خودمراقبتی؛ موضوعی نادیده در سلامت جامعه / پیشنهاد اعطای «دیپلم سلامت» به دانش‌آموزان
بر اساس گزارش ایسنا، دکتر شهرام رفیعی‌فر در مراسم پایانی «نشان تلاش در فرهنگ سلامت» که در دانشکده علوم اجتماعی علامه طباطبایی برگزار شد، بر اهمیت برجسته خودمراقبتی در بهبود سلامت جامعه تأکید کرد و اظهار داشت: ارتقای سلامت نتیجه همکاری و تعامل متقابل میان مردم و دولت بوده و باید به‌طور عادلانه میان همه افراد تقسیم شود.
وی با اشاره به لزوم دسترسی مداوم و آزاد به اطلاعات سلامت اعلام کرد که خودمراقبتی تنها با دانش و آگاهی و آموزش مستمر شکل می‌گیرد. وی گفت که طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، خودمراقبتی به معنای توانمندی افراد در ارتقاء و حفظ سلامت خود و همچنین رویارویی با مشکلات، با یا بدون کمک پرسنل نظام سلامت است.
رفیعی‌فر افزود که بخش عمده‌ای از مراقبت‌های سلامت در حوزه خودمراقبتی گنجانده می‌شود، و تخمین‌ها نشان می‌دهد که ۲۵ تا ۸۵ درصد خدمات مراقبتی در این حوزه واقع شده است. به رغم تعداد محدودی که مردم هر سال به نظام سلامت مراجعه می‌کنند، همه افراد در هر لحظه از زندگی به نوعی درگیر خودمراقبتی هستند. بنابراین، تقویت خودمراقبتی می‌تواند به افزایش قدرت انتخاب مردم و کاهش هزینه‌های موجود در نظام سلامت بینجامد.
مدیرکل دفتر ارتقای سلامت وزارت بهداشت همچنین به تأثیر سبک زندگی در پیشگیری از بیماری‌ها اشاره کرد و گفت: تعداد زیادی از سرطان‌ها با تغییر در سبک زندگی قابل پیشگیری هستند. خودمراقبتی صرفاً به رفتارهای ساده محدود نمی‌شود، بلکه شامل دامنه‌ای از اقدامات از اصلاح رفتارهای روزمره تا مدیریت مراقبت‌های پس از جراحی است.
وی تأکید کرد که خودمراقبتی نباید تنها به عنوان یک مسئولیت فردی تلقی شود. الگوی انتخابی سازمان جهانی بهداشت شامل توانمندسازی افراد و همچنین مؤلفه‌هایی چون پاسخگویی، شفافیت و ایجاد بسترهای توانمندساز است. بنابراین، دولت‌ها باید شرایط لازم برای دسترسی عادلانه به گزینه‌های سالم و اطلاعات شفاف را ایجاد کنند.
او همچنین بر ضرورت تقویت سواد سلامت در تمامی سطوح آموزشی تأکید کرد و بیان داشت: آموزش سلامت می‌بایست در تمام مراحل تحصیل در نظام آموزشی لحاظ شود و دانش‌آموزان باید به موازات کسب مدارک تحصیلی، «دیپلم سلامت» نیز اخذ نمایند. این روند باید در دانشگاه‌ها هم ادامه یابد.
مدیرکل دفتر ارتقای سلامت وزارت بهداشت با اشاره به تجربه پاندمی کرونا و بحران‌های جهانی، خاطرنشان کرد: در بحران‌هایی مانند پاندمی کرونا، اهمیت خودمراقبتی به شدت پررنگ شد، اما این نگاه نمی‌بایست تنها به شرایط بحرانی محدود گردد و افراد باید در زندگی روزمره به عنوان سازندگان سلامت خود، نقشی فعال داشته باشند.
بنابر اعلام روابط‌عمومی برگزاری این همایش، وی از مزایای خودمراقبتی مانند توانمندسازی افراد، کاهش تقاضا برای درمان‌های غیرضروری و بهبود نتایج سلامت یاد کرد و افزود: هدف نهایی دستیابی جامعه به سلامت بالاتر و افزایش سرمایه سلامت است.
همچنین دکتر اباذر اشتری، دبیر جشنواره «نشان تلاش در فرهنگ سلامت» و عضو هیأت مؤسسه مطالعات فرهنگی، اجتماعی، بیان کرد: مهم‌ترین وظیفه علم، به‌ویژه در حوزه علوم انسانی، فقط تولید علم نیست، بلکه شناسایی و تبیین مسائل و پدیده‌های اجتماعی است.
وی به فعالیت‌های دبیرخانه علامت فرهنگ سلامت در مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی اشاره کرده و گفت: در مجموع، ۱۰۳ اثر به دبیرخانه ارسال شد که ۸۱ اثر از لحاظ مستندات کامل بودند و قابلیت ورود به مرحله پالایش اولیه را داشتند. شورای سیاست‌گذاری پس از برگزاری جلسات متعدد، ۲۳ اثر را برای ورود به مرحله داوری واجد شرایط تشخیص داد و در نهایت ۱۱ اثر به مرحله نهایی راه یافتند. از میان این آثار، سه اثر برتر انتخاب شده و جوایزی همچون تندیس، لوح تقدیر و کمک مالی به آن‌ها اعطا خواهد شد. برای تداوم این جشنواره، حداقل یک برنامه‌ریزی ۱۰ ساله شکل خواهد گرفت و در سال آینده هدف ما برگزاری آن در سطح بین‌المللی خواهد بود.
او در خاتمه با تأکید بر اینکه هدف اصلی جشنواره تعریف مجدد مفهوم مسئولیت اجتماعی در راستای ترویج فرهنگ سلامت است، گفت: این مسیر محدود به حوزه سلامت نخواهد بود و در آینده موضوعاتی مانند محیط زیست (از جمله درختکاری و مدیریت منابع آب) و میراث فرهنگی نیز در فعالیت‌های مرتبط با مسئولیت اجتماعی مورد توجه قرار خواهند گرفت.
انتهای پیام