کنفرانسی علیه آپارتاید علمی؛ گامی در مسیر مقابله با استعمار نوین
به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، در جهان امروز که علم و فناوری به یکی از مولفه‌های اصلی قدرت و سلطه تبدیل شده‌اند، مساله عدالت علمی و دسترسی برابر ملت‌ها به دستاوردهای دانش و فناوری اهمیتی فزاینده یافته است.
انحصار علم از سوی قدرت‌های بزرگ، ضرورت شکل‌گیری گفتمانی جهانی برای مقابله با آپارتاید علمی را دوچندان کرده است. در همین راستا، پنجمین کنفرانس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی با هدف تبیین و ترویج عدالت علمی در نظم نوین جهانی برگزار می‌شود.
در گفت‌وگوی پیش‌رو با دکتر داود عامری رئیس پنجمین کنفرانس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی برای عدالت علم و فناوری در نظم نوین جهانی، محورهای این کنفرانس و چشم‌اندازهای آن برای گسترش عدالت علمی در سطح بین‌المللی را بررسی کرده‌ایم.
ایرنا: پنجمین کنفرانس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی برای عدالت علم و فناوری در نظم نوین جهانی، روز سه‌شنبه ۱۹ آبان برگزار می‌شود. در مورد اهداف و محورهای این کنفرانس توضیح بفرمایید.
عامری: پنجمین کنفرانس بین‌المللی «ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی برای صلح و عدالت در نظم نوین جهانی» به‌طور سالانه و به مناسبت «روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه» برگزار می‌شود. روزی که سازمان ملل متحد آن را با هدف تعمیم و توسعه «علم نافع» در جهان نامگذاری کرده است. همان مفهومی که سال‌هاست گفتمان انقلاب اسلامی بر آن تأکید دارد.
این کنفرانس در حالی وارد پنجمین دوره خود می‌شود که از پیشینه‌ای ارزشمند برخوردار است؛ به‌طوری‌که در چهار دوره گذشته تلاش کرده است ضمن تبادل نظر درباره این موضوع کلیدی، با نخبگان جهانی، سازمان‌های مردم‌نهاد و نهادهای بین‌المللی در سطح جهان ارتباط برقرار کرده و این حوزه از گفتمان بشری را توسعه دهد.
پنجمین کنفرانس ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی با حضور استادان برجسته ایران و جهان برگزار می‌شود
در چهار دوره پیشین، ده‌ها تن از روسای دانشگاه‌های ایران و جهان، دانشمندان و شخصیت‌های فرهیخته حضور داشتند. خوشبختانه امسال پنجمین دوره این کنفرانس را با شرایطی کاملاً متفاوت برگزار می‌کنیم؛ چرا که کشور عزیزمان در مواجهه با جنگی تحمیلی قرار دارد که ریشه آن در همین نگاه آپارتایدگونه به حوزه علم و فناوری نهفته است.
امسال این کنفرانس به میزبانی دانشگاه آزاد اسلامی در سالن غدیر مرکز سوهانک برگزار می‌شود. علاوه بر سخنرانی مقامات و شخصیت‌های علمی، تعدادی از مقاله‌های برگزیده نیز ۱۹ آبان ارائه خواهد شد. با این حال، این روز نقطه آغاز این رویداد خواهد بود اما نه پایان آن. کنفرانس برنامه‌های متنوعی را دنبال خواهد کرد؛ از جمله بخش ویژه بین‌الملل.
با توجه به محدودیت‌های زمانی این روز، گزارشی کلی از حضور مهمانان خارجی ارائه خواهد شد؛ ضمن آنکه نزدیک به ۴۰ تن از استادان برجسته ایران و جهان در این کنفرانس حضور یافته و شخصیت‌های ارجمندی از خارج از کشور نیز ضمن پذیرش دعوت ما، پیام و سخنرانی‌های خود را ارسال کرده‌اند.
حضور ۴۰ تن از استادان برجسته ایران و جهان در کنفرانس ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی
به دلیل شرایط جنگ تحمیلی و محدودیت‌های موجود، امکان حضور فیزیکی مهمانان خارجی در تهران فراهم نشد؛ از این رو از آنان خواستیم تا سخنرانی‌ها و پیام‌های خود را به صورت ویدئویی ارسال کنند. این پیام‌ها و ویدئوها برنامه‌ریزی شده و در قالب یک نشست ویژه مجازی در هفته پس از کنفرانس ارائه خواهد شد که همزمان اطلاع‌رسانی می‌شود تا مهمانان داخلی و خارجی بتوانند از آن بهره‌مند شوند.
اگرچه آیین آغازین این رویداد ۱۹ آبان برگزار می‌شود، اما پنل‌ها و نشست‌های تخصصی کنفرانس پس از آن در دانشگاه‌های مختلف ادامه خواهد یافت. این کنفرانس دارای ۵ محور اساسی است که برای هر یک، پنل یا نشست تخصصی با مشارکت دانشگاه‌های گوناگون طراحی شده است.
آیین آغازین کنفرانس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی
یکی از نشست‌های تخصصی در دانشگاه آزاد اسلامی برگزار می‌شود و دیگر نشست‌های تخصصی نیز با مشارکت دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، دانشگاه فرهنگیان، دانشگاه بقیه‌الله‌الاعظم (عج) و دانشگاه شهید بهشتی میزبانی خواهد شد. البته مراکز علمی و دانشگاهی دیگری نیز در این کنفرانس مشارکت دارند که برنامه‌های آن‌ها به‌مرور اعلام می‌شود.
خوشبختانه با وجود محدودیت‌ها و مشکلات موجود، در پی فراخوان منتشر شده، تاکنون نزدیک به ۱۴۰ مقاله داخلی و خارجی به دبیرخانه کنفرانس رسیده است. از این میان، یک یا دو مقاله برگزیده در روز نوزدهم ارائه خواهد شد و مابقی مقالات به‌صورت دسته‌بندی‌شده در قالب پنل‌های تخصصی در دانشگاه‌های مختلف ارائه و معرفی می‌شوند.
امیدواریم از مجموع مقالات ارائه‌شده به کنفرانس، کتابی شایسته و مناسب منتشر کنیم تا به تعمیم و توسعه این مفهوم گفتمانی در داخل و خارج از کشور یاری رساند.
عدالت علمی؛ یکی از مهمترین چالش‌های جهان آینده
همان‌طور که می‌دانید، یکی از پرمخاطره‌ترین و مهمترین موضوعات جهان آینده، مساله «عدالت علمی» است. امروز با توجه به تحولات عظیم در عرصه بین‌الملل و دگرگونی‌های ساختاری در نظامات جهانی، به نظر می‌رسد عدالت علمی یکی از کانونی‌ترین موضوعات مورد توجه بشر در آینده خواهد بود.
بی‌توجهی به عدالت علمی، عملاً به پیدایش نوعی استعمار نوین در جهان منجر خواهد شد. هم‌اکنون نیز بسیاری از قدرت‌های بزرگ و کمپانی‌های چندملیتی با انحصار درآوردن علم و فناوری، بشریت را از دستاوردهای خود محروم کرده‌اند. علم، حاصل تلاش انسان در طول تاریخ و اعصار است و امروز باید تمامی ملت‌ها بتوانند از نتایج آن برای توسعه و رفاه بهره‌مند شوند؛ اما قدرت‌های بزرگ مانع از این دسترسی و بهره‌مندی عادلانه در حوزه علم و فناوری شده‌اند.
در جریان جنگ تحمیلی اخیر، همه شاهد بودیم که برای جلوگیری از بهره‌مندی جمهوری اسلامی ایران از دستاوردهای علمی و فناورانه، دانشمندان ما را ترور کردند. هرچند ترور دانشمندان هرگز به خاموشی چراغ علم و عدالت در این حوزه منجر نخواهد شد. بدون شک بشریت بیدار شده و در برابر آن خواهد ایستاد؛ همان‌گونه که امروز جهان برابر یک‌جانبه‌گرایی آمریکا ایستادگی می‌کند.
حمله به مراکز علمی، مانعی در برابر آرمان جهانی عدالت علمی
در کنار این اقدامات، آمریکایی‌ها و رژیم صهیونیستی بسیاری از مراکز علمی، دانشگاهی و تحقیقاتی را در ایران هدف قرار دادند؛ گویی برخی قدرت‌ها بنیاداً مخالف دانایی در جهان هستند، در حالی که دانایی، اصلی‌ترین مسیر توسعه و سعادت بشری محسوب می‌شود.
این کنفرانس تلاش می‌کند تا این گفتمان و آرمان بشری را تبیین و توسعه دهد و مسیری هموار سازد تا جهان از طریق «عدالت علمی»، عدالت، توسعه و سعادت را تجربه کند. همچنین برنامه‌های متنوعی برای آینده این رویداد طراحی شده است؛ از جمله پیشنهاد برگزاری نشست‌هایی در خارج از کشور که برخی کشورهای علاقه‌مند برای میزبانی آن اعلام آمادگی کرده‌اند.
علاوه بر این، پیشنهادهای گوناگونی برای ارائه این حوزه گفتمانی به نهادها و سازمان‌های نوپدید جهانی مانند «بریکس» مطرح شده است که در حال تنظیم برنامه‌ها و پیگیری آن هستیم.
امیدواریم برگزاری این کنفرانس در نوزدهم آبان‌ماه، به‌همراه برنامه‌های متنوعی که پس از آن اجرا خواهد شد و با یاری رسانه‌ها، شخصیت‌ها و نخبگان ارجمند، بتوانیم این حوزه مفهومی ناظر بر سعادت بشری را تعمیم داده و به‌عنوان یک ارزش جهانی ترویج کنیم. ما معتقدیم تعمیق و توسعه «عدالت علمی» در جهان، کمک شایانی به توسعه و رفاه جامعه بشری خواهد کرد.