دماوند به جمع یکصد اثر برجسته میراث زمین‌شناسی جهانی پیوست
به گزارش ایسنا، کوه آتشفشانی دماوند به‌صورت رسمی توسط اتحادیه بین‌المللی علوم زمین (IUGS) در فهرست صد مکان برتر میراث زمین‌شناختی در سطح جهانی قرار گرفت. این اعلامیه در تاریخ ۱۵ آبان ۱۴۰۵ در شهر لوله واقع در منطقه آلگاروِ پرتغال و در خلال مراسم روز جهانی یونسکو برگزار شد.
تحقیق علمی مرتبط با این پدیده طبیعی از سوی محققان ایرانی ترتیب داده شده و در طی سال گذشته به مراجع بین‌المللی ارائه گردید تا دماوند به‌عنوان نماینده طبیعی ایران در حوزه آتشفشان‌شناسی و با شماره ۲۵۲ در سطح بین‌المللی شناخته شود.
علیرضا امری‌کاظمی، رئیس شبکه ژئوپارک‌های جهانی یونسکوی ایران و نایب‌رییس کمیته ملی علوم زمین و ژئوپارک‌ها در کمیسیون ملی یونسکو بیان کرد:
«من و دکتر جمشید حسن‌زاده از کالج گلندیل کالیفرنیا، پرونده دماوند را تهیه کردیم و سال گذشته به IUGS ارسال کردیم. در این مدت، مستندات لازم را به داوران ارائه داده و از پرونده خود دفاع کردیم. در تاریخ ۱۵ آبان ۱۴۰۵ در آلگاروِ، پرونده را ارائه نمودم و IUGS دماوند را به‌عنوان یک سایت منتخب جهانی معرفی کرد.»
امری‌کاظمی، همچنین تأکید کرد:
«دماوند با ارتفاع ۵۶۱۰ متر به‌عنوان بلندترین قله در خاورمیانه شناخته می‌شود. این آتشفشان چینه‌ای بزرگترین نمونه‌ای است که در وسط یک قاره قرار دارد. معمولاً فعالیت‌های آتشفشانی در مناطق زمین‌ساختی مانند البرز، کوتاه و ضعیف هستند؛ اما دماوند به مدت تقریباً ۱٫۸ میلیون سال فعال بوده و جوان‌ترین فوران‌های آن به حدود ۷۳۰۰ سال پیش برمی‌گردد. این ویژگی، آن را به نمونه‌ای خاص در نظر دانشمندان تبدیل کرده است.» پهنای این آتشفشان حدود ۲۵ کیلومتر است و توالی کامل فوران‌های آن حفظ شده است. یکی از ویژگی‌های نادر دماوند این است که پس از حدود ۲۰۰ هزار سال خاموشی، دوباره فعال شده و مخروط تازه‌ای در جنوب‌غربی دهانه قدیمی شکل گرفته است. به همین دلیل بخش‌هایی از آتشفشان قدیمی هنوز در دامنه‌های شرقی و شمالی آن قابل مشاهده‌اند. دماوند به‌عنوان یک آزمایشگاه طبیعی برای شناخت آتشفشان‌های درون‌صفحه‌ای و خطرات آتشفشانی در دامنه‌های فعال محصوب می‌شود.»
وی ادامه داد:
«دماوند تنها یک ویژگی زمین‌شناختی نیست، در شاهنامه فردوسی نیز داستان‌هایی نظیر به بند کشیدن ضحاک در این کوه روایت شده است. شاهنامه در فهرست حافظه جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. IUGS در توصیف رسمی دماوند به همین ارتباط میان زمین‌شناسی و فرهنگ ایرانی اشاره کرده است.»
برنامه معرفی سایت‌های میراث زمین‌شناختی از سال ۲۰۲۲ آغاز شد و مرحله نخست آن در زومایای اسپانیا و مرحله دوم در سال ۲۰۲۴ در شهر بوسان کره جنوبی برگزار خواهد شد. فهرست جدید شامل آثاری از ۴۷ کشور مختلف است که از جمله آن‌ها ۶ سایت از خاورمیانه وجود دارد و در کنار مکان‌های مشهوری چون کوه فوجی در ژاپن، آبدره‌های نروژ، گسل سن‌آندریاس در ایالات متحده و کوه آکونکاگوا در آرژانتین قرار گرفته‌اند.
علیرضا امری‌کاظمی، رئیس شبکه ژئوپارک‌های جهانی یونسکوی ایران، افزود:
«این انتخاب، دماوند را در کنار دیگر مکان‌های مهم زمین‌شناختی جهان قرار می‌دهد، اما این عنوان نمی‌تواند به‌طور مستقل از دماوند محافظت کند. ارزش واقعی آن در این است که توجه بیشتری به حفاظت از این کوه و استفاده آموزشی از آن گسیل می‌کند. اکنون مسئولیت ما در زمینه حفاظت از دماوند بیشتر شده است.»