آیا کنگره جدید ترامپ را به تغییر مسیر وامی‌دارد؟ امید آسیا به تغییر سیاست‌های رئیس‌جمهور آمریکا
به گزارش ایلنا به نقل از شورای روابط خارجی ایالات متحده، در پی پیروزی قاطع و گسترده حزب دموکرات در انتخابات روز سه‌شنبه و تصاحب کرسی‌های مجلس نمایندگان و سنای ایالات متحده، رهبران کشورهای آسیایی، مطابق رویه همیشگی خود، در اظهارنظرهای عمومی سکوت کرده‌اند.
سکوت کشورهای آسیایی در شرایطی رقم خورده است که دموکرات‌ها توانسته‌اند بیشترین اختلاف آرای مردمی در انتخابات مجلس نمایندگان را طی بیش از ۵۰ سال گذشته به دست آورند. در این میان، پکن تنها خواستار همکاری با ایالات متحده شده و هیچ‌یک از رهبران جنوب شرق آسیا نیز تاکنون موضع‌گیری علنی نداشته‌اند.
با وجود این سکوت عمومی، بسیاری از رهبران آسیایی پشت درهای بسته از نتیجه انتخابات ابراز آسودگی خاطر کرده‌اند.
جنگ ایران چالش‌های جدی برای شرکا و متحدان آسیایی ایالات متحده پدید آورده است و آن‌ها چشم‌انتظار آن‌اند که پس از اعلام نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای، روند تصمیم‌گیری «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور ایالات متحده، درباره این جنگ شکل قابل‌پیش‌بینی‌تری به خود بگیرد.
برخی تحلیلگران معتقدند که ترامپ ممکن است پس از این شکست انتخاباتی، سریع‌تر به سمت پایان دادن به جنگ حرکت کند؛ جنگی که بازارهای انرژی آسیا را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.
وابستگی آسیا به نفت و گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) وارداتی از خلیج فارس، بیش از هر منطقه دیگری در جهان است.
فشار بر دولت ترامپ برای پایان جنگ ایران
دلایل متعددی این امیدواری را تقویت می‌کند که مهم‌ترین آن‌ها، تشدید دوباره فشارها بر «پیت هگست» وزیر دفاع ایالات متحده است. هگست که در مقایسه با سایر اعضای کابینه ترامپ حامی سرسخت تداوم جنگ دانسته می‌شود و در میان کشورهای آسیایی نیز پایگاه چندان مطلوبی ندارد، اکنون با موجی از مخالفت‌های درون‌حزبی روبه‌رو شده است؛ دامنه این نارضایتی‌ها تا جایی گسترش یافته است که شماری از سناتورها و نمایندگان جمهوری‌خواه در دوره پایانی حضور خود در کنگره، خواستار برکناری او شده‌اند.
در همین چارچوب،«تام تیلیس»، سناتور جمهوری‌خواه ایالت کارولینای شمالی، شامگاه سه‌شنبه اعلام کرد که هگست که از سوی اعضای هر دو حزب با انتقادهایی مواجه شده، به‌زودی با مواجهه‌ای جدی و تعیین‌کننده روبه‌رو خواهد شد.
پیش از این نیز «توماس مسی»، نماینده جمهوری‌خواه ایالت کنتاکی که دوره حضورش در مجلس نمایندگان رو به پایان است، پیش‌تر در ماه سپتامبر طرح استیضاح هگست را ارائه کرده بود.
هم‌زمان رهبران دموکرات نیز برکناری وزیر دفاع را در دستور کار خود قرار داده‌اند. هگست در دوره مسئولیت خود در پنتاگون با تحولات و آشفتگی‌های متعددی روبه‌رو بوده که از جمله آن‌ها می‌توان به برکناری شماری از مقام‌های ارشد نظامی اشاره کرد.
در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، ترامپ از رأی‌دهندگان خواسته بود تصور کنند که نام وی نیز در برگه رأی قرار دارد و انتخابات را به‌عنوان همه‌پرسی درباره شخص او و سیاست‌های دولتش در نظر بگیرند.
بدیهی است که در فضای بی‌ثباتی پس از انتخابات میان دوره ای، بسیاری از افرادی که تاکنون سکوت کرده بودند، ممکن است در دوره پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ مواضع خود را علنی کنند.
یکی از این افراد، «جی‌دی ونس»، معاون رئیس‌جمهور آمریکاست که از مدت‌ها پیش نسبت به جنگ علیه ایران تردید داشت.
وی تاکنون بیانیه‌ای مفصل پلتفرم ایکس منتشر کرده و به‌صراحت نوشته است:
«دلیل شکست ما، جنگ است».
حمایت کنگره از متحدان آسیایی و افزایش فشار بر چین
آسودگی خاطر متحدان آسیایی آمریکا ممکن است فراتر از احتمال بازنگری در سیاست‌های مربوط به جنگ علیه ایران باشد.
کنگره ایالات متحده در طول تاریخ از موضوعات مهم و حیاتی برای شرکا و متحدان آسیایی واشنگتن حمایت کرده است؛ از جمله اتخاذ رویکردی سخت‌گیرانه‌تر در قبال چین و فروش تسلیحات به تایوان.
در همین چارچوب مقامات تایوانی بلافاصله پس از اعلام نتایج انتخابات تأکید کردند که روابط ایالات متحده و تایوان از حمایت گسترده و دوحزبی در کنگره برخوردار است.
این در حالی است که حتی در ماه سپتامبر و پیش از برگزاری انتخابات، گروهی از سناتورهای دموکرات و جمهوری‌خواه رسماً از دونالد ترامپ خواسته بودند اجرای توافق ۱۴ میلیارد دلاری فروش تجهیزات نظامی به تایوان را پیش ببرد؛ تسلیحاتی که تمامی هزینه‌های آن را خود این جزیره پرداخت می‌کند.
در مقابل، کاخ سفید اخیراً رویکردی نرم‌تر در قبال چین اتخاذ کرده بود؛ این جهت‌گیری نه تنها رضایت بخشی از جمهوری‌خواهان را جلب نکرد، بلکه با مخالفت شمار زیادی از دموکرات‌ها نیز مواجه شد.
از این رو، انتظار می‌رود کنگره جدید فشار بیشتری بر دولت ترامپ وارد کند تا در مجموعه‌ای از مسائل، از جمله هوش مصنوعی چین و محدودیت‌های صادراتی، رویکردی روشن‌تر و سخت‌گیرانه‌تر در پیش بگیرد.
امید ژاپن و فیلیپین به عقب‌نشینی ترامپ از تعرفه‌های تجاری
در همین حال، مقام‌های ژاپنی و فیلیپینی که نویسنده با آن‌ها گفت‌وگو کرده است، معتقدند افزایش مخالفت‌ها در کنگره می‌تواند ترامپ را مجبور کند از اعمال تعرفه‌های سنگین علیه شرکا و متحدان آسیایی خودداری کند.
در واقع، بخش عمده‌ای از سیاست‌گذاران آسیایی پس از انتخابات به این نتیجه رسیده‌اند که کاخ سفید ناچار خواهد شد در رویکرد تعرفه‌ای خود تجدیدنظر کند.
نظرسنجی‌ها نیز گویای آن است که شمار زیادی از شهروندان آمریکایی پیوند میان سیاست‌های تعرفه‌ای و جهش قیمت‌ها را به خوبی دریافته‌اند و مخالفت شدیدی با این رویکرد دارند. از همین رو، دولتمردان آسیایی معتقدند چنین نارضایتی گسترده‌ای می‌تواند واشنگتن را به تغییر مسیر وادار سازد.
حتی اگر ترامپ همچنان به ادامه اعمال تعرفه‌ها تمایل داشته باشد، رقابت برای کسب نامزدی حزب جمهوری‌خواه در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ عملاً از هم‌اکنون آغاز شده است.
در چنین شرایطی، پایان دادن به تمرکز نامحبوب دولت بر سیاست‌های تعرفه‌ای می‌تواند به نفع افرادی باشد که قصد دارند جانشین ترامپ شوند.
خطر رفتار غیرقابل‌پیش‌بینی ترامپ در دوره پایانی ریاست‌جمهوری
با وجود این محاسبات، غیرقابل‌پیش‌بینی بودن همواره بارزترین ویژگی چهل‌وهفتمین رئیس‌جمهور آمریکا به شمار می‌رود و همین ویژگی، دوره پایانی ریاست‌جمهوری او را پرریسک‌تر کرده است.
ترامپ که پیش از این نیز از صداها و دیدگاه‌های بیرونی فاصله گرفته بود، ممکن است بیش از گذشته از مشاوران خود، از جمله جی‌دی ونس و «مارکو روبیو»، وزیر خارجه، فاصله بگیرد.
بر اساس گزارش‌ها، وی وابستگی شدیدی به حلقه محدودی از دستیاران وفادار دارد که اخبار و دیدگاه‌های همسو با رویکرد او را از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی گلچین می‌کنند و پس از چاپ، برای مطالعه در اختیارش می‌گذارند.
ترامپ بارها تأکید کرده که غریزه او هوشمندانه‌تر از تفکر دیگران عمل می‌کند؛ تکیه بر چنین خصلتی، تصمیم‌گیری‌های کلان دولت را در شرایطی که با فشارهای سیاسی داخلی و مقاومت فزاینده کنگره روبه‌روست، به‌مراتب پیچیده‌تر خواهد کرد.
سفر ترامپ به فیلیپین؛ آزمون مهم روابط آمریکا و آسیا
رهبران کشورهای آسیایی به‌زودی درمی‌یابند که امیدهایشان برای بهبود مناسبات با ایالات متحده تا چه اندازه ریشه در واقعیت دارد یا تنها برآمده از خوش‌بینی مفرط است.
طبق برنامه، رئیس جمهور آمریکا در ۱۶ نوامبر برای شرکت در نشست سران انجمن کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) و رویدادهای مرتبط با آن وارد مانیل، پایتخت فیلیپین، خواهد شد.
با این حال، این احتمال مطرح است که ترامپ بدون توجه به هشدارهای جی‌دی ونس و دیگر چهره‌های مخالف جنگ، حملات علیه ایران را بار دیگر از سر بگیرد.
وی حتی پس از پایان انتخابات نیز تأکید کرد که از ورود به این درگیری پشیمان نیست و اگر به گذشته بازگردد، دوباره همان تصمیم را تکرار می‌کند.
چنین اقدامی از بعد نظامی برای واشنگتن بسیار پرمخاطره خواهد بود، چرا که ارتش آمریکا در حال حاضر در تأمین ذخایر مهمات و تسلیحات با کمبودهای جدی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
علاوه بر چالش‌های نظامی، این تصمیم از منظر دیپلماتیک نیز تبعات سنگینی دارد و می‌تواند موج نارضایتی و افول بلندمدت محبوبیت ایالات متحده را در سراسر آسیا تثبیت کند.
جمع‌بندی؛ انتخابات میان‌دوره‌ای و تغییر محاسبات ژئوپلیتیکی آسیا
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا برای بسیاری از رهبران آسیایی، فراتر از یک تحول انتخاباتی داخلی در واشنگتن اهمیت دارد. این نتیجه می‌تواند بر سه موضوع مهم و راهبردی تأثیر بگذارد: جنگ ایران، سیاست‌های تجاری دولت ترامپ و رویکرد ایالات متحده در قبال چین و متحدان آسیایی.
کشورهای آسیایی که از اختلال در امنیت انرژی ناشی از این جنگ آسیب دیده‌اند، امیدوارند فشارهای سیاسی داخلی در آمریکا موجب بازنگری دولت در ادامه درگیری شود.
هم‌زمان، افزایش قدرت دموکرات‌ها در کنگره می‌تواند زمینه افزایش فشار بر دولت ترامپ در موضوعاتی مانند فروش تسلیحات به تایوان، رقابت فناوری با چین و سیاست‌های صادراتی را فراهم کند.
در حوزه تجارت نیز دولت‌های آسیایی امیدوارند مخالفت‌های کنگره و نارضایتی عمومی در آمریکا، ترامپ را به تعدیل تعرفه‌های تجاری وادار کند.
با این حال، عامل تعیین‌کننده همچنان رفتار شخص رئیس‌جمهور آمریکاست؛ ترامپ سابقه تصمیم‌گیری‌های غیرقابل‌پیش‌بینی دارد و حتی شکست انتخاباتی نیز لزوماً به معنای تغییر مسیر سیاست خارجی او نخواهد بود.
از این رو سفر برنامه‌ریزی‌شده ترامپ به فیلیپین در ۱۶ نوامبر و حضور او در نشست آسه‌آن، نخستین فرصت مهم برای ارزیابی عملی این تحولات خواهد بود.
در نهایت، همان‌طور که «جاشوا کورلانتزیک»، کارشناس روابط ایالات متحده و چین، سیاست و اقتصاد کشورهای جنوب و جنوب‌شرق آسیا، در تحلیل خود تأکید می‌کند که رهبران آسیایی ممکن است از نتیجه انتخابات آمریکا احساس آسودگی کنند، اما هنوز مشخص نیست این تحول واقعاً به تغییر سیاست‌های واشنگتن منجر شود یا خیر.
در واقع ازسرگیری جنگ ایران می‌تواند نه‌تنها پیامدهای نظامی و اقتصادی گسترده‌ای داشته باشد، بلکه جایگاه دیپلماتیک ایالات متحده در آسیا را نیز برای مدت طولانی تحت تأثیر قرار دهد.