معامله پنهان پنج میلیارد دلاری؛ چرا پرونده نفوذ به انویدیا مسکوت ماند؟
فرارو- رقابت فناورانه آمریکا و چین به‌ویژه در حوزه تولید تراشه‌های پیشرفته و توسعه هوش مصنوعی وارد مرحله‌ای شده که مرز میان فعالیت اقتصادی، امنیت ملی و عملیات اطلاعاتی بیش از گذشته در هم تنیده است. گزارش‌های منتشرشده درباره تلاش احتمالی دستگاه اطلاعاتی چین برای نزدیک شدن به جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا گمانه‌زنی‌هایی را در واشنگتن درباره احتمال دسترسی پکن به اطلاعات محرمانه تجاری و فناوری‌های راهبردی آمریکا برانگیخته است.
به گزارش فرارو، بر اساس اطلاعات منتشرشده در رسانه‌های آمریکایی، یک مدیر اجرایی سابق که پیش‌تر مدیریت شرکتی فعال در حوزه مراکز داده در سنگاپور را بر عهده داشته، مظنون است با دستگاه اطلاعاتی چین ارتباط برقرار کرده یا از سوی آن جذب شده باشد. هدف ادعایی این ارتباط، نزدیک شدن به هوانگ و فراهم کردن زمینه دسترسی به اطلاعات حساس انویدیا و تسهیل دستیابی چین به تراشه‌های پیشرفته آمریکایی عنوان شده است.
ارزش معاملات و دسترسی‌های مورد اشاره در این گزارش‌ها بیش از پنج میلیارد دلار برآورد می‌شود. اگر ابعاد این ادعاها تأیید شود، پرونده می‌تواند به یکی از مهم‌ترین چالش‌های امنیتی آمریکا در رقابت فناوری با چین تبدیل شود.
ادعای عملیات اطلاعاتی چین برای دسترسی به فناوری‌های انویدیا
طبق جزئیات منتشرشده در رسانه‌های آمریکایی، نهادهای اطلاعاتی این کشور پس از بیش از یک سال نظارت و با اتکا به یک یادداشت محرمانه، به این ارزیابی رسیده‌اند که یک مدیر اجرایی سابق در صنعت مراکز داده ممکن است از سوی دستگاه اطلاعاتی چین جذب شده باشد.
هدف ادعایی این عملیات، ایجاد ارتباط با جنسن هوانگ و فراهم کردن امکان دسترسی به اطلاعات تجاری و فناوری حساس انویدیا عنوان شده است. همچنین گزارش‌هایی درباره تلاش برای تسهیل خرید تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی به ارزش بیش از پنج میلیارد دلار از طریق مراکز داده در مالزی و دیگر نقاط جنوب شرق آسیا منتشر شده است؛ مسیری که به ادعای مطرح‌شده می‌توانسته برای دور زدن محدودیت‌های صادراتی آمریکا علیه چین مورد استفاده قرار گیرد.
در بررسی ابعاد این پرونده باید میان دو مسیر احتمالی تفاوت قائل شد. مسیر نخست، انتقال مستقیم تراشه‌های پیشرفته آمریکایی به چین از طریق کانال‌های غیرمجاز است. مسیر دوم، دسترسی غیرمستقیم به قدرت پردازشی همین تراشه‌ها از طریق اجاره خدمات مراکز داده‌ای است که به سخت‌افزار آمریکایی مجهز هستند. اهمیت مسیر دوم در آن است که شرکت‌های چینی می‌توانند بدون خرید یا مالکیت فیزیکی تراشه‌ها، از ظرفیت محاسباتی آنها استفاده کنند. چنین روشی، در صورت تأیید، می‌تواند بخشی از محدودیت‌های صادراتی واشنگتن را عملاً بی‌اثر کند.
آگاهی ترامپ از پرونده و پرسش درباره تأخیر در واکنش
روزنامه نیویورک‌تایمز گزارش داده است که دونالد ترامپ حدود یک سال پیش در جریان این پرونده اطلاعاتی قرار گرفته، اما تصمیم گرفته اقدامی انجام ندهد. بر اساس این گزارش، روابط نزدیک رئیس‌جمهور آمریکا با مدیرعامل انویدیا و نگرانی از وارد شدن آسیب به صنعت فناوری و اقتصاد این کشور، از جمله عواملی بوده که در این تصمیم نقش داشته است.
پرونده زمانی وارد مرحله‌ای جدی‌تر شد که رؤسای چند کمیته مهم جمهوری‌خواه در مجلس نمایندگان آمریکا با ارسال نامه‌ای رسمی، خواستار حضور جنسن هوانگ در جلسه استماع غیرعلنی در روز هجدهم ماه شدند. این اقدام نشان می‌دهد نگرانی آمریکایی‌ها درباره احتمال نشت فناوری‌های حساس، از محافل اطلاعاتی فراتر رفته و به بخشی از دستور کار سیاسی کنگره راه یافته است.
در صورت تأیید گزارش‌ها درباره تلاش اطلاعاتی چین برای نفوذ به شبکه تجاری مرتبط با انویدیا، موضوع دیگر صرفاً به یک اختلاف میان شرکت و نهادهای نظارتی محدود نخواهد بود. چنین اتفاقی می‌تواند به پرونده‌ای بزرگ در حوزه امنیت ملی و مسئولیت‌پذیری نهادهای آمریکایی تبدیل شود.
جنسن هوانگ؛ مدیر یک شرکت فناوری یا بازیگری مؤثر در سیاست آمریکا؟
این شرکت یکی از مهم‌ترین تولیدکنندگان تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی در جهان است و محصولات آن در حوزه‌های اقتصادی، نظامی و اطلاعاتی قدرت‌های بزرگ نقشی تعیین‌کننده پیدا کرده‌اند. هوانگ نیز در سال‌های اخیر به یکی از چهره‌های اثرگذار در بحث‌های مربوط به سیاست صادرات تراشه آمریکا تبدیل شده است. روابط نزدیک او با دولت ترامپ و مواضعش درباره نحوه تنظیم محدودیت‌های صادراتی به چین، جایگاه او را از یک مدیر تجاری فراتر برده و به تصمیم‌سازی‌های مرتبط با آینده رقابت فناوری پیوند زده است.
هوانگ از جمله مخالفان محدودیت‌های بیش از اندازه بر صادرات تراشه‌های آمریکایی به چین بوده است. استدلال اصلی او این است که محدود کردن شدید دسترسی بازار چین به محصولات آمریکایی می‌تواند پکن را به سمت توسعه سریع‌تر جایگزین‌های داخلی سوق دهد و در نهایت سهم شرکت‌های آمریکایی را از بازار جهانی کاهش دهد.
از سوی دیگر، دولت ترامپ توسعه شرکت‌های فناوری و گسترش زیرساخت‌های مراکز داده در داخل آمریکا را یکی از محورهای سیاست اقتصادی خود قرار داده است. در چنین شرایطی، اثبات وجود یک رخنه امنیتی در یکی از مهم‌ترین شرکت‌های این حوزه می‌تواند به نقطه‌ضعفی برای راهبرد دولت تبدیل شود؛ به‌خصوص اگر روشن شود که ملاحظات تجاری بر ارزیابی‌های امنیتی سایه انداخته‌اند.
تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی دیگر صرفاً کالاهایی برای استفاده در بازار فناوری نیستند. توان پردازشی این محصولات در توسعه سامانه‌های نظامی، تحلیل اطلاعات، پردازش داده‌های گسترده و طراحی فناوری‌های نسل جدید اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است. همین تحول باعث شده است که واشنگتن دسترسی به این تراشه‌ها را بخشی از سیاست امنیت ملی خود بداند.
از نگاه سیاست‌گذاران آمریکایی، کنترل صادرات تراشه‌های پیشرفته ابزاری برای حفظ برتری فناورانه و محدود کردن توان رقبای راهبردی به‌ویژه چین محسوب می‌شود. بر همین اساس، آمریکا تلاش می‌کند دسترسی به این محصولات را محدود کند. کشورهای حوزه خلیج فارس نیز در این چارچوب اهمیت پیدا کرده‌اند.
مشکل اصلی زمانی پدیدار می‌شود که دسترسی به توان پردازشی تراشه‌ها از طریق شرکت‌های واسطه یا اجاره خدمات مراکز داده امکان‌پذیر باشد. در چنین وضعیتی، ممکن است تراشه‌ها هرگز به‌صورت فیزیکی وارد چین نشوند، اما شرکت‌های چینی بتوانند از ظرفیت محاسباتی آنها استفاده کنند.
پیامدهای احتمالی برای رقابت آمریکا و چین
طرح این پرونده در شرایطی صورت می‌گیرد که واشنگتن و پکن در آستانه تحولات دیپلماتیک مهمی قرار دارند. احتمال برگزاری نشستی سه‌جانبه میان رهبران آمریکا، چین و روسیه در حاشیه اجلاس اپک در چین نیز به‌عنوان یکی از تحولات احتمالی پیش رو مطرح شده است. در صورت تحقق چنین نشستی، رقابت اقتصادی و فناورانه و همچنین جنگ تجاری میان واشنگتن و پکن می‌تواند از محورهای مهم رایزنی‌ها باشد.
در این فضای حساس، اثبات دسترسی چین به فناوری‌های پیشرفته آمریکا ممکن است روابط دو کشور را در حوزه فناوری با تنش بیشتری روبه‌رو کند.