللی پزشکی ایران و مقابله با چالش‌های علمی استفاده کنیم.

انتهای پیام