تحلیل میدانی ایسنا درباره وضعیت تورم صفر پس از یک ماه/ افزایش قیمت بعضی کالاها
به نقل از ایسنا، در شرایطی که نوسانات قیمت کالاهای اساسی به یکی از چالش‌های اصلی خانواده‌ها تبدیل شده و تغییرات مکرر نرخ مواد غذایی، برنامه‌ریزی برای تأمین نیازهای روزمره را به شدت دشوار کرده است، طرح «تورم صفر» شهرداری تهران با وعده ایجاد ثبات در قیمت برخی اقلام ضروری آغاز گردید؛ طرحی که قرار بود حداقل برای شش ماه نگرانی شهروندان را از تغییر قیمت چند کالای ضروری کاهش دهد. این طرح در تاریخ هفتم مهرماه ۱۴۰۵ با اعلام علیرضا زاکانی شهردار تهران آغاز شد و مطابق با وعده مدیریت شهری، مقرر شده بود که قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی شامل برنج، گوشت، روغن، ماکارونی، شکر، خرما، سویا و پنج نوع حبوبات طی شش ماه ثابت باقی بماند. عرضه اولیه این اقلام در ۱۰۸ میدان میوه و تره‌بار، ۱۸ فروشگاه شهروند و از طریق سامانه شهرزاد سازماندهی شده بود و هدف آن کاهش فشار معیشتی خانوارها، حذف واسطه‌ها و ایجاد ثبات در هزینه‌های خرید کالاهای ضروری اعلام شده بود. همچنین شهردار تهران وعده داده بود که در آبان‌ماه سه قلم مرغ، رب و پنیر نیز به این طرح افزوده شود. حالا با گذشت بیش از یک ماه از شروع این برنامه، بررسی میدانی ایسنا از بازار میوه و تره‌بار در محدوده طرشت و مرکز، مقایسه قیمت اقلام عرضه‌شده در طرح «تورم صفر» با نرخ‌های اولیه را نشان می‌دهد که برخلاف وعده تثبیت قیمت‌ها، برخی محصولات افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند؛ هرچند برخی دیگر از کالاها به قیمت اولیه خود ثابت مانده‌اند.
حبوبات در صدر افزایش قیمت‌ها
بررسی‌ها نشان می‌دهد که بیشترین تغییر قیمت در میان اقلام مورد بررسی به گروه حبوبات اختصاص یافته است؛ محصولاتی که به دلیل محبوبیت گسترده در وعده‌های غذایی خانوار، نوسانات قیمت آنها می‌تواند به‌طور مستقیم بر هزینه سبد خوراکی شهروندان تأثیر بگذارد. در آغاز طرح، قیمت هر کیلوگرم لوبیا چیتی ۲۷۵ هزار تومان اعلام شده بود، اما اکنون این محصول در محل عرضه طرح با قیمت ۴۰۰ هزار تومان به فروش می‌رسد؛ یعنی افزایش ۱۲۵ هزار تومانی یا نزدیک به ۴۵ درصدی در فاصله‌ای کمتر از یک ماه. همچنین عدس که قرار بود با قیمت کیلویی ۱۹۵ هزار تومان عرضه شود، اکنون به ۲۲۰ هزار تومان رسیده و افزایش حدود ۱۳ درصدی را ثبت کرده است.
قیمت نخود نیز از کیلویی ۲۱۵ هزار تومان به ۲۴۰ هزار تومان افزایش یافته که به معنای رشد تقریبی ۱۲ درصدی است. در همین راستا، لوبیا قرمز که در آغاز طرح با قیمت کیلویی ۳۱۵ هزار تومان عرضه می‌شد، اکنون با نرخ ۳۲۰ هزار تومان قابل خریداری است. در میان این کالاها، لپه ریز تنها از معدود حبوبات است که قیمت آن تغییری نداشته و همچنان با نرخ کیلویی ۳۲۰ هزار تومان به فروش می‌رسد. این افزایش قیمت‌ها در حالی رخ داده که تثبیت نرخ کالاهای اساسی به‌عنوان اصلی‌ترین وعده طرح «تورم صفر» در نظر گرفته شده بود. افزایش قیمت چند قلم حبوبات در همین آغاز اجرای طرح، سوالاتی را درباره کارایی سازوکار پیش‌بینی‌شده برای جلوگیری از نوسان قیمت‌ها به وجود می‌آورد.
ثبات قیمت برنج و گوشت، افزایش نرخ شکر
در مقایسه با تغییر قیمت حبوبات، بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که قیمت برخی اقلام دیگر مشمول این طرح همچنان مطابق با نرخ‌های اولیه باقی مانده است. برنج پاکستانی سوپر باسماتی که در ابتدای اجرای طرح با قیمت کیلویی ۳۳۵ هزار تومان عرضه می‌شد، اکنون نیز با همین نرخ در دسترس است. قیمت برنج هندی ۱۷۱۸ نیز بدون تغییر و کیلویی ۲۸۰ هزار تومان گزارش شده است. همچنین قیمت گوشت منجمد گوساله یا گوسفند در محل عرضه طرح همچنان کیلویی یک میلیون و ۵۴۵ هزار تومان است و تغییری نسبت به قیمت اولیه نداشته است. با این حال، شکر فله که جزء دیگر کالاهای مشمول طرح به شمار می‌رود، از افزایش قیمت بی‌نصیب نمانده است. نرخ هر کیلوگرم شکر از ۱۰۸ هزار و ۵۰۰ تومان در ابتدای اجرا به ۱۲۵ هزار تومان رسیده که افزایشی معادل ۱۶ هزار و ۵۰۰ تومان یا حدود ۱۵ درصد را نشان می‌دهد. در مقابل، ماکارونی رشته‌ای ۷۰۰ گرمی با قیمت ۷۰ هزار تومان و خرمای مضافتی بم در بسته‌بندی ۶۰۰ گرمی با نرخ ۱۷۰ هزار تومان هنوز بدون تغییر قیمت عرضه می‌شوند.
نبود برخی اقلام
در بخش روغن، قیمت بسته‌های ۸۱۰ گرمی هیچ تغییر قابل توجهی نسبت به زمان آغاز طرح نداشته است. روغن پخت‌وپز ۸۱۰ گرمی که قیمت اولیه آن تقریباً ۳۳۵ هزار تومان بوده، در بررسی اخیر با نرخ ۳۳۴ هزار و ۹۸۶ تومان عرضه می‌شد. روغن سرخ‌کردنی ۸۱۰ گرمی نیز همچنان حدود ۳۶۱ هزار تومان قیمت دارد. اما در عین حال، روغن پخت‌وپز ۱۳۵۰ گرمی با قیمت اولیه حدود ۵۴۳ هزار تومان و روغن سرخ‌کردنی ۱۳۵۰ گرمی با نرخ اعلامی حدود ۶۰۵ هزار تومان هنگام مراجعه به محل عرضه، موجود نبودند.
همچنین در بخش سویا، محصولاتی با وزن متفاوتی عرضه شده است. در آغاز طرح، قیمت سویای ۵۰۰ گرمی ۱۲۰ هزار تومان اعلام شد، اما در بررسی اخیر، بسته ۱۸۰ گرمی سویا با قیمت ۶۱ هزار و ۲۰۰ تومان مشاهده شد. با محاسبه قیمت این محصول بر مبنای وزن، نرخ آن برای ۵۰۰ گرم به حدود ۱۷۰ هزار تومان می‌رسد؛ هرچند به دلیل تفاوت در بسته‌بندی و نبود اطلاعات کافی درباره مشابه بودن مشخصات دو محصول، نمی‌توان این اختلاف را به‌طور قطعی به عنوان افزایش قیمت یک کالای دقیقاً مشابه تلقی کرد.
کالاهایی که نرخ‌شان افزایش یافته!
بررسی قیمت‌ها نشان می‌دهد که با وجود ثابت ماندن هزینه‌هایی از کالاهای مشمول طرح، نرخ دست‌کم پنج قلم شامل لوبیا چیتی، عدس، نخود، لوبیا قرمز و شکر در حال افزایش بوده است. نکته قابل توجه این است که این تغییرات به اقلام ارائه‌شده در محل اجرای طرح «تورم صفر» مربوط می‌شود؛ طرحی که در واقع با هدف جلوگیری از افزایش قیمت تعدادی از همین کالاها برای مدت شش ماه معرفی شده بود. البته این بررسی محدود به دو مرکز عرضه است و نتایج آن را نمی‌توان به تمامی مراکز اجرای طرح در تهران تعمیم داد. با این حال، مشاهده افزایش قیمت اقلام مشمول در یکی از نقاط عرضه رسمی، ضرورت بررسی دقیق‌تر روند اجرای این برنامه را نمایان می‌سازد. از سوی دیگر، ثابت ماندن قیمت گروهی از محصولات نیز به‌تنهایی برای ارزیابی موفقیت این طرح کافی نیست؛ به این خاطر که دسترسی مستمر شهروندان به کالاها، تهیه موجودی مناسب و عرضه محصولات با همان مشخصات و بسته‌بندی اعلام‌شده کنش دیگری از تعهدات اجرایی چنین برنامه‌ای است.
برای خانواده‌هایی که بخش اعظم درآمد خود را به تأمین مواد غذایی می‌پردازند، ثبات قیمت تنها یک عدد در فهرست اقلام نیست، بلکه فرصتی جهت مدیریت هزینه‌های زندگی محسوب می‌شود. افزایش قیمت حتی چند قلم کالاهای ضروری، بخصوص حبوبات، می‌تواند بخشی از اثر حمایتی پیش‌بینی‌شده را کاهش دهد. اینک سؤال اصلی این است که با وجود وعده تثبیت شش‌ماهه قیمت‌ها، علت افزایش نرخ بعضی اقلام در محل اجرای طرح چیست و شهرداری تهران چه تدابیری برای نظارت بر قیمت‌های اعلام‌شده و جلوگیری از تغییر آنها اندیشیده است؟ همچنین باید مشخص شود که آیا تغییر قیمت‌ها با تصمیم رسمی و اصلاح فهرست نرخ‌ها انجام شده یا ناشی از مشکلات اجرایی و نظارتی در مراکز عرضه است.
طرح «تورم صفر» در حالی به دومین ماه اجرایش وارد شده که بررسی‌های میدانی از مناطق غرب و مرکز تهران، هم نشان‌دهنده ثبات قیمت‌ها و هم مواردی از افزایش نرخ را به تصویر کشیده است. از این رو، تحقق وعده اولیه مدیریت شهری، نیازمند شفاف‌سازی در خصوص دلایل تغییر قیمت‌ها، تأمین مستمر اقلام و نظارت بر عرضه کالاهایی است که قرار بود تا پایان دوره شش‌ماهه بدون تغییر قیمت در دسترس خانوارها قرار گیرد.
انتهای پیام