مراکز داده مرتبط با هوش مصنوعی به دلیل مصرف انرژی بالا و تأثیرات زیست‌محیطی قابل توجهی که دارند، همواره موضوع مباحثات داغی بوده‌اند. با افزایش نیاز به پردازش‌های سنگین محاسباتی، شرکت‌ها به جستجوی راهکارهای نوین برای تأمین انرژی مورد نیاز خود پرداخته‌اند که بعضی از آنها عوارض ناخواسته‌ای به همراه دارند. به‌تازگی، xAI، شرکتی در حوزه هوش مصنوعی به رهبری ایلان ماسک، رویکردی غیرمتعارف را برای تأمین انرژی خود انتخاب کرده است.
دیتاسنتر xAI و بکارگیری موتورهای جت؛ راه‌حلی جنجالی
در جدیدترین تحولات، شرکت‌هایی نظیر xAI برای تأمین انرژی مراکز داده پرمصرف خود، به بهره‌برداری از موتورهای جت متعلق به هواپیماهای از دور خارج شده توجه کرده‌اند. بر اساس گزارش نیویورک تایمز، xAI تا کنون هشت نمونه از این موتورها را در یکی از دیتاسنترهای خود نصب کرده و آنها را توسط شرکت‌هایی مانند ProEnergy به ژنراتورهای تأمین برق تبدیل کرده است. این اقدام موجب تشدید رقابت میان شرکت‌ها برای به دست آوردن تعداد بیشتری از این موتورها شده است.
دلایل و ابعاد نگران‌کننده‌ی طرح مراکز داده
دولت دونالد ترامپ پیش‌تر تشویق به ایجاد مراکز داده با تولید برق مستقل برای خود کرده بود. سازمان اطلاعات انرژی (EIA) اعلام کرده است که مراکز داده در ایالت تگزاس از موتورهای هواپیماهای نظامی بازنشسته بهره برده‌اند که هر کدام می‌توانند ۴۸ مگاوات برق تولید کنند. براساس برآوردهای EIA، اگر همه موتورهای موجود در پایگاه نیروی هوایی دیویس-مونتان با همین روش مورد استفاده قرار گیرند، می‌توانند تا ۴۰,۰۰۰ مگاوات برق اضافی تولید کنند که ۱۱۰ درصد بیشتر از ظرفیت فعلی تولید برق ایالت آریزونا است.
پیامدهای زیست‌محیطی و چالش‌های قانونی دیتاسنترها
آژانس‌های زیست‌محیطی و کارشناسان به روند جدید استفاده از موتورهای جت هشدار داده و ابراز نگرانی کرده‌اند. آنها بر این باورند که این نوع ژنراتورها نه تنها به لحاظ کارایی مطلوب نیستند، بلکه میزان آلودگی قابل توجهی تولید می‌کنند؛ به‌ویژه در مقایسه با ژنراتورهایی که به‌صورت اختصاصی برای مراکز داده هوش مصنوعی طراحی شده‌اند و با سوخت کمتر قادر به تولید انرژی بیشتری هستند و در عین حال آلودگی کمتری ایجاد می‌کنند.
با وجودی که xAI موفق به اخذ مجوز برای استفاده از این ژنراتورها در ایالت میسیسیپی شده است - ژنراتورهایی که به مراتب بیش از سایر ژنراتورهای این شرکت مونوکسید کربن در جو منتشر می‌کنند - مرکز حقوق محیط زیست جنوبی، این مجوز را به چالش کشیده است. این مرکز اظهار می‌دارد که این ژنراتورها برآورده کننده استانداردهای آلاینده‌هایی نظیر فرمالدئید نیستند. این اولین بار نیست که مرکز حقوق محیط زیست جنوبی علیه xAI اقدام به شکایت می‌کند؛ قبلاً نیز آنان به علت استفاده بدون مجوز از ژنراتورهای گازی از این شرکت شکایت کرده بودند.