لوک خوش‌شانس به سن ۸۰ سالگی رسید؛ نکات جذاب درباره کابویی که یاد و خاطره‌اش در دل نسل‌ها باقی مانده
فرارو- اکنون نزدیک به هشتاد سال از زمانی می‌گذرد که کابویی پا به عرصه وجود گذاشت؛ شخصیتی که هرگز در دنیای واقعی زندگی نکرده و نه در غرب وحشی حضور داشته است، اما برای میلیون‌ها نفر در سرتاسر دنیا به‌طرزی ناآشنا، از بسیاری از قهرمانان واقعی شناخته‌تر است. لوک خوش‌شانس، مردی که با سرعتی حیرت‌انگیز به تیراندازی می‌پرداخت، در سال ۱۹۴۶ به دنیا آمد؛ کاراکتری که در ابتدا تنها قرار بود قهرمان یک داستان کمیک سرگرم‌کننده باشد ولی در طول زمان به یکی از جاودانه‌ترین چهره‌های دنیاى کمیک اروپا تبدیل شد.
به گزارش فرارو، داستان شکل‌گیری این شخصیت تنها به ایجاد یک کابوی کارتونی مربوط نمی‌شود؛ این روایت بازتابی از خلاقیت هنرمندی است که با ترکیب طنز، ماجراجویی و نقد تاریخ غرب آمریکا، دنیایی را خلق کرد که پس از گذشت هشت دهه کماکان خواندنی و جذاب باقی مانده است.
از یک هنرمند بلژیکی تا ظهور قهرمان غرب وحشی
خالق لوک خوش‌شانس، موریس دو بُوِر (Morris) بود؛ هنرمند بلژیکی که در سال ۱۹۲۳ در شهر کورتریک متولد شد و از سنین کودکی به هنر نقاشی و طراحی وابستگی داشته است. پیش از اینکه لوک را خلق کند، او در مجله خانوادگی «لو موستیک» به تصویرسازی پرداخته و از سال ۱۹۴۴ به همکاری با انتشارات دوپویی مشغول شد.
این داستان با نام Arizona 1880 برای اولین بار در سال ۱۹۴۶ طراحی گردید و در آلماناک اسپیریو ۱۹۴۷ منتشر شد. در این نسخه، لوک ظاهری گردتر و کارتونی‌تر دارد.
نخستین ماجرای لوک خوش‌شانس با عنوان «آریزونا ۱۸۸۰» در تاریخ ۱۴ نوامبر ۱۹۴۶ در سالنامه مجله «آلماناک اسپیریو» به چاپ رسید. این داستان ۲۰ صفحه‌ای داشت و شخصیت اصلی آن هنوز به قهرمانی که بعدها میلیون‌ها نفر شناختند، شبیه نبود. شش ماه بعد، داستان دیگری با عنوان «معدن طلای دیک دیگر» منتشر شد و در سال ۱۹۴۹ به صورت آلبوم مستقل به دست علاقه‌مندان رسید.
این تصویر به داستان «معدن طلای دیک دیگر» مربوط می‌شود که در سال ۱۹۴۹ به صورت آلبوم منتشر گردید.
موریس، به شدت به سینمای وسترن و تاریخ غرب آمریکا علاقه‌مند بود. او بعداً از بازیگرانی چون گری کوپر، جان وین و جیمز استوارت به‌عنوان منابع الهام خود نام برد؛ اما از بین این نام‌ها، گری کوپر بالاترین تأثیر را بر شکل‌گیری شخصیت لوک گذاشت. قهرمانی کم‌حرف، متعادل و تسلط‌دار که بیشتر به جای کلامش، در عمل و مهارتش مورد توجه قرار می‌گیرد.
ملاقات تعیین‌کننده با خالق آستریکس
یکی از نقاط عطف مهم در داستان لوک خوش‌شانس، آشنایی موریس با رنه گوسینی بود؛ نویسنده‌ای که بعدها به خاطر خلق داستان‌های «آستریکس» مشهور شد. این دو در جریان سفری که موریس به آمریکا انجام داد، به یکدیگر آشنا شدند؛ سفری که او همراه با دو هنرمند بلژیکی دیگر، آندره فرانکن و ژوزف ژیژ، برای آشنایی بیشتر با فرهنگ کمیک و گردآوری اطلاعات درباره فرهنگ غرب آمریکا انجام داد.
از سال ۱۹۵۵، گوسینی به نگارش داستان‌های لوک خوش‌شانس پرداخت و این همکاری مسیری جدید برای مجموعه پدید آورد. پیش از این، موریس هم طراحی می‌کرد و هم داستان می‌نوشت؛ اما ورود گوسینی، طنز هوشمندانه‌تری، شخصیت‌های فراموش‌نشدنی و شوخی‌های تاریخی و اجتماعی را به داستان‌ها افزود. عبارتی مشهور با مضمون «مردی که سریع‌تر از سایه‌اش شلیک می‌کند» نیز از ایده‌های گوسینی بهره می‌برد.
این همکاری تا هنگام مرگ گوسینی در سال ۱۹۷۷ ادامه یافت و نتیجه آن، انتشار حدود ۴۰ آلبوم بود. بسیاری از کاراکترهای محبوب این مجموعه، از جمله برادران دالتون و ران‌تان‌پلان، در همین دوران شکل گرفتند.
دالتون‌ها واقعی بودند؛ اما نه به شکلی که می‌شناسیم
یکی از جذابیت‌های لوک خوش‌شانس، وجود شخصیت‌هایی است که ریشه در تاریخ واقعی آمریکا دارند. برادران دالتون، بیلی د کید، جسی جیمز و کلمیتی جین، از جمله چهره‌های تاریخی هستند که موریس و گوسینی آن‌ها را با طنز در داستان‌های خود جا داده‌اند.
با این حال، دالتون‌های موجود در کمیک، تصویری دقیق از شخصیت‌های تاریخی نیستند. آن‌ها با نام‌های جو، جک، ویلیام و آورل شناخته می‌شوند و هر یک ویژگی‌های اغراق‌آمیز و منحصربه‌فردی دارند؛ از جوِ عصبی و کوتاه‌قد گرفته تا آورلِ بلندقد و ساده‌دل. جالب اینجاست که موریس این چهار برادر را از شخصیت‌های محبوب خود به حساب می‌آورد.
طراحی اصلی موریس از دالتون‌ها.
نکته‌ای که کمتر شناخته شده، ظهور چهره‌های نام‌آشنای سینما در ماجراهای داستان است. گوسینی گاهی طراحی شخصیت‌های داستانی را از بازیگران واقعی اقتباس می‌کرد؛ از جمله ژان گابن، دیوید نیئون و لویی دوفونس که به شیوه‌ای غیرمستقیم در حوادث لوک حضور داشتند. در حقیقت، مجموعه صرفاً وسترن را به تمسخر نمی‌کشید؛ بلکه با تاریخ، سینما و کلیشه‌های فرهنگی نیز مشغول گپ و گفت بود.
چرا لوک سیگار را کنار گذاشت؟
در نسخه‌های اولیه، لوک خوش‌شانس همواره یک سیگار در گوشه لب خود داشت؛ عکسی که برای کابوی آن زمان چندان غیرعادی به شمار نمی‌رفت. اما موریس در دهه ۱۹۸۰ تصمیم گرفت این عادت را از شخصیت حذف کند و به جای سیگار، ساقه‌ای علف در دهان وی قرار دهد. این تغییر فقط تصمیمی ظاهری نبود، بلکه سازمان جهانی بهداشت نیز برای این اقدام از موریس تقدیر به عمل آورد.
لوک خوش شانس با سیگار بر روی جلد یک کمیک قدیمی.
پس از درگذشت موریس در سال ۲۰۰۱، ادامه این مجموعه به هنرمندانی دیگر سپرده شد. طراحی شخصیت توسط آشدِه ادامه پیدا کرد و داستان‌نویسان مختلف نیز در توسعه ماجراهای جدید شرکت کردند. موریس خلاف برخی خالقان معروف کمیک، خواسته بود که داستان‌های قهرمانش با مرگ او خاتمه نیابد.
اکنون لوک خوش‌شانس فراتر از یک شخصیت کمیک است؛ او بخشی از حافظه فرهنگی چند نسل به شمار می‌رود. بر اساس آمار منتشرشده توسط ناشر آلمانی این مجموعه، داستان‌های او تا به امروز به ۳۳ زبان منتشر شده و مجموع فروش آلبوم‌هایش از ۳۰۰ میلیون نسخه فراتر رفته است. آلبوم شماره ۱۰۳ نیز قرار است در سال ۲۰۲۶ منتشر شود.
شاید رمز ماندگاری این کابوی نیز جذاب باشد؛ او قهرمانی است که برخلاف بسیاری از شخصیت‌های اکشن، برای رسیدن به پیروزی همیشه به سمت خشونت رو نمی‌آورد و در پایان هر داستان، به تنهایی به سمت غروب می‌رود؛ همان کابوی تنهایی که هنوز هم از پیدا کردن راه خانه‌اش قاصر است.