در گذشته، تصور می‌شد که تسلا با کنار گذاشتن مدل‌های پرچمدار خود، به سمت تولید خودروهای اقتصادی و مقرون‌به‌صرفه‌تر گام خواهد گذاشت. اما حذف مدل‌هایی همچون سایبرتراک که قرار بود تجسمی از نوآوری باشد، حکایت‌های متفاوتی را نمایان ساخت. به نظر می‌رسد که تغییرات استراتژیک ایلان ماسک به سوی هوش مصنوعی و رباتیک، تسلا را از مسیر اصلی خود در صنعت خودروسازی منحرف کرده است. این وضعیت، آینده شرکت تسلا را در سایه‌ای از تردید قرار داده است.
تحول تسلا: از خودروسازی به دنیای هوش مصنوعی
سال ۲۰۲۲، سالی سرشار از موفقیت برای تسلا به شمار می‌رفت. تقاضا برای محصولات این برند بی‌سابقه بود و ایلان ماسک، مدیرعامل این شرکت، پیش‌بینی کرده بود که تا سال ۲۰۳۰، فروش سالانه ۲۰ میلیون خودرو را محقق خواهد کرد. اما تغییرات بازار در سال بعد و افت فروش، فشار فراوانی به ماسک وارد آورد که منجر به اتخاذ تصمیمات تجاری عجیب و غریب شد.
ماسک با نگاهی به وضعیت اقتصادی در آستانه بحران، شروع به کاهش هزینه‌ها و تعدیل نیروی انسانی نمود. حتی مدیران ارشدی مانند ربکا تینوچی، رئیس بخش سوپرشارژر، به خاطر ناکافی بودن اخراج کارکنان، مجبور به ترک کار شدند. همزمان، ماسک متوجه شد که خودروهای برقی به تنهایی دیگر جذابیتی ندارند و بر روی فناوری رانندگی خودران و توسعه ربات انسان‌نما اپتیموس (Optimus) سرمایه‌گذاری بیشتری انجام داد. او بر این باور بود که آینده متعلق به ربات‌های چرخ‌دار و پادار است.
از همین جا، شعار «تسلا یک خودروساز نیست» شکل گرفت. با کاهش فروش خودروها، تسلا خود را به عنوان یک شرکت فعال در زمینه هوش مصنوعی و رباتیک معرفی کرد. چالش این بود که چنین تغییر روندی باعث شد تسلا تدریجاً از تولید خودرو دور شود، در حالی که هنوز در زمینه‌های رباتیک و رانندگی خودران به بلوغ لازم نرسیده بود.
وداع با مدل‌های S، X و سایبرتراک: پایان یک دوره
اولین قربانی این تغییر استراتژی، خودروی برقی کامپکت نسل سوم بود که با نام پروژه ردوود (Project Redwood) شناخته می‌شد. با وجود انکارهای ماسک، این خودرو اقتصادی عملاً از دسامبر ۲۰۲۳ متوقف شد. اگرچه او خبر از معرفی سایبرکب (Cybertaxi) داد، اما واقعیت این است که تسلا توسعه پلتفرم نسل سوم را متوقف کرده بود. به جای آن، نسخه‌های ساده‌تر و ارزان‌تری از مدل ۳ و مدل Y وارد بازار شدند تا به رشد فروش در سال ۲۰۲۶ کمک کنند.
با این حال، با افزایش حساسیت خریداران نسبت به قیمت‌ها، بازار خودروهای ۸۰ هزار دلاری دچار سقوط شد و فروش مدل S، مدل X و سایبرتراک نیز تحت تأثیر قرار گرفت. افت فصلی فروش این مدل‌ها در نهایت به تصمیم برای توقف تولید مدل S و مدل X در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ منتهی شد. این دو مدل سال‌ها پیش طراحی شده بودند و هزینه‌های آن‌ها احتمالاً جبران شده است. اما سایبرتراک، که با وجود اینکه نمونه‌ای از فناوری‌های پیشرفته به شمار می‌رفت و توسعه آن هزینه‌های زیادی در بر داشت، به دلیل فروش ضعیف و تحمیل هزینه‌های بالاتر، نهایتاً توسط ایلان ماسک تأیید شد که به تاریخ صنعت خودرو پیوست.
آینده‌ای مبهم: آیا تسلا هنوز زنده است؟
حذف خودروهای تسلا مدل S، مدل X و سایبرتراک، همراه با عدم وجود هیچ محصول جایگزین جدیدی در برنامه توسعه این شرکت (غیر از رودستر که بیشتر به عنوان یک نمایشی تبلیغاتی به نظر می‌رسد)، نگرانی‌هایی را در خصوص اینکه تسلا دیگر به تولید خودروهای مصرفی تمایل ندارد، به وجود آورده است. سایبرتراک، با همه ناکامی‌هایش، نمادی از توان مهندسی تسلا محسوب می‌شد و حذف آن به معنای کنار گذاشتن برخی فناوری‌های نویدبخش مانند پلتفرم ۸۰۰ ولتی، سیستم برق ۴۸ ولتی و فناوری فرمان بدون اتصال مکانیکی است.
این وضعیت موجی از سردرگمی را برای مالکان فعلی تسلا به وجود آورده است که نمی‌دانند چگونه باید خودروهای خود را جایگزین کنند. مدل ۳، که فروشش اندکی کمتر از مدل Y است، ممکن است گزینه بعدی حذف شود. مدل Y نیز با پلتفرمی که حدود ۱۰ سال عمر دارد، به زودی با مشکلاتی در مطابقت با استانداردهای جدید ایمنی مواجه خواهد شد و ممکن است تسلا در نهایت سرمایه‌گذاری برای جایگزینی آن را بی‌فایده بداند.
حدس و گمان‌ها می‌گویند که تسلا در نهایت به اسپیس‌ایکس (SpaceX) ملحق شده و به عنوان یک شرکت مستقل از بین خواهد رفت. اسپیس‌ایکس علاقه‌ای به حوزه خودروسازی، خدمات بیمه و شبکه شارژ تسلا ندارد، اما ممکن است بخش‌هایی از جمله خودروهای بدون راننده، مانند سایبرکب، ربات‌ها و نرم‌افزارهای مرتبط را حفظ کند. بهترین سناریو برای بخش خودروسازی، جدایی و تبدیل به یک شرکت مستقل خواهد بود تا میراث تسلا توسط یک مجموعه دیگر ادامه یابد.
هرچند ماسک سایبرکب را آینده حمل‌ونقل می‌داند و اعلام کرده که تسلا تمایلی به فروش آن به مصرف‌کنندگان شخصی ندارد و تنها به شرکت‌ها عرضه خواهد شد، اما اکثر مردم همچنان آرزوی مالکیت و رانندگی خودروی شخصی خود را دارند.
بدین ترتیب، به نظر می‌رسد که ایلان ماسک در ایجاد رویاهای جدید، به خصوص زمانی که رؤیاهای قدیمی دیگر جذابیتی ندارند، توانا است. اما یک نکته به وضوح قابل درک است: ماسک تمایلی به حفظ ارزش بسیار بالا برای تسلا ندارد. او احتمالاً قصد دارد اسپیس‌ایکس تسلا را با حداقل قیمت ممکن خریداری کرده و دارایی‌های ارزشمند آن را جدا کند و در نهایت باقی مانده بخش‌ها را به صورت جداگانه به فروش برساند. این فرآیند با برون‌سپاری توسعه شبکه سوپرشارژر تسلا آغاز شده است. انتظار می‌رود تصمیمات مهمی در این زمینه ماه آینده، در نشست سالانه سهام‌داران، اعلام شود.