پای اردک لنگ به جنگ ایران می‌رسد؟
فرارو– دانیل دبلیو. درزنر، معاون آموزشی و استاد ممتاز سیاست بین‌الملل در دانشکده حقوق و دیپلماسی فلچرِ دانشگاه تافتس
به گزارش فرارو به نقل از نشریه فارن افرز، با پایان انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و تسلط دموکرات‌ها بر هر دو مجلس کنگره، دونالد ترامپ وارد مرحله‌ای حساس از ریاست‌جمهوری خود شده است؛ دوره‌ای که در ادبیات سیاسی آمریکا «اردک لنگ» نامیده می‌شود. در این وضعیت، رئیس‌جمهور با محدودیت‌های بیشتری در سیاست داخلی روبه‌رو است، اما همچنان اختیارات گسترده‌ای در عرصه سیاست خارجی دارد.
این شرایط می‌تواند دو سال پایانی دولت ترامپ را به دوره‌ای پرخطر برای سیاست خارجی آمریکا تبدیل کند. احتمال تشدید درگیری با ایران، تلاش برای تغییر حکومت در کوبا و افزایش فشار بر متحدان و رقبای واشنگتن از جمله سناریوهایی است که در ارزیابی‌های اخیر درباره آینده دولت آمریکا مطرح شده‌اند.
ترامپ و دومین دوره اردک لنگ در کاخ سفید
رؤسای‌جمهور آمریکا معمولاً پس از شکست حزبشان در انتخابات میان‌دوره‌ای یا پایان فرصت انتخاب مجدد، با کاهش قدرت سیاسی در داخل کشور مواجه می‌شوند. در چنین شرایطی، برخی از آنها تلاش می‌کنند میراث سیاسی خود را از طریق ابتکارهای دیپلماتیک و اقدامات بین‌المللی ثبت کنند.
بیل کلینتون در ماه‌های پایانی ریاست‌جمهوری خود برای دستیابی به توافق صلح میان اسرائیل و فلسطینی‌ها تلاش کرد. باراک اوباما نیز پس از شکست دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۱۴، توافق هسته‌ای ایران را نهایی کرد و روابط دیپلماتیک آمریکا و کوبا را از سر گرفت.
اما وضعیت ترامپ متفاوت است. او پیش‌تر نیز پس از انتخابات ۲۰۲۰ وارد دوره‌ای مشابه شده بود؛ زمانی که نتیجه انتخابات را نپذیرفت و با وجود شواهد روشن درباره پیروزی جو بایدن، برای تغییر نتیجه تلاش کرد. ترامپ نخستین رئیس‌جمهور آمریکا در یک قرن گذشته است که دو دوره غیرمتوالی در کاخ سفید حضور داشته و اکنون برای دومین بار با وضعیت اردک لنگ روبه‌رو می‌شود.
فشار دموکرات‌ها و افزایش ریسک تصمیم‌های خارجی
با در اختیار گرفتن احتمالی مجلس نمایندگان و سنا از سوی دموکرات‌ها، دولت ترامپ ممکن است با تحقیقات گسترده‌تری درباره عملکرد خود و فعالیت‌های تجاری خانواده رئیس‌جمهور مواجه شود. احتمال پیگیری روند استیضاح نیز می‌تواند فشار سیاسی بر کاخ سفید را افزایش دهد.
با این حال، اختیارات رئیس‌جمهور در سیاست خارجی همچنان قابل توجه است و کنگره نمی‌تواند به‌سادگی تمام تصمیم‌های نظامی و دیپلماتیک او را متوقف کند. در چنین شرایطی، ترامپ ممکن است برای جبران ضعف سیاسی در داخل، به اقدامات خارجی روی بیاورد.
تهدید دوباره کانادا، تضعیف اتحادهای آمریکا و توافق با روسیه یا چین به زیان اوکراین و تایوان از جمله مسیرهای احتمالی هستند؛ هرچند تبدیل این تهدیدها به سیاست عملی به مذاکرات پیچیده و تغییر آرایش نیروهای نظامی نیاز دارد.
ایران؛ احتمال ازسرگیری حملات نظامی
ایران یکی از مهم‌ترین نقاطی است که احتمال تشدید تنش در آن مطرح شده است. گزارش‌هایی درباره آماده‌سازی طرح‌های تازه نظامی آمریکا و اسرائیل برای حمله مجدد به ایران منتشر شده و این گزینه می‌تواند به یکی از انتخاب‌های ترامپ در دوره پس از انتخابات تبدیل شود. در شرایطی که جنگ به بن‌بست نظامی و دیپلماتیک رسیده، ممکن است ترامپ تصور کند افزایش فشار نظامی می‌تواند تهران را به عقب‌نشینی وادار کند و موقعیت سیاسی او را بهبود ببخشد.
اما تشدید حملات لزوماً به معنای تسلیم ایران نخواهد بود. واکنش احتمالی تهران می‌تواند شامل افزایش حملات به کشتی‌های تجاری که قصد عبور بدون اجازه‌اش را دارند، هدف قرار دادن متحدان آمریکا در خلیج فارس و مختل کردن مسیرهای انتقال انرژی باشد. چنین وضعیتی ریسک افزایش قیمت نفت و ورود اقتصاد جهانی به بحران تازه‌ای را به همراه دارد.
از سوی دیگر، اعزام نیروهای زمینی آمریکا به مناطقی مانند جزیره خارک می‌تواند هزینه سیاسی سنگینی برای ترامپ داشته باشد. افزایش قیمت سوخت و فشار اقتصادی ناشی از جنگ، حتی در میان بخشی از حامیان رئیس‌جمهور نیز نارضایتی ایجاد کرده است.
کوبا؛ هدف احتمالی سیاست تغییر حکومت
کوبا دومین نقطه‌ای است که احتمال اقدام تهاجمی آمریکا درباره آن مطرح می‌شود. فشار اقتصادی و تحریم‌های گسترده واشنگتن در سال ۲۰۲۶، شرایط این کشور را دشوارتر کرده است. قطع ارتباط با مسیر حمایتی ونزوئلا و بحران برق، مشکلات اقتصادی و انسانی کوبا را تشدید کرده‌اند. در همین حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی ترامپ از حامیان جدی تغییر حکومت در هاوانا محسوب می‌شود.
اقدام علیه کوبا می‌تواند با سیاست موسوم به «دکترین دانرو» همسو باشد؛ رویکردی که بر برتری آمریکا در نیمکره غربی تأکید دارد. از نگاه دولت ترامپ، چنین عملیاتی ممکن است در مقایسه با جنگ ایران به منابع نظامی کمتری نیاز داشته باشد و فرصتی برای تحقق یکی از اهداف دیرینه سیاست خارجی آمریکا فراهم کند. با این حال، تغییر حکومت از طریق مداخله نظامی تضمین‌شده نیست. چنین اقدامی می‌تواند پیامدهای پیش‌بینی‌ناپذیری از جمله موج تازه مهاجرت شهروندان کوبایی به آمریکا به دنبال داشته باشد.
توافق با روسیه و چین؛ بدون تضمین موفقیت
ترامپ همچنین ممکن است تلاش کند چارچوبی برای همکاری سه‌جانبه با ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ ایجاد کند تا سه قدرت بزرگ درباره نظم جهانی به تفاهم برسند. اما اختلاف منافع واشنگتن، مسکو و پکن موانع جدی در برابر چنین ابتکاری ایجاد می‌کند.
روسیه و چین علاقه چندانی به پیشنهاد ترامپ درباره توافق سه‌جانبه کنترل تسلیحات هسته‌ای نشان نداده‌اند و تمایلی نیز به همراهی با آمریکا برای وادار کردن ایران به پذیرش خواسته‌های واشنگتن ندارند. در چنین شرایطی، احتمال دارد ترامپ برای دستیابی به توافقی نمایشی، امتیازهایی به روسیه درباره اوکراین یا به چین درباره تایوان بدهد؛ هرچند اختلافات بنیادین با این دو قدرت، دستیابی به توافقی پایدار را دشوار می‌کند.
سیاست خارجی در خدمت منافع شخصی یا انفعال؟
یکی دیگر از نگرانی‌های مطرح‌شده، احتمال استفاده از موقعیت ریاست‌جمهوری برای گسترش منافع اقتصادی خانواده ترامپ است. دریافت هواپیمای مسافربری از امیر قطر، سرمایه‌گذاری دو میلیارد دلاری صندوقی تحت مدیریت ولیعهد عربستان سعودی و درآمدهای مرتبط با فعالیت‌های رمزارزی از جمله مواردی هستند که درباره آنها پرسش‌هایی در زمینه تعارض منافع مطرح شده است.
ترامپ اکنون با محدودیت‌های سیاسی بیشتری در داخل روبه‌رو است، اما همچنان امکان تصمیم‌گیری‌های مهم در عرصه بین‌المللی را دارد.
ایران و کوبا دو نقطه‌ای هستند که هرگونه اقدام نظامی علیه آنها می‌تواند پیامدهایی فراتر از محاسبات اولیه واشنگتن ایجاد کند.در چنین شرایطی، تشدید جنگ با ایران یا تلاش برای تغییر حکومت در کوبا ممکن است نه‌تنها میراث سیاسی ترامپ را نجات ندهد، بلکه بحران‌های تازه‌ای برای آمریکا و متحدانش ایجاد کند. شاید در این میان، پرهیز از ماجراجویی نظامی و خودداری از باز کردن جبهه‌های جدید، کم‌هزینه‌ترین انتخاب برای دو سال پایانی ریاست‌جمهوری او باشد.