دلارهای آیپک چرا دیگر کار نمی‌کند؟
فرارو– دکتر آندریاس کریگ، دانشیار گروه مطالعات دفاعی کالج کینگ لندن
به گزارش فرارو به نقل از نشریه میدل ایست ای، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ظاهر با محوریت هزینه‌های زندگی و مسائل اقتصادی برگزار شد، اما نتایج آن از یک تحول مهم در سیاست خارجی این کشور نیز حکایت دارد: بخشی از رأی‌دهندگان آمریکایی به حمایت بی‌قیدوشرط واشنگتن از اسرائیل و جنگ دولت دونالد ترامپ علیه ایران اعتراض کردند؛ اعتراضی که به‌ویژه در شکست جمهوری‌خواهان و کاهش نفوذ جریان‌های حامی سیاست‌های سنتی اسرائیل در کنگره بازتاب یافت.
بر اساس ارزیابی مطرح‌شده در این تحلیل، جمهوری‌خواهان هر دو مجلس کنگره را از دست دادند و شماری از ایالت‌هایی که دهه‌ها به این حزب رأی داده بودند، به اردوگاه دموکرات‌ها پیوستند. در این میان، یک تناقض سیاسی نیز برجسته شد: ترامپ برای تغییر ساختار سیاسی در تهران تلاش کرد، اما ایستادگی ایران در برابر فشارهای نظامی و سیاسی، به تغییر موازنه قدرت در واشنگتن کمک کرد.
افول نفوذ لابی اسرائیل در انتخابات
یکی از پیامدهای مهم این انتخابات، تضعیف جایگاه لابی اسرائیل و جریان‌های نومحافظه‌کار حامی مداخله نظامی آمریکا در خاورمیانه ارزیابی می‌شود. حمایت گروه‌هایی مانند آیپک (AIPAC) که زمانی امتیازی انتخاباتی برای نامزدها محسوب می‌شد، اکنون در برخی رقابت‌ها به عاملی منفی تبدیل شده است؛ تا جایی که شماری از نامزدها ترجیح می‌دهند فاصله خود را با این حمایت آشکار کنند.
این تغییر باعث شده است لابی حامی اسرائیل نیز شیوه هزینه‌کرد خود را تغییر دهد و منابع مالی را از مسیرهای کمتر آشکار به رقابت‌های انتخاباتی وارد کند. این گروه میلیون‌ها دلار برای مقابله با نامزدهایی هزینه کرد که خواهان بازنگری در حمایت نظامی و مالی نامحدود آمریکا از دولت اسرائیل بودند؛ اما در چند رقابت مهم، این هزینه‌ها نتوانست نظر رأی‌دهندگان را تغییر دهد.
میشیگان یکی از روشن‌ترین نمونه‌ها بود. عبدالسلام السید، نامزد دموکراتی که کرسی سنای این ایالت را به دست آورد، کارزار خود را بر محور منافع آمریکا پیش برد. در مقابل، رقبای او تلاش کردند انتخابات را به همه‌پرسی درباره حمایت از منافع اسرائیل تبدیل کنند. در نهایت، مایک راجرز، نامزد جمهوری‌خواه شکست خورد؛ نامزدی که به ارائه وعده‌های کلی درباره وفاداری به اسرائیل و کم‌توجهی به دغدغه‌های روزمره ساکنان میشیگان متهم شده است.
جنگ ایران؛ هزینه‌ای که به زندگی آمریکایی‌ها رسید
در این ارزیابی، جنگ علیه ایران یکی از عوامل اصلی تغییر نگرش رأی‌دهندگان معرفی شده است. برخلاف جنگ‌های عراق و افغانستان که هزینه‌های آنها عمدتاً در میدان‌های دوردست احساس می‌شد، پیامدهای جنگ اخیر به‌طور مستقیم به زندگی اقتصادی آمریکایی‌ها منتقل شد. افزایش فشار اقتصادی، کاهش احساس امنیت و آسیب دیدن موقعیت راهبردی واشنگتن در رقابت با چین و روسیه، از جمله پیامدهایی است که این تحلیل برای جنگ برمی‌شمارد.
در همین حال، ایران با اتخاذ رویکردی مبتنی بر صبر راهبردی، ماه‌ها در برابر تهدیدهای اسرائیل و دولت ترامپ مقاومت کرد و از ارائه امتیازی دیپلماتیک که می‌توانست به پیروزی انتخاباتی ترامپ کمک کند، خودداری کرد. با این حال، این سیاست بدون ریسک نیست؛ زیرا ترامپ پس از انتخابات ممکن است برای جبران ناکامی‌های خود به دنبال تشدید فشار یا تسویه‌حساب با تهران باشد.
چرخش کشورهای خلیج فارس به سوی استقلال راهبردی
هم‌زمان با تضعیف لابی اسرائیل، نفوذ کشورهای عربی خلیج فارس در واشنگتن در حال افزایش است. این کشورها تلاش کرده‌اند خود را شرکایی معرفی کنند که نه‌تنها از قدرت آمریکا در منطقه بهره می‌برند، بلکه با سرمایه‌گذاری‌های گسترده و نقش‌آفرینی دیپلماتیک، به منافع واشنگتن نیز کمک می‌کنند.
کشورهای خلیج فارس وعده سرمایه‌گذاری‌هایی در مقیاس تریلیون‌ها دلار در اقتصاد آمریکا داده‌اند و صندوق‌های ثروت ملی آنها در تأمین مالی رشد اقتصادی این کشور نقش دارند. قطر و عمان نیز بارها تلاش کرده‌اند با ارائه مسیرهای دیپلماتیک، آمریکا را از بحران‌هایی در پی سیاست‌های اسرائیل ایجاد شده‌اند، خارج کنند.
با وجود این، کشورهای خلیج فارس بیشترین آسیب‌پذیری را در تقابل میان آمریکا، اسرائیل و ایران دارند. آنها همراه با ایران، بخش مهمی از هزینه‌های اقتصادی و امنیتی جنگ را متحمل شده‌اند. این تجربه، سرخوردگی از ترامپ و جنبش «ماگا» را در پایتخت‌های عربی خلیج فارس افزایش داده است.
رهبران این کشورها انتظار داشتند وعده ترامپ برای پایان دادن به جنگ‌های بی‌پایان آمریکا در منطقه عملی شود، اما در عمل با رئیس‌جمهوری روبه‌رو شدند که ، نتانیاهو توانسته است او را در مسیر اولویت‌های سیاسی خود قرار دهد.
چشم‌انداز خاورمیانه پساآمریکایی
در چنین شرایطی، ریاض، دوحه و ابوظبی بیش از گذشته به امکان شکل‌گیری نظمی منطقه‌ای با وابستگی کمتر به واشنگتن فکر می‌کنند؛ نظمی که در آن حضور آمریکا کاملاً حذف نمی‌شود، اما روابط کشورهای خلیج فارس با دیگر شرکای بین‌المللی از جمله اروپا نیز گسترش می‌یابد.
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای همچنین این تصور را تقویت کرده است که آمریکا در دوره پس از ترامپ ممکن است سیاست خارجی قابل پیش‌بینی‌تری در پیش بگیرد و کمتر درگیر منازعات منطقه‌ای شود. از نگاه کشورهای خلیج فارس، واشنگتنی که از ورود به جنگ‌های پرهزینه و بی‌نتیجه خودداری کند، می‌تواند شریک مطلوب‌تری باشد.
با این حال، این روند به معنای قطع رابطه با آمریکا نیست. دولت‌های منطقه در حال حرکت به سوی استقلال راهبردی و تنوع‌بخشی به شرکای خود هستند تا وابستگی بیش از اندازه به واشنگتن را کاهش دهند؛ روندی که احتمالاً با تبدیل شدن ترامپ به رئیس‌جمهوری با نفوذ سیاسی محدودتر، سرعت بیشتری خواهد گرفت.
این تحلیل، راه‌حل پایدار امنیت خلیج فارس را در خود منطقه جست‌وجو می‌کند. بر این اساس، کشورهای عربی خلیج فارس و ایران باید به سمت همکاری عمیق‌تر حرکت کنند و چارچوبی برای پیمان عدم تجاوز میان خود ایجاد کنند؛ توافقی که بدون حضور مستقیم آمریکا در مذاکرات شکل بگیرد.
برای تحقق چنین طرحی، دو شرط ضروری مطرح شده است. نخست، کشورهای خلیج فارس باید نفوذ خود در واشنگتن را هماهنگ کنند و آن را در راستای جلوگیری از بازگشت آمریکا به جنگی تازه به کار گیرند. شرط دوم، ایجاد سازوکاری دیپلماتیک برای نزدیک کردن دو طرفی است که اعتماد متقابل میان آنها تقریباً از میان رفته است. در این زمینه، قطر بار دیگر به‌عنوان بازیگری معرفی می‌شود که می‌تواند نقش میانجی را بر عهده بگیرد.