مهاجرانی: هدف نظام آموزشی باید پرورش انسان‌های آگاه و خردورز باشد نه صرفاً مدرک‌محوری

به نقل از خبرنگار سیاسی ایرنا، «فاطمه مهاجرانی» در رویداد گرامیداشت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه و همچنین افتتاح نمایشگاه دهه ترویج علم ایران در دانشگاه تهران، به موضوع «علم در خدمت صلح و توسعه پایدار» اشاره کرد و گفت: علم شامل دو بعد درونی و بیرونی است. بعد بیرونی علم، شامل آثار و نتایجی است که در جهان اطراف به وضوح قابل مشاهده‌اند؛ مانند موشک‌هایی که توسط دانشمندان طراحی می‌شوند و انواع سلاح‌هایی که محصول دانش و توانمندی‌های انسانی است.

او با اشاره به برخی از ابزارهای مخرب که توسط دانشمندان ساخته می‌شود، از جمله سلاح‌های میکروبی، خاطرنشان کرد: این محصولات نیز از زمره علم هستند، چرا که افراد نادان قادر به تولید سلاح میکروبی نیستند. بنابراین، این نکته که علم تحت چه تسلطی است، به شدت حائز اهمیت به شمار می‌آید.

سخنگوی دولت افزود: علم از یک سو می‌تواند منشأ خیر و برکت باشد، به ما توانایی پیش‌بینی ارائه دهد و ما را در برنامه‌ریزی برای آینده یاری کند. علمی که با پیش‌بینی بارندگی، ما را به انجام اقدامات لازم رهنمون می‌سازد و به فناوری، صنعت و تولید تبدیل می‌شود که زندگی را برای بشر آسان‌تر می‌کند. اما از سوی دیگر، این علم ممکن است آسیب‌های جدی‌ای نیز به وجود آورد که نمایانگر بعد بیرونی علم است.

مهاجرانی با تأکید بر آثار و پیامدهای علم در بعد بیرونی خود، توضیح داد: علم پیامدهایی بر خود عالم نیز دارد و بر افراد در مسیر تحقیق و شناخت علمی تأثیرگذار است. اگر این تأثیر، گونه‌ای از خودسازی باشد، بدون شک فرد عالم به انسانی رستگار تبدیل خواهد شد.

او تأکید کرد: در ادبیات ما آمده است که علم، جهل را از بین می‌برد و به این اعتبار، علم باید به انسان یاری رساند تا از نادانی فاصله گیرد. فردی که فکر کند به صرف یک مدرک تحصیلی به مقامی دست یافته و می‌تواند بر دیگران تسلط یابد، به واقع عالم نیست. هدف علم و دانش، پرورش انسان‌های آگاه و خردمند است. اولین کارکرد خرد با انسان این است که به او می‌آموزد که خود را چیزی نمی‌داند و آنچه که در اختیار دارد، در مقابل وسعت نامحدود دانش، بسیار ناچیز است.

سخنگوی دولت تأکید کرد: ما نباید تنها در پی افزایش کنجکاوی انسان‌ها در زمینه‌های مختلف باشیم، بلکه باید مراقب باشیم که این روند منجر به پرورش انسان‌هایی نشود که باوجود دارا بودن دانش، از سفر به درون خود غافل مانده‌اند. هر چه فرد دانشورتر باشد، باید بیشتر به سفر درونی و شناخت خود توجه نماید و از محدودیت دانش خود آگاهی داشته باشد.

مهاجرانی به شعری از مولانا نیز اشاره کرد که می‌گوید «قطره دانش که بخشیدی ز پیش، متصل گردان به دریاهای خویش» و بیان کرد: اگر عالمی، یا فردی که به خاطر دانش خود در موقعیت اجتماعی خاصی قرار دارد، به این حقیقت واقف نباشد که آنچه در دست دارد، تنها قطره‌ای از دریا است و همین قطره نیز به او عطا شده، می‌تواند به عاملی خطرناک در دستانش تبدیل گردد.

او در پایان ابراز امیدواری کرد که همه کسانی که در مسیر علم گام برمی‌دارند، به این نکته توجه داشته باشند و خاطرنشان کرد: ما باید در کلیه سطوح نظام آموزشی، از پیش‌دبستانی تا تحصیلات تکمیلی، بر این موضوع تمرکز کنیم که انسان‌های خردمند پرورش دهیم، نه صرفاً افرادی با نمرات عالی در دانشگاه. زیرا جهان آسیب‌های زیادی از دانشمندانی دیده است که از اصول اخلاقی بی‌بهره بوده‌اند.