عارف: نظام حکمرانی سالمندی باید بومی‌سازی شود و نباید به شکل واردات باشد/ تایید سند ملی اشتغال نقره‌ای
به نقل از ایرنا در روز یکشنبه، طی نشستی که تحت عنوان شورای ملی سالمندی و به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، برگزار شد، طرح‌ها و پیشنهادات نوینی مورد بررسی و تصویب قرار گرفت که هدف آن‌ها عبارتند از گذر از رویکرد صرف حمایت‌گرایانه، ایجاد نظام حکمرانی جدید برای سالمندان، بهره‌برداری از توان اقتصادی و اجتماعی سالمندان و افزایش رفاه و شأن آنان.
در این جلسه، طرح‌هایی از جمله راه‌اندازی داشبورد ملی سالمندی، تهیه سند ملی اشتغال نقره‌ای برای سالمندان، تأسیس سامانه ملی منابع نقره‌ای و تدوین بسته‌ای جامع از مشوق‌های مالیاتی، بیمه‌ای و سرمایه‌گذاری در حوزه اقتصاد نقره‌ای به تصویب رسید. همچنین پیش‌نویس اصلاح سند ملی سالمندی و قانون جامع سالمندی نیز در کانون توجه قرار گرفت.
اجرای داشبورد ملی سالمندی برای پایش هوشمند وضعیت سالمندان
نخستین مصوبه در این نشست، راه‌اندازی «داشبورد ملی سالمندی کشور» بود که با هدف ایجاد یک نظام یکپارچه برای پایش هوشمند و نظارت بر وضعیت سالمندان طراحی شده است.
بر اساس این مصوبه، اطلاعات مربوط به وضعیت سالمندان از سوی نهادهای مختلف جمع‌آوری خواهد شد تا برنامه‌ریزی‌ها در این حوزه بر اساس داده‌های دقیق و بروز انجام گیرد.
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان تأمین اجتماعی، صندوق بازنشستگی کشوری، مرکز آمار ایران، سازمان بهزیستی و دیگر نهادهای مرتبط موظف شدند اطلاعات لازم در زمینه سالمندی را در اختیار شورای ملی سالمندان قرار دهند تا مقدمات ایجاد این داشبورد فراهم شود.
تصویب سند ملی اشتغال نقره‌ای؛ بهره‌برداری از تجربه و توان اقتصادی سالمندان
در ادامه جلسه، «سند ملی اشتغال نقره‌ای سالمندان» با هدف استفاده از ظرفیت‌های اقتصادی، مهارت‌ها و تجارب سالمندان و ایجاد زمینه برای ادامه فعالیت و مشارکت آن‌ها در جامعه تصویب گردید.
این سند بر شناسایی و طراحی مشاغل متناسب با نیازهای سالمندان، حمایت از اشتغال و کارآفرینی، تداوم فعالیت‌های اقتصادی و تقویت مشارکت اجتماعی و رفاه آنان تأکید دارد.
اقتصاد نقره‌ای به فعالیت‌ها و سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی مرتبط با نیازها، خدمات و توانایی‌های جمعیت سالمند اطلاق می‌شود.
تصویب مشوق‌های مالیاتی، بیمه‌ای و سرمایه‌گذاری در اقتصاد نقره‌ای
«بسته جامع مشوق‌های مالیاتی، بیمه‌ای و سرمایه‌گذاری در اقتصاد نقره‌ای» نیز از دیگر مصوبات شورای ملی سالمندی بود.
این بسته با هدف جذب سرمایه برای توسعه خدمات مرتبط با سالمندان، گسترش خدمات مراقبتی در منزل، تأمین و توسعه مراکز خدماتی و مراقبتی و افزایش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های سالمندی به تصویب رسید.
علاوه بر این، موضوع تأسیس سامانه ملی منابع نقره‌ای نیز در فهرست تصمیمات این نشست قرار گرفت.
ساماندهی مراکز اعزام مراقب سالمند و توسعه دهکده‌های سالمندی
شورای ملی سالمندی در این جلسه، ساماندهی و صدور مجوز برای مراکز ارائه خدمات و اعزام مراقب سالمند را نیز تصویب کرد.
طبق این تصمیم، معیارهای احراز صلاحیت مراکز و مراقبان، آموزش و مهارت‌های حرفه‌ای، شیوه معرفی و اعزام مراقب، حقوق و مسئولیت‌های طرفین و روش‌های نظارت بر عملکرد مراکز مشخص خواهد شد.
همچنین در خصوص تسهیل فرآیند صدور مجوز و توسعه زیرساخت‌های دهکده‌های سالمندی مقرر شد شورای ملی سالمندی با همکاری وزارت راه و شهرسازی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیش‌نویس مورد نیاز را تنظیم کند تا در هیئت دولت مورد بررسی و تصویب قرار گیرد.
علاوه بر این، مقرر گردید نمایشگاه اقتصاد نقره‌ای تا پایان سال جاری با حضور فعالان این حوزه برگزار شود.
فرصت دوهفته‌ای برای بررسی اصلاح سند ملی سالمندی و تدوین قانون جامع
در بخش دیگری از جلسه، پیش‌نویس «اصلاح سند ملی سالمندی» و موضوع «قانون جامع سالمندی» با هدف روزآمدسازی سیاست‌ها و ایجاد یک چارچوب واحد برای اقدامات هماهنگ در زمینه سالمندی مورد بررسی قرار گرفت.
بر اساس تصمیم اتخاذ شده، دستگاه‌های مرتبط دو هفته زمان دارند تا نظرات خود را ارائه دهند و بدین ترتیب اصلاح سند ملی سالمندی نهایی و به تصویب برسد و قانون جامع سالمندی نیز بر مبنای این سند تدوین شود.
هدف از این اقدام، ارائه پاسخ مؤثرتر به تحولات جمعیتی و نیازهای جدید سالمندان و ایجاد هماهنگی بیشتر میان نهادهای مسئول عنوان شد.
بازنشستگان پس از ۳۰ تا ۴۰ سال خدمت احساس رهاشدگی می‌کنند
معاون اول رئیس‌جمهور در آغاز این نشست، با تأکید بر اهمیت آموزه‌های دینی در احترام به سالمندان، گفت: سالمندان جزء گروه‌های آسیب‌پذیر جامعه هستند و از نظر شرعی و اخلاقی وظیفه داریم به آن‌ها خدمت نماییم.
عارف با اشاره به اینکه سالمندان منبعی ارزشمند برای کشور به شمار می‌روند، ادامه داد: این افراد ۳۰ تا ۴۰ سال تجربه کار دارند و زمانی که وارد دوران سالمندی و بازنشستگی می‌شوند، در واقع مرحله دوم خدمت خود را آغاز می‌کنند. اگرچه آن‌ها دیگر وظیفه اداری ندارند، اما همچنان به کشور احساس تعهد می‌کنند.
او با بیان این سؤال که آیا کشور آمادگی و برنامه‌ریزی لازم برای بهره‌برداری از این ظرفیت را دارد، اظهار کرد: بازنشستگان ۳۰ تا ۴۰ سال زحمت کشیده‌اند و به نظام و مردم خدمت کرده‌اند، اما اکنون متوجه می‌شوند که رها شده‌اند. همچنین وعده‌هایی به آن‌ها داده شده که به واقعیت نپیوسته است.
انتقاد عارف از ناکافی بودن اصلاحات قوانین بازنشستگی
معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به تغییر تدریجی جامعه از جوانی به سالمندی در دو دهه اخیر و مشکلات اقتصادی پیش روی بازنشستگان از جمله کارمندان، معلمان و استادان دانشگاه، بیان کرد: علیرغم اصلاح قانون بازنشستگی و برخی تغییرات ساختاری و حقوقی از سال ۱۳۷۸، این تغییرات به‌تنهایی نتوانسته‌اند مشکلات بازنشستگان را به‌طور اصولی برطرف کنند.
عارف افزود: قوانین موجود جامع نیستند و این امر منجر به بروز مشکلاتی چون همسان‌سازی حقوق بازنشستگان گشته است.
وی با انتقاد از پیچیدگی‌های حقوقی ناشی از تعمیم برخی احکام به دوره‌های گذشته، این پرسش را مطرح کرد که قوانین تا چه تاریخی باید به گذشته عطف شوند.
معاون اول رئیس‌جمهور ادامه داد: قوانین کنونی به دلیل عدم جامعیت، فرصتی که باید بازنشستگی باشد را به تهدیدی تبدیل کرده‌اند. بازنشسته بایستی به عنوان مشاور امین دستگاه‌ها عمل کند و زندگیش باید آرام باشد، اما به دلیل ناکافی بودن قوانین و وعده‌های داده شده، ما شاهد نارضایتی بازنشستگان هستیم؛ در حالی که آن‌ها افراد حساس، خدمتگزار و مستحق هستند.
احتمالاً تنها ۳۰ تا ۴۰ درصد وعده‌ها به بازنشستگان محقق شده باشد
عارف با اشاره به اینکه مشکلات بازنشستگان با وجود تمامی تلاش‌های صورت گرفته از سال ۱۳۷۸ همچنان باقی است، فقدان قانون جامع و نظام حکمرانی مرتبط به بازنشستگی را از دلایل اصلی تداوم این مشکلات برشمرد.
وی تأکید کرد: اکنون باید در راستای حل مسائل سالمندان و بازنشستگان به‌طور جدی اقدام کنیم و خود را به بودجه و منابع دولتی محدود ننماییم؛ بلکه باید از منابع عمومی و ظرفیت نهادهای مردمی نیز بهره‌برداری کنیم.
معاون اول رئیس‌جمهور افزود: باید نظام حکمرانی جامع، منطقی، معقول، با ارزش و شایسته سالمندان ایجاد کنیم. تا کنون در این زمینه فقط شعار داده‌ایم و اقدامی عملیاتی نداشته‌ایم. شاید تنها ۳۰ تا ۴۰ درصد وعده‌های ارائه شده به بازنشستگان تحقق یافته باشد.
نظام حکمرانی سالمندی نباید مدل وارداتی باشد
عارف با تأکید بر ضروری بودن بهره‌گیری از تجربیات بین‌المللی در طراحی نظام حکمرانی سالمندی، تصریح کرد: می‌توانیم از تجارب کشورهای دیگر استفاده کنیم، اما این نظام نمی‌تواند به صورت وارداتی باشد.
او افزود: ممکن است یک نظام بازنشستگی در کشوری دیگر کارآمد باشد، اما در ایران لزوماً پاسخگو به نیازهای جامعه نباشد.
معاون اول رئیس‌جمهور همچنین با یادآوری جایگاه احترام به سالمندان در فرهنگ ایرانی، این سؤال را مطرح کرد که الگوی خانه سالمندان، به عنوان یک مدل غربی، چقدر با فرهنگ جامعه ایران همخوانی دارد.
عارف در خاتمه تأکید کرد: نظام حکمرانی سالمندی باید عزت سالمندان را حفظ کرده و به‌گونه‌ای طراحی شود که افراد در دوره بازنشستگی نگرانی از بابت تأمین معیشت نداشته باشند.